De ondraaglijke waarheid van het bestaan

Deze blog­post is deel 4 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Soms kun je door veel te verk­lap­pen nog steeds niets vertellen.

Het boek Zeven minuten na mid­der­nacht, geschreven door Patrick Ness en gebaseerd op een idee door Siob­han Dowd, gaat over de 13-jarige Conor O’Malley die geplaagd wordt door nacht­mer­ries welke te mak­en hebben met het feit dat zijn moed­er een onge­neeslijke vorm van kanker heeft.

Ik wil weten wat er met mijn moed­er gaat gebeuren’, zei Conor.
Het mon­ster was even stil. ‘Weet je dat nu nog niet?’ [p.151]

[Update zater­dagocht­end 30 novem­ber 10.00 uur: Nu vol­gt een com­pleet andere besprek­ing dan welke ik eerst had geschreven, maar die ben ik tij­dens het posten op mon­ster­lijke won­der­baar­lijke wijze kwi­jt­ger­aakt. Geen back-up gemaakt, dus ESDB zoals iemand mij terecht voor de voeten wierp.]

Ik ken een man die een hond had. Hij was erg ver­knocht aan deze hond. Zo erg dat hij er onder geen bed­ing afs­tand van kon doen. Toch moest dat. De man was namelijk zwaar gehand­i­capt ger­aakt en niet meer in staat voor zichzelf te zor­gen. Laat staan voor zijn hond. Eerst dacht ik nog dat het vooral kwam door de band die hij in de jaren had opge­bouwd met deze trouwe vier­voeter dat hij geen afscheid kon nemen. Daar kon ik me alles bij voorstellen. Toch zat het veel dieper. Het had met accep­tatie te mak­en. Indi­en hij in zou stem­men met de goedbe­doelde raad om zijn hond weg te doen, dan zou hij zich tevens neer­leggen bij een vol­gende stap in het almaar afhanke­lijk­er wor­den van de hulpver­len­ers om hem heen. De hond stond sym­bool voor zijn zelf­s­tandigheid.

Conor O’Malley heeft geen hond. Maar dreigt miss­chien nog wel iets veel belan­grijk­ers kwi­jt te rak­en. Zijn moed­er. Zij heeft kanker en vol­gt behan­delin­gen om het tij te doen keren. Voor­lop­ig nog zon­der resul­taat. De vad­er van Conor is zo’n zes jaar eerder vertrokken naar de VS om daar met een andere vrouw een nieuw bestaan op te bouwen. Conor en zijn moed­er staan er daarom gro­ten­deels alleen voor. Hoewel er nog de oma van Conor is die regel­matig komt logeren om te kun­nen helpen.

Tussen Conor en zijn oma klikt het niet bij­zon­der goed. En tot over­maat van ramp wordt Conor ook nog eens flink gepest op school. Of totaal genegeerd omdat zijn klasgenoot­jes niet weten hoe ze met hem om moeten gaan sinds bek­end is dat zijn moed­er zwaar ziek is. Zelfs zijn vriendin­net­je Lil­ly heeft hij van zich vervreemd door haar niet te vergeven dat zij het was die ‘het geheim’ van zijn moed­er op school rondge­bazuind heeft.

Je bent maar een­maal jong, zeggen ze, maar duurt dat niet vre­selijk lang? Jaren langer dan je kunt ver­dra­gen.
Hilary Man­tel, ‘Liefde verken­nen’ [p.9]

Het mot­to van dit boek had niet tre­f­fend­er kun­nen zijn. Conor probeert zich in alle geschet­ste ellende staande te houden. Man­moedig doet hij het huishouden wan­neer zijn moed­er hier­toe niet in staat is. De ern­stige bijw­erkin­gen die gepaard gaan met de ver­schil­lende behan­delin­gen die zijn moed­er onder­gaat probeert hij te ratio­nalis­eren als iets van voor­bi­j­gaande aard. Dat het niet goed gaat op school en hij geen con­tact meer heeft met zijn vrien­den is iets wat vanzelf anders zal wor­den als ze gaan ver­huizen nadat zijn moed­er is genezen.

Accep­tatie. Voor mij is dat het grote the­ma in dit boek. Het niet onder ogen willen of kun­nen zien van wat er echt aan de hand is. Conor is bezig om zijn eigen ver­haal te vor­men van de werke­lijkheid om hem heen die te groot voor hem is. Te zwaar voor zijn ten­gere schoud­ers. En daar schuilt voor hem het gevaar. Daar komt het mon­ster om de hoek kijken.

Ver­halen zijn woeste wezens’, zei het mon­ster. ‘Wie weet wat voor rav­age ze kun­nen veroorza­k­en als je ze loslaat? [p.61]

A Monster Calls. Patrick Ness.
Illus­tratie uit het bespro­ken boek — door Jim Kay

Al tij­den wordt Conor geplaagd door nacht­mer­ries. Wan­neer hij een zoveel­ste keer ’s nachts met het klamme zweet nog op zijn voorhoofd wakker schrikt uit almaar diezelfde angst­d­room is het om gecon­fron­teerd te wor­den met een nieuw mon­ster. Ten­min­ste, zo pre­sen­teert dit wezen zich. Maar Conor is niet onder de indruk. ‘Ik heb wel erg­ere din­gen gezien.’ [p.19] Het mon­ster laat zich niet uit het veld slaan en intro­duceert Conor in de wereld van de ver­halen. Zijn deal is dat hij drie ver­halen zal vertellen. Daar­na moet Conor een vierde ver­haal vertellen. Het ver­haal van zijn nacht­mer­rie. Het ver­haal van de waarheid.

Het ver­haal van de realiteit die hem zo zwaar valt.

Soms kun je door veel te vertellen nog steeds niets verk­lap­pen.

Conor wil diep in zijn hart dat alles weer nor­maal wordt. Hij wil straf voor zijn geweld­suit­barst­ing op school. Hij wil straf voor zijn vernield­rift in het huis van zijn oma. Want juist door straf te kri­j­gen wordt alles weer nor­maal. Gaat hij er weer bij horen. Dan kri­jgt het lev­en weer de plaats in zìjn lev­en die het hoort te hebben als je jong bent. Nu bevin­dt hij zich in een schi­jn­wereld waar alles op een donkere manier stil­staat. Waar hij niets anders kan doen dan wacht­en. Ter­wi­jl de rest van de wereld gewoon door­gaat.

En heel heel diep in zijn hart wil hij straf voor wat hij in zijn nacht­mer­ries laat gebeuren. Waar het wacht­en door­bro­ken wordt. Want alleen dan kan alles weer nor­maal wor­den. Maar het is tevens het meest drastis­che wat kan gebeuren. Iets wat je niet wil dat mag gebeuren. Zie daar hoe Conor dreigt ver­malen te wor­den.

Type­r­end is hoe naar het einde van het ver­haal toe, hem alles steeds zwaarder valt:

Conor kreeg een zwaar gevoel in zijn buik, het leek of zijn hele lichaam doorza­k­te onder een ton extra gewicht. [p.166]

Mama!’ riep Conor, en hij had het gevoel dat hij te zwaar was om overeind te krabbe­len… [p.184]

…en ze werd steeds zwaarder… [p.190]

Het mon­ster con­fron­teert hem uitein­delijk met zijn nacht­mer­rie op een dus­danige wijze dat Conor ged­won­gen wordt zijn inner­lijke stri­jd tot het bit­tere einde uit te vecht­en. Te accepteren wat hij denkt. Want alleen dan kan hij voorkomen dat hij niet aan de hele sit­u­atie ten onder gaat. Dit vormt een heftige apoth­e­ose gevol­gd door pure louter­ing. Niet zoet­sap­pig maar fel real­is­tisch. En tot tra­nen toe roerend. Waar jong en oud diep door ger­aakt zullen wor­den. Accepteer dat nu maar.

Het mon­ster ver­scheen net na mid­der­nacht. Maar het is niet het mon­ster dat Conor verwachtte, het mon­ster uit de nacht­mer­rie die hij bij­na elke nacht heeft gehad sinds zijn moed­er ziek werd. Die met de duis­ter­n­is, de wind en het geschree­uw. Het mon­ster uit zijn achter­tu­in is anders. Oud. Wild. En hij wil het gevaar­lijk­ste van alles van Conor, hij wil de waarheid.

Zeven minuten na mid­der­nacht
Patrick Ness | Siob­han Dowd
Uit­gev­er­ij De Geus
ISBN 9789044526332

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« Wat alleen de roman kan red­denOnbereik­baar »

5 Comments

Geef een reactie