Alles wordt uitgelegd, behalve…

~ ~ ~

Gast­blog geschreven door Juli­ta in het kad­er van de pre­read actie ron­dom de lancer­ing van De Terugge­keer­den.

~ ~ ~

Wereld­wi­jd pub­liceerde uit­gev­er­ij Har­le­quin 27 augus­tus jl. de debu­utro­man De Terugge­keer­den van Jason Mott. De term de terugge­keer­den slaat op mensen die na een x aan­tal jaar overleden te zijn plots weer opduiken. Zij hebben nog de leefti­jd die ze had­den toen ze overleden, maar hun nabestaan­den niet. Globaal gezien gaat het boek over hoe de wereld omgaat met dit fenomeen. De citat­en uit eerdere recen­sies op de voor­flap van het boek en dat op de basis van het man­u­script alleen al de film­recht­en zijn verkocht beloofde veel goeds.

Begin deze maand had ik me bij @NotJustAnyBook op Twit­ter opgegeven om mee te doen aan de pre­read van het boek en deze te recenseren. Achter­af vind ik deze actie op basis van de ervar­ing een suc­ces. Helaas bleek de leeser­var­ing enigszins tegen te vallen en vraag ik me af of ik dit boek ook had gelezen als ik het niet via een leuke actie had gekre­gen.

Ik begon met lezen op 16 augus­tus. Een dag en 47 jaar lat­er nadat één van de hoofd­per­so­n­en, Jacob, op acht­jarige leefti­jd over­leed. Jacobs oud­ers zijn al in de zeventig als hij ineens, nog steeds acht jaar, voor hun deur staat. Het boek bestaat uit de ervarin­gen van Jacobs oud­ers, het dorp waarin zij lev­en en die van andere terugge­keer­den. Wat gelijk al storend is is dat iedereen slechts in de war lijkt te zijn van de mensen die teruggekomen zijn van de dood. Over­he­den, omstanders en nabestaan­den weten in eerste instantie niet wat ze met hen aan­moeten. De enige menselijke reac­tie is die van Jacobs moed­er. Zij valt flauw bij het nieuws dat haar zoon ineens weer in de deu­ropen­ing staat. Een­maal ont­waakt accepteert zij echter vol bli­jd­schap dat hij er is. Er is wel paniek, maar die komt pas als het aan­tal terugge­keer­den begint te groeien. Ook is er afkeer, zoals bij de vad­er van Jacob. Hij erkent Jacob niet als zijn zoon, die is immers ooit overleden. Ook voor afkeer is echter eerst accep­tatie nodig omdat je moet erken­nen dat er iets is om je voor af te keren. Dat en de bli­jd­schap om een overleden geliefde terug te zien vind ik volkomen onre­al­is­tisch.

Helaas ken­nen we alle­maal wel een per­soon die nu niet meer onder ons is. Stelt u zich eens voor dat u zich omdraait en een dier­bare of vage ken­nis die jaren gele­den is overleden ineens voor u staat. Ade­mend en van vlees en bloed, net als u. Als u dan het bewustz­i­jn niet ver­li­est zult u op z’n minst in paniek rak­en, lijkt me.

Een aan­tal jaar gele­den over­leed een men­tor­figu­ur van mij. In de eerste week na zijn over­li­j­den droomde ik elke nacht dat ik hem op school tegenkwam. In deze droom had hij vre­selijk ruzie met één van zijn collega’s omdat hij zijn dood voor de grap in scène had gezet en dat dit nogal uit de hand was gelopen. Hij draaide zich om naar mij en toen ik zijn gezicht zag ging ik over mijn nek in plaats van dat ik over­liep van bli­jd­schap.  Ver­vol­gens wilde ik hem niet meer spreken. In de eerste min­u­ut na het ont­wak­en uit de droom, of nacht­mer­rie beter gezegd, voelde ik wal­ging en op de achter­grond ook oplucht­ing omdat ik ondanks de rot­grap toch liev­er had dat de men­tor­figu­ur niet dood was. Om ver­vol­gens weer ver­plet­terend ver­dri­et te voe­len zodra ik wakker genoeg was om door te hebben dat het slechts een droom was. Eerst was er echter wal­ging en ver­war­ring.

Een min­der heftig voor­beeld is een gevoel dat we alle­maal wel ken­nen. Het is net uit met een geliefde of er is net iemand onverwachts overleden en we denken diegene op straat te zien lopen. In een frac­tie van een sec­onde denken we iemand te herken­nen en realis­eren we ons ook dat het niet kan. Zo’n moment gaat vaak gepaard met heftige hartk­lop­pin­gen. Net als het moment waarop we in de woonkamer staan en ineens degene waar­van we zek­er wis­ten dat hij niet thuis was naast ons zien. Iemand was er niet en is er ineens wel. Dat we alle­maal doo­dgaan op een dag is één van de weinige zek­er­he­den die we hebben. Hoe graag we een overleden dier­bare weer terug willen zien, het zou ons wereld­beeld op zijn grond­vesten doen schud­den als dat ook daad­w­erke­lijk zou gebeuren. Enige paniek, wat vluchtge­drag of gezin­s­ther­a­pie had ik dan ook in eerste instantie meer op z’n plaats gevon­den dan meteen over­gaan op kussen en knuffels.

