Calvijn

Fanatisme en religie, een dodelijke combinatie.

Recht in de leer zult gij zijn. Er is slechts één waarheid. De onze.
Bent gij dwalende, dan zullen onze herders u bij de hand nemen en de weg wijzen. De onze.
Desnoods met dwang. Wij hebben het goed met u voor. Het is voor uw eigen bestwil.

Bent gij een ander geloof aanhangig, dan zullen onze strijders u aan het zwaard rijgen. Liefst met dodelijke afloop. Er is namelijk slechts plaats voor één overtuiging. De onze.
Alles uit naam van onze lieve God.

Uiteindelijk blijven wij (de uitverkorenen) over.
De aarde is gevrijwaard van andersgelovenden.
Het einde der tijden kan beginnen. Onze strijd is ten einde.

Onnoemelijk veel leed is ons deel geweest. Maar met fier opgeheven hoofd hebben wij ons staande gehouden. Nooit getwijfeld. De juiste zaak was namelijk de onze.
Dat werd ons dag na dag voorgehouden. Voorgelezen. Voorgedaan. Voorgegaan.
Wij wisten niet beter. (dat wisten wij niet)

Het paradijs wacht. Niet dat het ons daarom te doen was.
De openbaring is alleen mogelijk in een gelijkgestemde wereld. Zo staat te lezen.
In ons heilig boek. Dat kon maar één ding betekenen. (weg met de anderen)

Nu wachten we alweer een hele tijd. Dat stemt niet overeen met wat ons verteld is. Waarvoor we dit alles deden. Ondergaan hebben. Wat hebben we verkeerd gedaan?
Wijze mannen trekken zich terug. Diepgaande studie van de heilige geschriften. Er doen geruchten de ronde dat men zich vergist heeft in de uitleg van de leer. Twijfel krijgt ruimte.

Donderpredikers verzamelen volgers. De roep om dwalenden op het rechte pad te krijgen klinkt weerom. Stellingen worden ingenomen. Bloed begint de aarde te kleuren. Opnieuw een heilige oorlog voor de goede zaak. De onze…

Calvijn

Hij met de doodskop en fanatisch boos
Van baard en oogen, kon geluk ontberen.
Waarom de Souvereiniteit des Heeren
Juist hem tot feilloos treffend wapen koos?


Hij wierp zich ziende in het grondeloos
Diep van Zijn eeuwige genaverbonden;
Verheffend bovenal en voor altoos
Gods Eer. Wiens heiligheid hem had verslonden.

Hij werd het hoofd der ijzren hierarchie.
Zijn grondwet van het koninkrijk der heemlen
Beheerschte onwrikbaar streng geloof en leven.


Tyran, bestreed hij elke tyrannie,
En dwong, wanneer vijanden rondom weemlen,
Den Heer ten strijd, en liet de wereld beven.

Willem de Mérode (1887-1939)
uit: Kaleidoscoop (1938)