20100502

Hel­den­moed is burgerplicht?

Wa zou­de gij dan doen?

Daar­aan moest ik den­ken toen ik het bericht las over de de 31-jari­ge Hugo Alfre­do Tale-Yax. Hij was zo held­haf­tig om te hulp te schie­ten toen een vrouw op straat las­tig geval­len werd. De bela­ger van de vrouw was niet te beroerd om Hugo meer­de­re keren te ste­ken voor­dat hij zich uit de voe­ten maak­te. De dak­lo­ze ille­ga­le immi­grant Hugo ligt ver­vol­gens zowat een uur op straat zon­der hulp te krij­gen. Wel wor­den er foto’s gemaakt door voor­bij­gan­gers. Op de bewa­kings­ca­me­ra (waar­voor die­nen die eigen­lijk?) is te zien hoe ambu­lan­ce­per­so­neel ein­de­lijk arri­veert om te con­sta­te­ren dat alle hulp te laat is. Hugo heeft zijn hel­den­daad met de dood moe­ten bekopen.

Wa zou­de gij dan doen?

Is de kern­vraag in het num­mer ‘Kamp Vught’ dat Gerard van Maas­ak­kers in 2004 heeft uit­ge­bracht. Het lied is spe­ci­aal geschre­ven op ver­zoek van het her­in­ne­rings­cen­trum Nati­o­naal Monu­ment Kamp Vught. Later heeft van Maas­ak­kers ook nog een num­mer geschre­ven over de ver­vol­ging van homo­sek­su­e­len in WO-II. In bei­de num­mers wordt de luis­te­raar gecon­fron­teerd met de vraag wat hij of zij zou doen wan­neer iemand in nood zit. Weten­de wat de uiter­ste con­se­quen­tie kan zijn. 

Wa zou­de gij dan doen?

Het her­in­ne­rings­cen­trum bestaat in 2010 twin­tig jaar, en n.a.v. dit jubi­le­um is een cd uit­ge­bracht met veel­al nieu­we num­mers door uit­een­lo­pen­de arties­ten, zoals Tom Ame­ri­ca, BJ Baart­mans, Renee van Bavel, Stef Bos, Anne­ke van Giers­ber­gen, Ernst Jansz en Jimi Bell­m­ar­tin, Wil­le­mijn Smeets, JW Roy, Hed­dy Les­ter en Arthur Umb­gro­ve. Er is ook een dvd toe­ge­voegd met de docu­men­tai­re ‘Het Kwaad Bui­ten’, van film­ma­ker Joost See­len uit Bre­da. In deze film staat het ver­haal van de ‘omstan­ders’ cen­traal. De cd/dvd com­bi­na­tie is van­af hal­ver­we­ge mei te koop in de muziek­han­del voor €12,95.

Wa zou­de gij dan doen?

Wa zou­de gij dan doen?

ik ben ‘ne schilder
en ik werk vur ‘nen baas in Vlijmen
mer de mof die moet me hebben
vur de Arbeitseinsatz
as ik nie wil gaon wer­ken in ’t kamp
in Vught dan moet ik naor Duitsland
nou, dan is’t nie zo moeilijk
ik heb ’n vrouw en 3 kiendjes
dus nou rij ik elken dag naor Vught
op mij­ne fiets mee hou­te­re banden
ik neem 16 boter­ham­men mee
de helft eet ik zelf op
en de rest leg ik hier en daor
op de vensterbank
as de mof nie kijkt

Hogestraat 39, Rijsbergen 
wa zou­de gij dan doen 
wa zou­de gij dan doen

de eer­ste dagen in ’t kamp 
wist ik nie wa’k zag, meneer 
alle­ma­ol Hol­land­se mensen 
mee van die gestreep­te pak­ken aan 
en ’n num­mer, zo mager as wa 
ge magt er nie mee pra­o­ten, hoor 
mer soms dan lukt da toch wel 
as er de mof nie kijkt
en ik ont­hou dan namen en nummers 
en die geef ik dur aan de vrijwilligers 
in Vught en zij maken dan pak­ket­jes mee eten
en m’n eigen boter­ham­men, natuur­lijk die zijn zó weg

Hogestraat 39, Rijsbergen 
wa zou­de gij dan doen 
wa zou­de gij dan doen

mer ja, ge moet ver­rek­kes uit­kij­ken, hoor
Karel, de stratenmaker
die hee ’n half­jaar gezeten
umda’t-ie boter­ham­men ha gesmokkeld
en Frans Joos­ten, die heb­ben ze gevat
heb­ben wij nooit meer teruggezien
ge ziet hier de erg­ste din­gen, meneer
d’r kan ik nie over praoten
mer ik heb gere­geld moe­ten schilderen
bij ’t cre­ma­to­ri­um in ’t kamp
nou, dan weet­te ’t wel
kijk, onder mekare
pra­o­ten wij d’r ook nie over, hoor
mer ik weet da’t-er bij zijn die
veul meer dur­ven as ikke
en ik weet ook da’t-er bij zijn
die veul min­der durven
ik weet trou­wens nie eens
of ’t wel dur­ven is
ge doet ’t gewoon
as de mof nie kijkt

Hogestraat 39, Rijsbergen 
wa zou­de gij don doen 
wa zou­de gij dan doen
ik ben aan ’t schil­de­ren bij de barakken
en ‘ne gevangene
‘ne mens van mij­ne leeftijd
die komt vurbijgelopen
en hij kijkt mijn aan, nog­al durdringend
mee van die mager ogen
as hij zie da ik ook naor hem kijk
wij­zen z’n ogen
naor de rand van ’t raamkozijn
as hij weg is en as de mof nie kijkt
dan vind ik daor ’n briefke
ik lees ’t gauwgauw
en ik stop ’t onder de grond
want ik durf ’t nie mee te nemen
da durf ik nie
en d’n helen dag her­haal ik
wa’t er op da brief­ke stao
Hogestraat 39, Rijsbergen

wa zou­de gij dan doen 
wa zou­de gij dan doen

’t is zon­dag en ik gao
op de fiets naor Rijsbergen
’t is wei­ter dan ik ha gedacht
d’r woont daor ’n vrouw mee…
mee ook 3 kiendjes
ik zeg; “ik heb ’n bericht van oewe mens
hij zit in Vught en hij is bang da ‘t‑ie
op trans­port moet naor Duitsland
hij zee da’t-ie veul van oe houdt en da ge
mer wa geld moet vra­ogen aan zij­ne vader
hij hoopt da d’n oor­log gauw vur­bij is
en da gij mer goeie moed zalt houwen”
ze zee niks, mer efkes later ver­telt ze wel
da’t-ie engel­se piloten
de grens over ha geholpen
naor Bels
zodoen­de
ze bedankt me en ze geeft me
vur onder­weg, wa appels mee
d’n terug­weg is zwa­or, meneer.…..

Hogestraat 39, Rijsbergen 
wa zou­de gij dan doen 
wa zou­de gij dan doen

en van­daag, in ’t kamp
zie ik ‘m weer, ik knik naor ‘m
en hij knikt terug
en ik leg de appels op de vensterbank
en hij krijgt de tra­nen in z’n ogen

wa zou­de gij dan doen 
wa zou­de gij dan doen