Dit terz­i­jde ben ik erg onder de indruk van de ver­beeld­ingskracht en cre­ativiteit van Mott. Er is een breed scala aan mogelijke scenario’s in een wereld waarin mensen zomaar niet meer dood zijn en hij heeft een paar sterke ver­zon­nen. Zo is er een ouds joods echt­paar dat een stel terugge­keerde nazi’s opvangt die achter­na wor­den gezeten door een boze menigte die de man­nen wil straf­fen voor oor­logsmis­daden. Dit is overi­gens de enige ref­er­en­tie aan de Tweede Werel­door­log die Mott maakt, wat ik knap vind. De valkuil van een vergelijk­ing met deze his­torische gebeurte­nis ver­mi­jdt hij goed, ter­wi­jl hij makke­lijk te mak­en valt wan­neer omstanders en het leg­er de terugge­keer­den in lege gebouwen verza­melt. Mijn per­soon­lijke favori­et is het miniver­haal van de terugge­keerde kun­ste­naar die in 1921 onder een auto was gekomen en onbek­end was gebleven ware het niet dat een stu­dente zijn werk ont­dek­te en wereld­kundig maak­te. Zich een­maal bewust van zijn faam wordt hij ver­liefd op zijn ont­dekker die inmid­dels in de vijftig is en wor­den onder­w­erp en onder­zoek­er gelief­den.

Wat tij­dens het lezen van de mooie, cre­atieve scenario’s dan weer stoort is de over­dreven manier van uit­leggen die Mott heeft. Alsof hij zijn lez­ers niet al te hoog inschat legt hij soms bladz­i­jdes van te voren er al dik bovenop wat en waarom een bepaalde plotwend­ing plaats gaat vin­den. Zo is vanaf het eerste moment dat de fel­ste opstandel­ing tegen de terugge­keer­den voorkomt al duidelijk dat hij alleen maar iets tegen de terugge­keer­den heeft omdat zijn eigen overleden vrouw er niet tussen zit. Gek genoeg staat daar weer tegen­over dat je als lez­er volledig zelf mag invullen waarom de terugge­keer­den er ineens waren en wat hun nut was.

Ook stoort de ver­tal­ing. Woor­den als sir en ma’am zijn goed te ver­tal­en naar het Ned­er­lands en behouden in de Ned­er­landse taal hun orig­inele beteke­nis. Toch heeft de ver­taler ervoor gekozen de woor­den niet te ver­tal­en waar­door de lez­er een Ned­er­landse zin leest die onwen­nig met deze Engelse woor­den eindigt.

Het zijn inter­es­sante vraagstukken die opduiken in het boek. Vra­gen over menselijk gedrag en lev­en en dood zijn uni­verseel en van alle dagen. Hoewel er mijns inziens vooral in het begin onre­al­is­tisch wordt omge­spron­gen met het rare fenomeen van de terugge­keer­den lijkt de verdere reac­tie van de hele wereld op het toen­e­mende aan­tal mensen mij behoor­lijk reëel. Mott laat zien dat intol­er­antie en angst verder gaan dan huid­skleur en religie door het verzin­nen van een nieuw soort mens, namelijk de terugge­keer­den. Intol­er­antie en angst hebben te mak­en met con­t­role willen hebben over het onbek­ende want het onbek­ende is eng. Verzet heeft te mak­en met niet langer onbe­grepen en onder­drukt willen zijn en komt dan ook volop aan bod in het boek.

Samengevat is het con­cept dat mensen ineens terugk­eren uit het doden­rijk en de vraagstukken over menselijk gedrag en lev­en en dood erg inter­es­sant. Hoe ermee wordt omge­spron­gen helaas min­der. Een inter­es­sant con­cept en boeiende vraagstukken mak­en nog geen goed boek. Wat in dit geval dus overbli­jft is een ver­haal dat boeien­der had kun­nen zijn, gegoten in een vorm die strakker had gekund.

DeTeruggekeerden_600

384 pagina’s
ISBN 9789034753212
Uit­gev­er­ij Har­le­quin

~ ~ ~

Gast­blog geschreven door Juli­ta in het kad­er van de pre­read actie ron­dom de lancer­ing van De Terugge­keer­den.

Bezoek ook haar eigen blogsite die ze inmid­dels heeft op wordpress.com

~ ~ ~

  • Hoi Juli­ta, dank nog­maals dat je je recen­sie wilde plaat­sen op mijn blogsite. Ik ben er trots op!
    Wat je leeser­var­ing betre­ft, ik kan er een heel eind in mee­gaan. Je obser­vatie dat de oud­ers van Jacob nogal snel een bepaalde houd­ing aan­nemen en dat daar­bij gevoels­matig wat stap­pen wor­den overges­la­gen, vind ik goed opge­merkt.
    Nog steeds denk ik dat het boek in begin­sel heel veel poten­tie heeft, maar dat het net niet genoeg uit de verf komt. Maar het bli­jft wel spo­ken in je hoofd, en dat is dan weer knap van de auteur.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets