50books — Vraag 40

Deze blog­post is deel 40 van 50 in de serie 50books — 2013

Ieder­een kent er wel een paar. Zo’n flauw grap­je tij­dens je jeugd dat elke keer weer voor­bij kwam. Niet omdat ze zo leuk waren maar omdat ze vaak onlos­ma­ke­lijk ver­bon­den waren met een bepaal­de per­soon of terug­ke­ren­de situ­a­tie. Zo her­in­ner ik mij­zelf nog altijd de opmer­king die mijn vader altijd maak­te wan­neer we gin­gen vis­sen. In de auto op weg naar de vis­plek van de dag, vroeg ik hem dan stee­vast waar de mees­te vis zat hoe­wel ik het ant­woord allang wist. ‘Tus­sen de kop en de staart, jon­gen’, zei hij olijk en gaf me ver­vol­gens vaak ook nog een por in mijn zij of een klap op mijn schou­ders. Ik kon er niets aan doen maar moest er elke keer weer om lachen. Ook nu ter­wijl ik dit schrijf heb ik een grijns op mijn gezicht.

Natuur­lijk doe je wel onrecht aan de kop en de staart. Ten­slot­te is dat ook vis. En min­stens zo belang­rijk als de rest. Het zou het­zelf­de zijn als wan­neer je zou zeg­gen dat het mees­te ver­haal tus­sen de begin- en de eind­zin zou zit­ten. Dat klopt op zich hele­maal. Maar we weten alle­maal dat een eind­zin het voor­gaan­de com­pleet op zijn kop kan zet­ten. Er zit soms net zoveel ver­haal in die laat­ste zin als in alle voor­gaan­de zin­nen. Met terug­wer­ken­de kracht wordt het ver­haal in een ander dag­licht gezet en zet zich in je hoofd een trein van gedach­ten in wer­king om de nieu­we ver­haal­lijn te vol­gen die door die laat­ste zin in wer­king is gezet.

En wat te den­ken van die eer­ste zin? Een­tje waar de schrij­ver vaak tij­den tegen­aan zit te hik­ken. Het is ten­slot­te wel het eer­ste waar je als lezer mee te maken krijgt. Daar kun je niet al te luch­tig over doen. Ik bedoel, het maakt nog­al een ver­schil wan­neer voor een hier niet nader te noe­men boek, de begin­zin als volgt was geweest ‘Met een schok schoot hij wak­ker en zag op z’n wek­ker dat hij zich ver­sla­pen had’, in plaats van ‘In het begin schiep God de hemel en de aar­de’. Het zou veel lezers toch een heel ander beeld heb­ben gege­ven van de hoofd­per­soon. Zo’n eer­ste zin kan voor een schrij­ver soms echt een obses­sie gaan vor­men dat ze er com­pleet door geblok­keerd raken. Om maar aan te geven hoe belang­rijk het voor hen is.

Ik her­in­ner me een uit­spraak van een schrij­ver die aan­gaf altijd met de twee­de zin van zijn ver­haal te begin­nen om dan pas later, wan­neer hij meer over­zicht had over het geheel, de eer­ste zin erbij te schrij­ven. Iets van deze wor­ste­ling zag ik ook terug bij Jan­nah Loon­tjes in haar boek ‘Mijn leven is mooi­er dan lite­ra­tuur’:

Als een schrij­ver al maan­den aan een begin werkt, is dit dan nog een begin te noe­men? Zit hij vast omdat hij geen geschikt begin kan vin­den of kan hij geen geschikt begin vin­den omdat hij sowie­so in zijn leven en den­ken vast­zit? We kun­nen eigen­lijk pas iets zin­nigs over het begin van het schrij­ven zeg­gen als we al ver­der zijn. Zelfs als er maar één zin van een tekst is, kun je die zin alleen als ‘eer­ste zin’ her­ken­nen als er op zijn minst een belof­te van een ver­volg is.
[p.14, Mijn leven is mooi­er dan lite­ra­tuur, Jan­nah Loon­t­jens]

Kort­om, de schrij­ver doet dus in de mees­te geval­len erg zijn best om een goe­de eer­ste zin neer te zet­ten. Maar lukt dat ook altijd? En her­ken­nen jul­lie dit zelf ook als lezer dat een begin­zin bepa­lend kan zijn voor het even­tu­e­le ver­der lezen? Heb­ben jul­lie voor­beel­den van begin­zin­nen die zo pak­kend zijn dat ze je altijd zijn bij­ge­ble­ven? Met ande­re woor­den hoe belang­rijk vin­den jul­lie die eer­ste begin­zin van een ver­haal? Of ervaar je die eer­ste zin gelijk alle ande­re en ben je uit­ein­de­lijk geïn­te­res­seerd in het gehe­le ver­haal? Zit voor jou dus het mees­te ver­haal wel dege­lijk tus­sen de begin- en de eind­zin?

