Gevaar

Nu was ik al nooit zo’n social media fanaat, maar zek­er de afgelopen maan­den waren m’n activiteit­en op plat­forms zoals face­book en twit­ter som­mige weken tot min­der dan het min­i­male beperkt. Dat doet teveel werk(druk) met mij, schi­jn­baar.

Echter om nou te zeggen dat ik het gemist heb. Of dat ik last had van afkick­ver­schi­jnse­len. Nou nee. Eerder het tegen­overgestelde. Het bracht rust in drukke tij­den. Mijn iPhone was ineens weer gere­duceerd tot zijn bas­is­func­tie: een tele­foon.

Toen ik een­maal een paar dagen noodged­won­gen de laat­ste updates van mijn (in veel gevallen) virtuele vrien­den aan mij voor­bij liet gaan, verd­ween daar­na als vanzelf de haast dwang­matige rou­tine om dat ver­spreid over vele momenten op een dag te doen. En wan­neer je dan toch eens op een ver­loren ogen­blik gedachteloos met je mobielt­je in de hand de face­book app open­k­lik­te, dan vor­mde zich bij­na meteen alsnog een gedachte. Een­t­je van, “What the heck” en de app werd weer weggek­likt. Om het ver­loren ogen­blik anders in te vullen. Met bijvoor­beeld een korte pow­er­nap, of het mak­en van een wan­del­ing buiten in de frisse lucht. Of zomaar. Met niets­doen. Een tijd­je wegstaren in de grote leegte. Het hoofd leeg lat­en stromen in plaats van nog voller te prop­pen met weinig ter zake doende data.

Van­daag las ik in de NRC van maandag 24 decem­ber vergelijk­bare ervarin­gen in het artikel Homo dig­i­tal­is mobilis: ver­slaafd, alti­jd en over­al geschreven door Mark Hijink. Hij staat stil bij het bin­nenko­rt te verwacht­en rap­port De zwarte kant van sociale media. Dit rap­port wil meer aan­dacht geven aan de ver­slavende karak­ter van het huidi­ge dig­i­tale tijd­perk en hoe dit ons gedrag op een negatieve manier aan het veran­deren is. Er wor­den tien gevaren van sociale media opge­somd:

  1. sociale media mak­en ons dom
  2. sociale media mak­en ons aso­ci­aal
  3. sociale media stim­uleren verkok­er­ing en egotrip­per­ij
  4. sociale media mak­en ons geestesziek
  5. sociale media tas­ten het geheugen aan
  6. sociale media zijn manip­u­latief
  7. sociale media voe­den Big Broth­er-sit­u­aties
  8. sociale media zetten aan tot ter­reur
  9. sociale media voeren sen­satiezucht
  10. sociale media bedreigen pri­va­cy en cre­ativiteit

Over de gevaren 1, 3, 4 en 5 had ik eerder dit jaar al het een en ander gelezen in het veron­trustende boek The shal­lows: what the inter­net is doing to our brains door Nico­las Carr. Een boek dat ook in dit artikel wordt aange­haald. Hij beschri­jft over­tu­igend hoe iedere keer weer dat er nieuwe com­mu­ni­catiemid­de­len wor­den geïn­tro­duceerd, dit ook lei­dt tot een veran­der­ing van hoe men de infor­matie tot zich neemt en in welke mate dit impact heeft op ons geheugen en brein.

Een ander boek dat ver­meld wordt is Alone togeth­er door Sher­ry Turkle, een titel die op mijn nog te lezen lijst­je staat. En naar aan­lei­d­ing van dit artikel weer een aan­tal plaat­sen geste­gen is. Ik had er wel al over gelezen en ben geïn­trigeerd door haar obser­vaties over hoe vooral de alti­jd online zijnde jeugd enerz­i­jds in staat is om enorme virtuele netwerken te onder­houden, maar anderz­i­jds in de dagelijkse omgang emo­tion­eel geblok­keerd is om zelfs het meeste sim­pele gesprek te kun­nen voeren.

Of ik het verder met de teneur van het artikel en het nog te ver­schi­j­nen rap­port eens ben? Ik denk het wel. Er wordt ver­wezen naar de Slow Tech-beweg­ing die pleit voor meer bedachtza­amheid in onze omgang met mobiel inter­net en social media. Wan­neer ik om me heen kijk dan zie ik ook vol­doende voor­beelden van mensen die volkomen opges­loten zit­ten in hun dig­i­tale wereld­je. Waar­voor het wel­haast een obsessie is om maar niets te mis­sen. Ter­wi­jl dat onmo­gelijk is. Je mist alti­jd iets. Je kunt niet alles bijhouden.

Besef je dat een­maal, dan is er wellicht ruimte geschapen voor wat meer afs­tand. En komt er wat tijd vrij. Om weer eens om je heen te kijken.

~ ~ ~

  • Ik herken het wel, maar ik vind het ook een te zwart­gal­lig beeld. Of althans, ik denk dat we de negatieve effecten kun­nen voorkomen door duidelijke voor­licht­ing, vooral van jon­geren, door bewust­word­ing. Door kinderen te lat­en zien wat belan­grijk is, wat niet. Ik ga dat ‘slow tech’ eens opzoeken, klinkt goed.
    Social media heeft mij heel veel gebracht, zow­el privé als zake­lijk. Maar ik wil dat mijn kinderen, die er nog meer mee opgroeien, begri­jpen wat kan, en wat niet, wat belan­grijk is en wat niet.

    • Het is zek­er een zwart­gal­lig beeld, en daarom doet het miss­chien zijn werk wel. Namelijk aanzetten om er bij stil te staan. Om er over na te denken, op te rea­geren.
      Want natu­urlijk heeft het dig­i­tale tijd­perk en alle gemakken van het mobiele netwerk ons een hoop goeds gebracht.
      Maar de bijkomende negatieve effecten zijn niet te ontken­nen. En daar moet ook aan­dacht voor zijn. En juist door die din­gen die jij noemt, bewust­word­ing en voor­licht­ing.
      Ik vond het vol­gende artikel wat in mijn ogen een goede intro­duc­tie geeft in het Slow Tech ver­haal:
      Slow Tech: An Idea Whose Time Has Come
      alleen leggen ze op ’t eind wat mij betre­ft de ver­ant­wo­ordelijkheid iets te makke­lijk bij de gebruik­ers:

      Slow tech­nol­o­gy may orig­i­nal­ly be a design phi­los­o­phy, but in the end it’s a prac­tice that rests in the hands of the users them­selves.”

  • .. ik kan oprecht zeggen dat ik niet ver­slaafd ben: ik weet ner­gens van, ben alti­jd de laat­ste die iets hoort/leest en last van afkick­ver­schi­jnse­len heb ik niet. ’t Is maar net hoe gevoelig je er voor bent en miss­chien heeft het ook wel met per­soon­lijkheid te mak­en. Ik heb geen idee hoeveel mensen hun ‘echte’ lev­en inruilen voor het virtuele, kan me ook niet voorstellen dat het mijzelf zou overkomen. Voor heel veel mensen kan het uitkomst bieden; ik vind social media min­der opper­vlakkig dan wordt beweerd en kan het een aan­vulling zijn, een ver­rijk­ing. Maar dat is per­soon­lijk. Wellicht denken anderen daar heel anders over.

    • Fijn voor je dat je niet ver­slaafd bent aan social media. Ver­slaafd zijn is sowieso iets wat je maar beter niet kunt zijn.
      Sociale media is zek­er een ver­rijk­ing en ik zal ook niet bew­eren dat het alleen maar opper­vlakkig is. Het gaat me meer om de tijd die mensen er aan best­e­den, en aan het dwang­matige karak­ter van het als­maar online zijn om de laat­ste sta­tus updates niet te hoeven mis­sen. Hoe dat meer en meer ten koste gaat, niet alleen van de con­tacten in het ‘echte’ lev­en, maar ook van het ver­mo­gen om info/data op te nemen. Dit van­wege de vluchtigheid van de info/data op het inter­net. De almaar kor­tere updates. Alles moet sneller, kor­ter en lief­st in pakkende sound­bites.
      Dat alles heeft impact. Welke? Dat weet ik ook niet pre­cies. En hoeveel? Dat ligt inder­daad aan de mate waarin je jezelf overgeeft aan de dig­i­tale geneugten.

  • Een aan­tal jaren gele­den werd mijn smart­phone gestolen. Ik was in alle stat­en. Ineens afgesne­den van alles ter­wi­jl ik in het buiten­land zat. Na een paar dagen kwam er rust. Ik had ineens weer tijd voor boeken zon­der de hele tijd op mijn tele­foon te hoeven kijken. Inmid­dels ben ik jaren verder. Ik vind Social Media nog steeds leuk. het heeft mij ook zoals Elja schri­jft, veel gebracht. Ik heb er een aan­tal zeer bij­zon­dere vriend­schap­pen aan over gehouden. Echter, het nieuwe is er ook vanaf. En ik kan nu makke­lijk zon­der. Fijne dagen!

    • Ik vind social media ook leuk. Maar zek­er niet het enige dat er is. Regel­matig (niet alleen noodged­won­gen) schakel ik terug tot een soort van basis-niveau. Alleen ’s ocht­ends en ’s avonds even kijken. Om al het andere te bli­jven doen. Dikke boeken lezen, gecon­cen­treerd schri­jven, aan­dachtig muziek luis­teren, en mensen in ’t echt ont­moeten. Dat soort din­gen.
      Jij ook nog fijne dagen gewenst.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets