Heldenmoed is burgerplicht?

Wa zoude gij dan doen?

Daaraan moest ik denken toen ik het bericht las over de de 31-jarige Hugo Alfredo Tale-Yax. Hij was zo heldhaftig om te hulp te schieten toen een vrouw op straat lastig gevallen werd. De belager van de vrouw was niet te beroerd om Hugo meerdere keren te steken voordat hij zich uit de voeten maakte. De dakloze illegale immigrant Hugo ligt vervolgens zowat een uur op straat zonder hulp te krijgen. Wel worden er foto’s gemaakt door voorbijgangers. Op de bewakingscamera (waarvoor dienen die eigenlijk?) is te zien hoe ambulancepersoneel eindelijk arriveert om te constateren dat alle hulp te laat is. Hugo heeft zijn heldendaad met de dood moeten bekopen.

Wa zoude gij dan doen?

Is de kernvraag in het nummer ‘Kamp Vught’ dat Gerard van Maasakkers in 2004 heeft uitgebracht. Het lied is speciaal geschreven op verzoek van het herinneringscentrum Nationaal Monument Kamp Vught. Later heeft van Maasakkers ook nog een nummer geschreven over de vervolging van homoseksuelen in WO-II. In beide nummers wordt de luisteraar geconfronteerd met de vraag wat hij of zij zou doen wanneer iemand in nood zit. Wetende wat de uiterste consequentie kan zijn.

Wa zoude gij dan doen?

Het herinneringscentrum bestaat in 2010 twintig jaar, en n.a.v. dit jubileum is een cd uitgebracht met veelal nieuwe nummers door uiteenlopende artiesten, zoals Tom America, BJ Baartmans, Renee van Bavel, Stef Bos, Anneke van Giersbergen, Ernst Jansz en Jimi Bellmartin, Willemijn Smeets, JW Roy, Heddy Lester en Arthur Umbgrove. Er is ook een dvd toegevoegd met de documentaire ‘Het Kwaad Buiten’, van filmmaker Joost Seelen uit Breda. In deze film staat het verhaal van de ‘omstanders’ centraal. De cd/dvd combinatie is vanaf halverwege mei te koop in de muziekhandel voor €12,95.

Wa zoude gij dan doen?

Wa zoude gij dan doen?

ik ben ‘ne schilder
en ik werk vur ‘nen baas in Vlijmen
mer de mof die moet me hebben
vur de Arbeitseinsatz
as ik nie wil gaon werken in ‘t kamp
in Vught dan moet ik naor Duitsland
nou, dan is’t nie zo moeilijk
ik heb ‘n vrouw en 3 kiendjes
dus nou rij ik elken dag naor Vught
op mijne fiets mee houtere banden
ik neem 16 boterhammen mee
de helft eet ik zelf op
en de rest leg ik hier en daor
op de vensterbank
as de mof nie kijkt

Hogestraat 39, Rijsbergen
wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

de eerste dagen in ‘t kamp
wist ik nie wa’k zag, meneer
allemaol Hollandse mensen
mee van die gestreepte pakken aan
en ‘n nummer, zo mager as wa
ge magt er nie mee praoten, hoor
mer soms dan lukt da toch wel
as er de mof nie kijkt
en ik onthou dan namen en nummers
en die geef ik dur aan de vrijwilligers
in Vught en zij maken dan pakketjes mee eten
en m’n eigen boterhammen, natuurlijk die zijn zó weg

Hogestraat 39, Rijsbergen
wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

mer ja, ge moet verrekkes uitkijken, hoor
Karel, de stratenmaker
die hee ‘n halfjaar gezeten
umda’t-ie boterhammen ha gesmokkeld
en Frans Joosten, die hebben ze gevat
hebben wij nooit meer teruggezien
ge ziet hier de ergste dingen, meneer
d’r kan ik nie over praoten
mer ik heb geregeld moeten schilderen
bij ‘t crematorium in ‘t kamp
nou, dan weette ‘t wel
kijk, onder mekare
praoten wij d’r ook nie over, hoor
mer ik weet da’t-er bij zijn die
veul meer durven as ikke
en ik weet ook da’t-er bij zijn
die veul minder durven
ik weet trouwens nie eens
of ‘t wel durven is
ge doet ‘t gewoon
as de mof nie kijkt

Hogestraat 39, Rijsbergen
wa zoude gij don doen
wa zoude gij dan doen
ik ben aan ‘t schilderen bij de barakken
en ‘ne gevangene
‘ne mens van mijne leeftijd
die komt vurbijgelopen
en hij kijkt mijn aan, nogal durdringend
mee van die mager ogen
as hij zie da ik ook naor hem kijk
wijzen z’n ogen
naor de rand van ‘t raamkozijn
as hij weg is en as de mof nie kijkt
dan vind ik daor ‘n briefke
ik lees ‘t gauwgauw
en ik stop ‘t onder de grond
want ik durf ‘t nie mee te nemen
da durf ik nie
en d’n helen dag herhaal ik
wa’t er op da briefke stao
Hogestraat 39, Rijsbergen

wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

‘t is zondag en ik gao
op de fiets naor Rijsbergen
‘t is weiter dan ik ha gedacht
d’r woont daor ‘n vrouw mee…
mee ook 3 kiendjes
ik zeg; “ik heb ‘n bericht van oewe mens
hij zit in Vught en hij is bang da ‘t-ie
op transport moet naor Duitsland
hij zee da’t-ie veul van oe houdt en da ge
mer wa geld moet vraogen aan zijne vader
hij hoopt da d’n oorlog gauw vurbij is
en da gij mer goeie moed zalt houwen”
ze zee niks, mer efkes later vertelt ze wel
da’t-ie engelse piloten
de grens over ha geholpen
naor Bels
zodoende
ze bedankt me en ze geeft me
vur onderweg, wa appels mee
d’n terugweg is zwaor, meneer……

Hogestraat 39, Rijsbergen
wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

en vandaag, in ‘t kamp
zie ik ‘m weer, ik knik naor ‘m
en hij knikt terug
en ik leg de appels op de vensterbank
en hij krijgt de tranen in z’n ogen

wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

~ ~ ~