Ik ben zoals elke week weer erg benieuwd naar jul­lie reac­ties. Veel schrijf­ple­zier, en laat je niet tegen­hou­den door die eer­ste zin.

Vraag 40:
Hoe belang­rijk is de eer­ste zin van een boek en wel­ke goe­de voor­beel­den ken je?

~ ~ ~

20 Replies to “50books — Vraag 40”

  1. Alhoe­wel die eer­ste zin een belang­rij­ke is — deze trekt je immers het ver­haal in — is het voor mij toch net wat anders. […]

    http://myworldmb.blogspot.nl/2013/10/50-books-vraag-40.html

    Beantwoorden

  2. De begin­zin zet de toon, ech­ter het ver­haal dat volgt is het­geen mij altijd het meest bij­blijft (of juist niet). Zelfs als de begin­zin van een ver­haal ruk is (om het maar even plat te zeg­gen) wil dat niet zeg­gen dat de rest van het ver­haal ook ruk is. Door de begin­zin en de rest van het begin lezen is soms heel waar­de­vol, ik maak er altijd een pres­ta­tie van om me niet te laten lei­den door een eer­ste indruk en pro­be­ren de kern te zoe­ken.

    Beantwoorden

    1. In veel geval­len zul je later pas mer­ken (nadat je het gehe­le boek hebt gele­zen) hoe­veel kern er in die eer­ste zin blijkt te zit­ten. Dat is zo bij­zon­der aan die begin­zin­nen. Ze geven hun ‘gehei­me lagen’ pas gelei­de­lijk prijs naar­ma­te jij vor­de­rin­gen in het ver­haal maakt.

      Beantwoorden

  3. ik heb iets meer dan een zin nodig om zin te krij­gen http://wp.me/1T8Qr

    Beantwoorden

  4. Die eer­ste zin is belang­rijk, het geeft me de eer­ste indruk hoe een boek kan wor­den inge­vuld.

    Beantwoorden

    1. Hoi Ali, je link naar je blog is niet mee­ge­ko­men in je reac­tie.

      Beantwoorden

  5. Ik ben make­laar in kof­fi, en woon op de Lau­rier­gracht nº 37.
    http://www.drspee.nl/50books-openingszin/

    Beantwoorden

  6. Is die eer­ste zin belang­rijk en vind ik dat dan ook?
    Ach­ter­af wel.…
    http://bit.ly/1bPHtzb

    Beantwoorden

  7. […] is het ant­woord op vraag 40 van het blog­pro­ject #50books van Pete­pel. Bekijk mijn ande­re bij­dra­ges voor dit bij­zon­de­re […]

    Beantwoorden

  8. En dan zijn er meer eer­ste zin­nen die zijn blij­ven han­gen dan ik dacht… http://www.hendrik-jandewit.nl/2013/10/de-eerste-zin-50books/

    Beantwoorden

  9. Reac­ties invul­len blijft moei­lijk, maar ik heb mijn blog wel al langs zien komen, dus je had het wel gevon­den.
    http://alex39.blogspot.nl/2013/10/de-beroemde-eerste-zin.html

    Beantwoorden

    1. Via twit­ter onder hashtag #50books zie ik de mees­te inder­daad wel voor­bij komen. Maar ik vind het han­dig als alle links onder het blog ver­za­meld wor­den.

      Beantwoorden

  10. Die begin­zin­nen zijn zeker niet zo belang­rijk als wel wordt beweerd. http://foxxblok.blogspot.nl/2013/10/50books-vraag-40.html

    Beantwoorden

  11. oh, en hoe kan ik het ver­ge­ten, de ope­nings­zin uit Ceasars De bel­lo Gal­li­co: Gal­lia est omnis divi­sa in par­tes tres, qua­rum unam inco­lunt Bel­gae, ali­am Aquit­ani, ter­ti­am qui ipsorum lin­gua Cel­tae, nos­tra Gal­li appellantur.Of, Gal­lië is ver­deeld in drie delen, een stuk­kie voor de Bel­gen, een stuk voor de Aquit­anen en ten­slot­te dat iets voor dat zooi­tje onge­re­geld dat Kel­tisch spreekt. Zo’n ver­ta­ling levert gega­ran­deerd genoeg straf­werk op om die tekst nooit meer te ver­ge­ten!

    Beantwoorden

  12. Voor iemand met het mini­mum aan geheu­gen is vra­gen om eer­ste zin­nen hor­ror. Toch heb ik wel een ant­woord: http://niekheefteenboek.blogspot.nl/2013/10/50books-40-eerst-even-doorkomen.html

    Beantwoorden

  13. […] Deze #50books tag is afkom­stig van Peter van Pete­pel, lees hier wat mijn col­le­ga blog­gers over vraag 40 ver­teld heb­ben: (klik). […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *