50books — Vraag 40

Deze blog­post is deel 40 van 50 in de serie 50books — 2013

Iedereen kent er wel een paar. Zo’n flauw grap­je tij­dens je jeugd dat elke keer weer voor­bij kwam. Niet omdat ze zo leuk waren maar omdat ze vaak onlos­make­lijk ver­bon­den waren met een bepaalde per­soon of terugk­erende sit­u­atie. Zo herin­ner ik mijzelf nog alti­jd de opmerk­ing die mijn vad­er alti­jd maak­te wan­neer we gin­gen vis­sen. In de auto op weg naar de vis­plek van de dag, vroeg ik hem dan steev­ast waar de meeste vis zat hoewel ik het antwo­ord allang wist. ‘Tussen de kop en de staart, jon­gen’, zei hij olijk en gaf me ver­vol­gens vaak ook nog een por in mijn zij of een klap op mijn schoud­ers. Ik kon er niets aan doen maar moest er elke keer weer om lachen. Ook nu ter­wi­jl ik dit schri­jf heb ik een gri­jns op mijn gezicht.

Natu­urlijk doe je wel onrecht aan de kop en de staart. Tenslotte is dat ook vis. En min­stens zo belan­grijk als de rest. Het zou het­zelfde zijn als wan­neer je zou zeggen dat het meeste ver­haal tussen de begin- en de eindzin zou zit­ten. Dat klopt op zich hele­maal. Maar we weten alle­maal dat een eindzin het voor­gaande com­pleet op zijn kop kan zetten. Er zit soms net zoveel ver­haal in die laat­ste zin als in alle voor­gaande zin­nen. Met terug­w­erk­ende kracht wordt het ver­haal in een ander daglicht gezet en zet zich in je hoofd een trein van gedacht­en in werk­ing om de nieuwe ver­haal­li­jn te vol­gen die door die laat­ste zin in werk­ing is gezet.

En wat te denken van die eerste zin? Een­t­je waar de schri­jver vaak tij­den tege­naan zit te hikken. Het is tenslotte wel het eerste waar je als lez­er mee te mak­en kri­jgt. Daar kun je niet al te luchtig over doen. Ik bedoel, het maakt nogal een ver­schil wan­neer voor een hier niet nad­er te noe­men boek, de beginzin als vol­gt was geweest ‘Met een schok schoot hij wakker en zag op z’n wekker dat hij zich ver­slapen had’, in plaats van ‘In het begin schiep God de hemel en de aarde’. Het zou veel lez­ers toch een heel ander beeld hebben gegeven van de hoofd­per­soon. Zo’n eerste zin kan voor een schri­jver soms echt een obsessie gaan vor­men dat ze er com­pleet door geblok­keerd rak­en. Om maar aan te geven hoe belan­grijk het voor hen is.

Ik herin­ner me een uit­spraak van een schri­jver die aan­gaf alti­jd met de tweede zin van zijn ver­haal te begin­nen om dan pas lat­er, wan­neer hij meer overzicht had over het geheel, de eerste zin erbij te schri­jven. Iets van deze worstel­ing zag ik ook terug bij Jan­nah Loon­t­jes in haar boek ‘Mijn lev­en is mooier dan lit­er­atu­ur’:

Als een schri­jver al maan­den aan een begin werkt, is dit dan nog een begin te noe­men? Zit hij vast omdat hij geen geschikt begin kan vin­den of kan hij geen geschikt begin vin­den omdat hij sowieso in zijn lev­en en denken vastz­it? We kun­nen eigen­lijk pas iets zin­nigs over het begin van het schri­jven zeggen als we al verder zijn. Zelfs als er maar één zin van een tekst is, kun je die zin alleen als ‘eerste zin’ herken­nen als er op zijn minst een belofte van een ver­volg is.
[p.14, Mijn lev­en is mooier dan lit­er­atu­ur, Jan­nah Loon­t­jens]

Kor­tom, de schri­jver doet dus in de meeste gevallen erg zijn best om een goede eerste zin neer te zetten. Maar lukt dat ook alti­jd? En herken­nen jul­lie dit zelf ook als lez­er dat een beginzin bepal­end kan zijn voor het eventuele verder lezen? Hebben jul­lie voor­beelden van beginzin­nen die zo pakkend zijn dat ze je alti­jd zijn bijge­bleven? Met andere woor­den hoe belan­grijk vin­den jul­lie die eerste beginzin van een ver­haal? Of ervaar je die eerste zin gelijk alle andere en ben je uitein­delijk geïn­ter­esseerd in het gehele ver­haal? Zit voor jou dus het meeste ver­haal wel degelijk tussen de begin- en de eindzin?

Ik ben zoals elke week weer erg benieuwd naar jul­lie reac­ties. Veel schri­jf­plezi­er, en laat je niet tegen­houden door die eerste zin.

Vraag 40:
Hoe belan­grijk is de eerste zin van een boek en welke goede voor­beelden ken je?

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« 50books — Vraag 3950books — Vraag 41 »

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets