De fietser en de Mercedes

Eens zat ik in een kamer samen met een vrouw. We had­den een zake­lij­ke afspraak. Zij was daar om mij te hel­pen. Ik had hulp gezocht. We waren in gesprek over de vor­de­rin­gen die ik gemaakt had sinds onze vori­ge ont­moe­ting. Het raam stond open. Van bui­ten klonk af en toe wat straat­ru­moer. Meest­al had­den vogel­ge­lui­den de over­hand. Ik dronk van mijn kof­fie toen plots een dof­fe klap klonk. Er volg­de een hoop kabaal. De vrouw die tegen­over mij zat stond op, keek even in de straat voor­dat ze het raam sloot. Stil­te daal­de over ons neer. Ze nam weer plaats ach­ter het bureau. Vra­gend keek ik haar aan ter­wijl ze wat aan­te­ke­nin­gen maak­te in de map die voor haar lag.

“Ik zag een fiet­ser en een Mer­ce­des”, zei ze uit­ein­de­lijk. Haast ach­te­loos, als­of het niet ter zake deed. Wat natuur­lijk ook het geval was. Maar het had mijn nieuws­gie­rig­heid gewekt. In mijn ver­beel­ding zag ik hoe de over­ste­ken­de fiet­ser geschept werd door de roe­ke­loos rij­den­de Mer­ce­des. Die van­zelf­spre­kend was door­ge­re­den nadat hij had gezien dat de fiet­ser er ogen­schijn­lijk zon­der kleer­scheu­ren van­af was geko­men. Het kabaal kwam van de fiet­ser die ach­ter­bleef met een hoop­je ver­wron­gen ijzer en nog niet door­had dat hij van geluk mocht spre­ken dat het daar­bij geble­ven was. Opge­fokt door de adre­na­li­ne die op hoge snel­heid door zijn geha­ven­de lichaam schoot ren­de hij met gebal­de vuist ach­ter de auto. Tevergeefs.
“Aha”, mom­pel­de ik veel­be­te­kend waar­na we ver­der gin­gen met de sessie.

In het dorp waar ik ben opge­groeid, had­den we vlak­bij een speel­tuin die voor mij het cen­trum van de wereld vorm­de. Daar speel­de het leven zich af wan­neer ik niet op (de lage­re) school of thuis was. Het leek of ieder­een uit de buurt zich daar ophield. Jong en oud. Op een dag rie­pen een paar vriend­jes dat we ‘aap­jes gin­gen kij­ken’. Ik aar­zel­de, want ik zag die apen al iede­re dag wan­neer ik naar school ging. Ze zaten in twee gro­te kooi­en bij een huis enke­le stra­ten ver­der­op. Dat mocht toen nog. Denk ik.

Maar ze waren niet van plan naar deze apen te gaan. Nee, het betrof hier ande­re ‘uit­heem­se dier­soor­ten’. Een fami­lie pas gear­ri­veer­de gast­ar­bei­ders. Niet dat ik dat toen al wist. Alleen het feit dat we hier te maken had­den met buurt­be­wo­ners die een afwij­ken­de huids­kleur had­den was vol­doen­de om joe­lend op te trek­ken naar het huis waar zij woon­ach­tig waren. Schuch­ter sloot ik me aan. Een held ben ik nooit geweest. Toen niet en nu nog steeds niet. Ik was niet de eni­ge. Hoe dich­ter we in de nabij­heid van de bewus­te straat kwa­men, hoe stil­ler we werden.

Bij het huis aan­ge­ko­men, ble­ven we staan dra­len. Wat nu? Alles leek het­zelf­de als voor­dat zij daar waren komen wonen. De ver­ve­ling sloeg toe. Een aan­tal van ons maak­te aan­stal­ten terug te gaan naar de speel­tuin. Tot­dat iemand riep dat hij iets zag bewe­gen. Dat we stil moesten zijn. Ik zag een paar vriend­jes die eer­der nog een gro­te mond had­den gehad zich snel ver­schui­len ach­ter een dich­te heg. In paniek vroeg ik me af wat ik zelf moest doen. Niet dat het er nog toe deed want de voor­deur ging al open en een opval­lend klei­ne man kwam naar bui­ten gelo­pen. Aan zijn hand een bij­na even groot meis­je. Met een schok her­ken­de ik haar. Eer­der die dag had ik haar bij de bak­ker gezien waar mijn moe­der mij naar toe gestuurd had voor een bood­schap. Ze stond voor mij. Stil en met de blik naar bene­den gericht. De bak­ker was bezig om haar bestel­ling in een tas te stop­pen. Ik bewon­der­de haar glan­zen­de bos haar. Kon het rui­ken boven de geur van het vers­ge­bak­ken brood uit. Bij het omdraai­en keken we elkaar recht in de ogen. Geheid dat ik met­een een rode kleur op mijn wan­gen moet heb­ben gekre­gen, en het sta­me­len­de ‘hoi’ dat ik mis­schien heb weten uit te bren­gen zal ze amper ver­staan heb­ben. Wel glim­lach­te ze naar me.

Nu keek ze me weer glim­la­chend aan. Maar voor­dat ik iets kon zeg­gen of zelfs maar naar haar terug­la­chen, begon de groep om mij heen, die ineens alle bra­vou­re weer her­von­den had (mis­schien dat de klei­ne gestal­te van de man ondanks zijn impos­san­te snor, hier­bij gehol­pen had) luid­keels aller­lei schun­nigs te schreeu­wen. De dap­per­sten begon­nen zelfs met zand te gooi­en. Ver­schrikt ble­ven de man en het kind in de deur­ope­ning staan. Een hand­vol zand kwam vol in haar gezicht terecht. Hier­na ren­den we hard weg. Ik ren­de met hen mee. En heb geen enke­le keer meer omgekeken.

Ech­ter hoe ik ook ren­de. De schaam­te kwam ik niet voor­bij. Die bleef en is nooit meer weg­ge­gaan. Schaam­te om mijn eigen zwak­heid. Schaam­te om het bot­te gedrag van mijn vriendjes.

Ik zal hier niet bewe­ren dat deze erva­ring mijn ver­de­re leven heeft gekleurd. Hoe­wel, waar­om ook niet? Het is een feit dat ik sinds­dien gepoogd heb die ‘smet uit mijn ver­le­den’ weg te poet­sen. Oprecht heb ik me altijd inge­la­ten met ieder­een waar­van de wieg niet in Neder­land heeft gestaan, of waar­van de ouders uit het bui­ten­land kwa­men. Wat veel­al mak­ke­lijk ver­loopt. Of het nu Moluk­kers, Span­jaar­den, Tur­ken, Marok­ka­nen, Indi­ërs, Chi­ne­zen of Suri­na­mers betreft, vaak is het ijs snel gebro­ken en raken we aan de praat over de ver­schil­len en over­een­kom­sten in onze ach­ter­grond. Niets zo leer­zaam en inte­res­sant dan iemand afkom­stig uit een (gedeel­te­lijk) ande­re cul­tuur in ver­voe­ring zijn (levens)verhaal te horen vertellen.

Waar­bij ik niet ver­bloem dat mij ook min­der goe­de erva­rin­gen ten deel zijn geval­len. Ooit zijn mijn hand­schoe­nen tij­dens car­na­val gesto­len door een bui­ten­lan­der. Dat moet wel want die had­den het snel­ler koud dan wij.

Zon­der gek­heid. We heb­ben zeer zeker pro­ble­men die voor een gedeel­te terug te voe­ren zijn op de migra­tie van bui­ten­lan­ders naar Neder­land en de hape­ren­de inte­gra­tie van ver­schil­len­de cul­tu­ren. Daar sluit ik mijn ogen niet voor. Maar, zon­der deze pro­ble­men te baga­te­lis­se­ren, ze kun­nen niet een­vou­dig­weg toe­ge­re­kend wor­den aan een com­ple­te bevol­kings­groep of reli­gie wat de laat­ste tijd steeds meer gemeen­goed is gewor­den. Dat gaat voor­bij aan alle diver­si­teit en uni­ci­teit van men­sen onder­ling. Ik wei­ger aan te nemen dat ‘de Ara­bi­sche wereld’ uit is op de omver­wer­ping van Euro­pa. Of dat alle mos­lims hun vrou­wen onder­druk­ken en homo’s het liefst uit het raam gooi­en. Juist van­we­ge het feit dat ik hier­mee afwijk van een hope­lijk niet gang­ba­re mening bin­nen Neder­land toon ik aan dat niet ieder­een het­zelf­de denkt of het­zelf­de nastreeft. Ik ben Neder­lan­der, net zoals Geert Wil­ders een Neder­lan­der is. Maar daar hou­den de voor­naams­te over­een­kom­sten dan ook wel op.

En zo is het ook gesteld met de men­sen die nu vaak het doel­wit zijn van las­ter­cam­pag­nes. Zij zijn niet alle­maal over één kam te sche­ren. Het zijn de fana­ti­ci die namens hen spre­ken die het zicht ver­troe­be­len. Het zijn de extre­mis­ten die aan­sla­gen ple­gen en daar­door een brood­no­di­ge toe­na­de­ring in de weg staan. Zij zijn gebaat bij het in stand hou­den van de voor­oor­de­len. Hun waan­denk­beel­den. Die daar­door helaas de voor­oor­de­len beves­ti­gen die de haat­zaai­ers in het ande­re kamp nodig heb­ben om hun pro­pa­gan­da te blij­ven uit­stor­ten. Waar­door het mos­lim­de­bat bela­den blijft en op deze wij­ze de aan­pak van bij­voor­beeld cri­mi­na­li­teit onder Marok­kaan­se jon­ge­ren een uiterst pre­cai­re aan­ge­le­gend­heid wordt.

Maar genoeg over de lui die pre­ten­de­ren (in dit geval) ‘de Ara­bi­sche wereld’ te ver­te­gen­woor­di­gen. Zij krij­gen al vol­doen­de podi­um. Lie­ver hoor ik de stem van de men­sen uit al die ver­schil­len­de lan­den zelf. Waar zijn zij zoal de hele dag mee bezig? Staat hun dag­be­ste­ding inder­daad hele­maal in het teken van vlag­ver­bran­ding en het voor­be­rei­den van aan­sla­gen? Ik kan het me nau­we­lijks voorstellen.

Geluk­kig biedt daar het nieu­we boek van Has­s­nae Bou­az­za uit­komst. Zij heeft een geslaag­de poging gedaan om van­uit ver­schil­len­de invals­hoe­ken een beschrij­ving te geven van wat leeft onder de bevol­king in de Ara­bi­sche wereld. Het is afwis­se­lend ver­fris­send, ver­hel­de­rend en ver­ras­send te lezen dat veel van onze voor­oor­de­len zijn wat ze blij­ken te zijn; onge­fun­deer­de en non-repre­sen­ta­tie­ve menin­gen. Ons door de strot geduwd door die lui waar­over ik het hier niet meer zou hebben.

Lees dus dit boek van Has­s­nae Bou­az­za en ont­dek hoe films, tv-series en ande­re vor­men van media allang bezig waren om een stil­le revo­lu­tie te bewerk­stel­li­gen. Een eman­ci­pa­toi­re inhaal­slag op alle fron­ten die ver­der gaat dan de mees­ten van ons hier voor moge­lijk ach­ten. Alleen maar ver­ras­send te noe­men omdat we ons zo wei­nig moei­te heb­ben getroost ver­der te kij­ken dan onze neus lang is. Gehin­derd door scho­tel­an­ten­ne en hoofd­doek is het mis­schien moei­lijk com­mu­ni­ce­ren, maar er valt nog zoveel te win­nen wan­neer van bei­de kan­ten daar toch meer inspan­ning voor getroost wordt. Want dan zou al snel blij­ken hoe leeg de opge­bla­zen reto­riek is van hen die ik niet meer wil horen.

Has­s­nae Bou­az­za toont ons met haar inle­ven­de manier van schrij­ven een Ara­bi­sche wereld van de gewo­ne mens die veel geva­ri­eer­der in elkaar zit dan wij geneigd zijn te gelo­ven. Ook veel moder­ner. Dat doet ze over­tui­gend door dicht bij zich­zelf te blij­ven. Geen ver­he­ven toon. Veel voor­beel­den die ieder­een zul­len aan­spre­ken omdat ze aan­slui­ten bij onze dage­lijk­se leef­we­reld. Ze schuwt het tevens niet om daar waar nodig zich­zelf kwets­baar op te stel­len. Waar­voor res­pect, gezien de bag­ger die ze al vele malen over zich heen heeft gekregen.

Zelf bleef ik regel­ma­tig han­gen bij de pas­sa­ges waar­in ze ver­haalt over haar vroeg­ste jeugd in Neder­land. Haar eer­ste ken­nis­ma­king met ons tole­ran­te land­je waar we altijd zo hoog van opge­ven. Vroe­ger. Toen alles nog goed was.

En soms kan ik het niet laten mezelf te ver­beel­den dat zij het was die daar ooit voor me stond bij de bak­ker. Hoe graag ik had gehad dat het alle­maal anders was gelo­pen. Iets om trots op te zijn. Namens ons allemaal.

“Hoi”, zeg ik. “Ga je mee naar de speeltuin?”
Ik pak haar vrije hand. Haar vader knikt dat het goed is. Mijn vriend­jes kij­ken lachend toe.
I had a dream…

Oh ja, wat betreft die fiet­ser en de Mer­ce­des? Die had­den ver­der niets met het voor­val te maken. Een stel gemeen­te­wer­kers was bezig een stuk weg af te zet­ten toen daar­bij een hek omviel. De fiet­ser en de Mer­ce­des moesten wach­ten tot­dat het hek opge­ruimd was voor­dat ze ver­der konden.

~ ~ ~

In janu­a­ri 2013 ver­scheen bij Uit­ge­ve­rij Ambo ‘Ara­bie­ren kij­ken’ van Has­s­nae Bou­az­za. In dit boek toont Bou­az­za de gewo­ne mens in de Ara­bi­sche wereld zoals wij die niet vaak zien. Ze gaat in op de rol van de media en hoe deze heeft bij­ge­dra­gen aan de hui­di­ge poli­tie­ke omwen­te­lin­gen en beschrijft de geschie­de­nis van de regio, de hui­di­ge samen­le­vin­gen en de reli­gie. Het resul­taat is een prach­tig boek over de Henk en Ingrid van de Ara­bi­sche wereld, van Marok­ko tot Egyp­te en van Syrië tot Saudi-Arabië.

Om dit boek de aan­dacht te geven die het toe­komt, orga­ni­seert web­si­te Not Just Any Book een blogtour­nee. De aftrap wordt ver­richt door Has­s­nae Bou­az­za zelf op maan­dag 18 maart.

Dit is de vol­le­di­ge lijst van blog­gers die mee­doen aan de blogtournee:

Ma 18 > hassnaebouazza.nl » Oog­snoep­jes
Di 19 > petepel.nl » De fiet­ser en de Mercedes
Wo 20 > koperentuin.nl » Lezers kij­ken
Do 21 > sargasso.nl » Ara­bie­ren kij­ken met Has­s­nae Bouazza
Vrij 22 > jacobjanvoerman.nl » Ara­bie­ren kij­ken, Blogtournee
Za 23 > boekenbijlage.nl » Inter­view met Has­s­nae Bouazza
Zo 24 > religionresearch.org » Ori­ën­ta­lis­me en gewo­ne mensen
Ma 25 > caroliengeurtsen.nl » Ara­bie­ren kij­ken = men­sen vergelijken
Di 26 > republiekallochtonie.nl » Rachid en Mohamed
Wo 27 > geschrevengoed.blogspot.nl » Ara­bie­ren kij­ken, een alle­daag­se revolutie
Do 28 > pinkbullets.nl
Vrij 29 > ruudketelaar.wordpress.com

~ ~ ~


22 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *