Gevaar

Nu was ik al nooit zo’n soci­al media fanaat, maar zeker de afge­lo­pen maan­den waren m’n acti­vi­tei­ten op plat­forms zoals facebook en twit­ter som­mi­ge weken tot min­der dan het mini­ma­le beperkt. Dat doet teveel werk(druk) met mij, schijn­baar.

Ech­ter om nou te zeg­gen dat ik het gemist heb. Of dat ik last had van afkick­ver­schijn­se­len. Nou nee. Eer­der het tegen­over­ge­stel­de. Het bracht rust in druk­ke tij­den. Mijn iPho­ne was ineens weer gere­du­ceerd tot zijn basis­func­tie: een tele­foon.

Toen ik een­maal een paar dagen nood­ge­dwon­gen de laat­ste upda­tes van mijn (in veel geval­len) vir­tu­e­le vrien­den aan mij voor­bij liet gaan, ver­dween daar­na als van­zelf de haast dwang­ma­ti­ge rou­ti­ne om dat ver­spreid over vele momen­ten op een dag te doen. En wan­neer je dan toch eens op een ver­lo­ren ogen­blik gedach­te­loos met je mobiel­tje in de hand de facebook app open­klik­te, dan vorm­de zich bij­na met­een als­nog een gedach­te. Een­tje van, “What the heck” en de app werd weer weg­ge­klikt. Om het ver­lo­ren ogen­blik anders in te vul­len. Met bij­voor­beeld een kor­te powernap, of het maken van een wan­de­ling bui­ten in de fris­se lucht. Of zomaar. Met niets­doen. Een tijd­je weg­sta­ren in de gro­te leeg­te. Het hoofd leeg laten stro­men in plaats van nog vol­ler te prop­pen met wei­nig ter zake doen­de data.

Van­daag las ik in de NRC van maan­dag 24 decem­ber ver­ge­lijk­ba­re erva­rin­gen in het arti­kel Homo digi­ta­lis mobi­lis: ver­slaafd, altijd en over­al geschre­ven door Mark Hij­ink. Hij staat stil bij het bin­nen­kort te ver­wach­ten rap­port De zwar­te kant van soci­a­le media. Dit rap­port wil meer aan­dacht geven aan de ver­sla­ven­de karak­ter van het hui­di­ge digi­ta­le tijd­perk en hoe dit ons gedrag op een nega­tie­ve manier aan het ver­an­de­ren is. Er wor­den tien geva­ren van soci­a­le media opge­somd:

  1. soci­a­le media maken ons dom
  2. soci­a­le media maken ons aso­ci­aal
  3. soci­a­le media sti­mu­le­ren ver­ko­ke­ring en ego­trip­pe­rij
  4. soci­a­le media maken ons gees­tes­ziek
  5. soci­a­le media tas­ten het geheu­gen aan
  6. soci­a­le media zijn mani­pu­la­tief
  7. soci­a­le media voe­den Big Bro­ther-situ­a­ties
  8. soci­a­le media zet­ten aan tot ter­reur
  9. soci­a­le media voe­ren sen­sa­tie­zucht
  10. soci­a­le media bedrei­gen pri­va­cy en cre­a­ti­vi­teit

Over de geva­ren 1, 3, 4 en 5 had ik eer­der dit jaar al het een en ander gele­zen in het ver­ont­rus­ten­de boek The shal­lows: what the inter­net is doing to our brains door Nico­las Carr. Een boek dat ook in dit arti­kel wordt aan­ge­haald. Hij beschrijft over­tui­gend hoe iede­re keer weer dat er nieu­we com­mu­ni­ca­tie­mid­de­len wor­den geïn­tro­du­ceerd, dit ook leidt tot een ver­an­de­ring van hoe men de infor­ma­tie tot zich neemt en in wel­ke mate dit impact heeft op ons geheu­gen en brein.

Een ander boek dat ver­meld wordt is Alo­ne together door Sher­ry Tur­kle, een titel die op mijn nog te lezen lijst­je staat. En naar aan­lei­ding van dit arti­kel weer een aan­tal plaat­sen geste­gen is. Ik had er wel al over gele­zen en ben geïn­tri­geerd door haar obser­va­ties over hoe voor­al de altijd onli­ne zijn­de jeugd ener­zijds in staat is om enor­me vir­tu­e­le net­wer­ken te onder­hou­den, maar ander­zijds in de dage­lijk­se omgang emo­ti­o­neel geblok­keerd is om zelfs het mees­te sim­pe­le gesprek te kun­nen voe­ren.

Of ik het ver­der met de teneur van het arti­kel en het nog te ver­schij­nen rap­port eens ben? Ik denk het wel. Er wordt ver­we­zen naar de Slow Tech-bewe­ging die pleit voor meer bedacht­zaam­heid in onze omgang met mobiel inter­net en soci­al media. Wan­neer ik om me heen kijk dan zie ik ook vol­doen­de voor­beel­den van men­sen die vol­ko­men opge­slo­ten zit­ten in hun digi­ta­le wereld­je. Waar­voor het wel­haast een obses­sie is om maar niets te mis­sen. Ter­wijl dat onmo­ge­lijk is. Je mist altijd iets. Je kunt niet alles bij­hou­den.

Besef je dat een­maal, dan is er wel­licht ruim­te gescha­pen voor wat meer afstand. En komt er wat tijd vrij. Om weer eens om je heen te kij­ken.

~ ~ ~

6 Comments

  1. Een aan­tal jaren gele­den werd mijn smartpho­ne gesto­len. Ik was in alle sta­ten. Ineens afge­sne­den van alles ter­wijl ik in het bui­ten­land zat. Na een paar dagen kwam er rust. Ik had ineens weer tijd voor boe­ken zon­der de hele tijd op mijn tele­foon te hoe­ven kij­ken. Inmid­dels ben ik jaren ver­der. Ik vind Soci­al Media nog steeds leuk. het heeft mij ook zoals Elja schrijft, veel gebracht. Ik heb er een aan­tal zeer bij­zon­de­re vriend­schap­pen aan over gehou­den. Ech­ter, het nieu­we is er ook van­af. En ik kan nu mak­ke­lijk zon­der. Fij­ne dagen!

    • Ik vind soci­al media ook leuk. Maar zeker niet het eni­ge dat er is. Regel­ma­tig (niet alleen nood­ge­dwon­gen) scha­kel ik terug tot een soort van basis-niveau. Alleen ’s och­tends en ’s avonds even kij­ken. Om al het ande­re te blij­ven doen. Dik­ke boe­ken lezen, gecon­cen­treerd schrij­ven, aan­dach­tig muziek luis­te­ren, en men­sen in ’t echt ont­moe­ten. Dat soort din­gen.
      Jij ook nog fij­ne dagen gewenst.

  2. .. ik kan oprecht zeg­gen dat ik niet ver­slaafd ben: ik weet ner­gens van, ben altijd de laat­ste die iets hoort/leest en last van afkick­ver­schijn­se­len heb ik niet. ’t Is maar net hoe gevoe­lig je er voor bent en mis­schien heeft het ook wel met per­soon­lijk­heid te maken. Ik heb geen idee hoe­veel men­sen hun ‘ech­te’ leven inrui­len voor het vir­tu­e­le, kan me ook niet voor­stel­len dat het mij­zelf zou over­ko­men. Voor heel veel men­sen kan het uit­komst bie­den; ik vind soci­al media min­der opper­vlak­kig dan wordt beweerd en kan het een aan­vul­ling zijn, een ver­rij­king. Maar dat is per­soon­lijk. Wel­licht den­ken ande­ren daar heel anders over.

    • Fijn voor je dat je niet ver­slaafd bent aan soci­al media. Ver­slaafd zijn is sowie­so iets wat je maar beter niet kunt zijn.
      Soci­a­le media is zeker een ver­rij­king en ik zal ook niet bewe­ren dat het alleen maar opper­vlak­kig is. Het gaat me meer om de tijd die men­sen er aan beste­den, en aan het dwang­ma­ti­ge karak­ter van het als­maar onli­ne zijn om de laat­ste sta­tus upda­tes niet te hoe­ven mis­sen. Hoe dat meer en meer ten kos­te gaat, niet alleen van de con­tac­ten in het ‘ech­te’ leven, maar ook van het ver­mo­gen om info/data op te nemen. Dit van­we­ge de vluch­tig­heid van de info/data op het inter­net. De almaar kor­te­re upda­tes. Alles moet snel­ler, kor­ter en liefst in pak­ken­de sound­bi­tes.
      Dat alles heeft impact. Wel­ke? Dat weet ik ook niet pre­cies. En hoe­veel? Dat ligt inder­daad aan de mate waar­in je jezelf over­geeft aan de digi­ta­le geneug­ten.

  3. Ik her­ken het wel, maar ik vind het ook een te zwart­gal­lig beeld. Of althans, ik denk dat we de nega­tie­ve effec­ten kun­nen voor­ko­men door dui­de­lij­ke voor­lich­ting, voor­al van jon­ge­ren, door bewust­wor­ding. Door kin­de­ren te laten zien wat belang­rijk is, wat niet. Ik ga dat ‘slow tech’ eens opzoe­ken, klinkt goed.
    Soci­al media heeft mij heel veel gebracht, zowel pri­vé als zake­lijk. Maar ik wil dat mijn kin­de­ren, die er nog meer mee opgroei­en, begrij­pen wat kan, en wat niet, wat belang­rijk is en wat niet.

    • Het is zeker een zwart­gal­lig beeld, en daar­om doet het mis­schien zijn werk wel. Name­lijk aan­zet­ten om er bij stil te staan. Om er over na te den­ken, op te rea­ge­ren.
      Want natuur­lijk heeft het digi­ta­le tijd­perk en alle gemak­ken van het mobie­le net­werk ons een hoop goeds gebracht.
      Maar de bij­ko­men­de nega­tie­ve effec­ten zijn niet te ont­ken­nen. En daar moet ook aan­dacht voor zijn. En juist door die din­gen die jij noemt, bewust­wor­ding en voor­lich­ting.
      Ik vond het vol­gen­de arti­kel wat in mijn ogen een goe­de intro­duc­tie geeft in het Slow Tech ver­haal:
      Slow Tech: An Idea Who­se Time Has Come
      alleen leg­gen ze op ’t eind wat mij betreft de ver­ant­woor­de­lijk­heid iets te mak­ke­lijk bij de gebrui­kers:

      Slow tech­no­lo­gy may ori­gi­nal­ly be a design phi­lo­sop­hy, but in the end it’s a prac­ti­ce that rests in the hands of the users them­sel­ves.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *