De drie spoilers van Tomomi Ishikawa – een mislukte poging tot titelanalyse

Deze blogpost is deel 8 van 43 in de serie Een perfecte dag voor literatuur

Boektitels. Ik had er een mooie #50books vraag over kunnen stellen, maar dat is er niet van gekomen. Misschien dat Martha er ruimte voor weet te vinden. Bijvoorbeeld: hoe belangrijk is een boektitel? Of: moet een boektitel de lading dekken? Soms kan dat laatste handig zijn. In mijn kast staat een boek van Dostojewski met de titel Misdaad en straf. Zonder het ooit gelezen te hebben weet ik waar het over gaat. Misschien niet precies. Maar de strekking is me duidelijk. Er gaat iemand een misdaad plegen. En zal zijn straf niet ontlopen. Het is een heel dik boek. Dus ik kan ook nog eens de voorzichtige conclusie trekken dat de misdadiger vermoedelijk lange tijd ongestraft zal leven voordat hij de welverdiende straf ontvangt. Handig, zo’n boektitel die de lading dekt.

Moeilijker ligt dat bij De drie levens van Tomomi Ishikawa. Zelfs nadat ik het had gelezen valt het me zwaar de titel te duiden. Ik heb het een tijdlang proberen te negeren. Waarom zou ik me druk maken om de titel van een boek dat ik al gelezen heb? Het laat me echter niet los. Wat nou, drie levens? Er is slechts sprake van één Tomomi Ishikawa. Toch? Omdat het door mijn kop blijft zeuren ga ik vandaag proberen dit raadsel voor eens en voor altijd op te lossen. Dat zal hopelijk rust brengen voordat het een obsessie dreigt te worden.

Eerst echter een spoiler alert. De eerste. Er volgen er nog twee. Bij mij geen dubbelzinnige blogposttitels.

Komt ie: indien je mij hoog hebt zitten (zeg maar op een voetstuk hebt staan), dan is het beter niet verder te lezen. Mijn uitleg van de boektitel De drie levens van Tomomi Ishikawa is nergens op gebaseerd. Ik heb er geen studie naar gedaan. Geen pogingen ondernomen om uit te zoeken of iemand (zoals daar is de schrijver zelf) al een verklaring van de titel heeft gegegen. Het kan dus zijn dat ik hier klinkklare onzin ga verkopen en afschuwelijk door de mand val met mijn analyse. Dat zou jammer voor je zijn wanneer je mij ziet als een blogger wiens schrijfsels je altijd aandachtig leest om daarna enthousiast te delen met de rest van de wereld of te bewaren om later  nog eens terug te lezen. Bij deze raad ik je aan om een andere blogpost te gaan lezen.

Ben je er nog? Nee? Goed zo, dan ga ik voor mezelf verder.

Het boek De drie levens van Tomomi Ishikawa is geschreven door Ben Constable. Dat brengt me meteen bij het eerste leven van Tomomi. Ik vermoed (omdat ik nalatig ben geweest enig onderzoek te plegen kan ik het helaas nergens op baseren) namelijk dat Tomomi Ishikawa echt heeft bestaan. Niet echt als dat de fictieve persoon Tomomi echt heeft bestaan, maar dat er in het echte leven van de persoon Ben Constable iemand is geweest die model heeft gestaan voor Tomomi (ik hoef je gelukkig niet te vragen of je me kunt volgen, want je bent er toch niet meer vanwege die spoiler alert). Deze echte Tomomi, die in ‘t echt zeker en vast een andere naam heeft, is de muze geworden voor de schrijver Ben Constable.

Wat ons bij het tweede leven van Tomomi brengt. Dat schiet lekker op. De schrijver Ben Constable is aan de slag gegaan met deze gefictionaliseerde versie van de echte Tomomi en heeft misschien wel jaren (ik weet niet hoelang hij over het schrijven van dit debuut gedaan heeft maar ik hoef het waarom daarvan niet opnieuw uit te leggen, want je leest dit toch niet) met een niet-bestaande Tomomi in zijn hoofd rondgelopen. Deze niet-bestaande Tomomi is in zijn fantasie steeds meer tot leven gekomen zodat hij haar beter kon beschrijven. Misschien zijn er wel momenten geweest dat hij niet meer helder had wie de echte Tomomi was en wie de door hem verzonnen versie. Dat maak ik op uit de twee korte hoofdstukjes waartussen het ‘echte’ (echt, als in verzonnen natuurlijk) verhaal zit geklemd:

Een inleiding tot dit alles – december 2006 (blz. 7-9)

Jij ziet een ander boek voor je dan ik, Tomomi Ishikawa

en

Een brief aan Tomomi Ishikawa – november 2008 (blz. 303-304)

Je hebt je op een of andere manier in mijn verbeelding genesteld en ik weet niet goed meer hoe je eruitziet of hoe je stem klinkt.

Deze versie van Tomomi die de schrijver Ben Constable jarenlang(?) gezelschap heeft gehouden is aldus wat mij betreft het tweede leven van Tomomi. Two down, one to go! Of ‘Tally-ho!’, zoals ze in Engeland zeggen.

Het derde leven hoeft geen verrassing te zijn (en is het ook niet als je dit toch niet leest). Dat is het leven van Tomomi zoals wij als lezers op kunnen maken uit het boek.

Tijd voor een tweede spoiler alert. Mochten er op dit moment nog lezers zijn die niet afgehaakt zijn omdat ze mij niet hoog hebben zitten doch slechts hier lezen in de hoop op een makkelijke manier een samenvatting van het boek De drie levens van Tomomi Ishikawa te verkrijgen, dan kan ik op deze plek verklappen dat dit er niet inzit. Sorry. Maar je kunt altijd nog een andere blogpost gaan lezen.

Terug naar de romanfiguur Tomomi. Haar leven heeft niets (denk ik / hoop ik) met de echte Tomomi te maken. Het heeft ook niets met de niet-bestaande Tomomi te maken (of juist alles, het ligt eraan hoe je het bekijkt) want die bestaat niet echt. Maar het heeft alles te maken met de romanfiguur Ben Constable (had ik al gezegd dat de persoon/schrijver Ben Constable zichzelf ook heeft opgevoerd als romanfiguur?). Deze Ben erft de laptop van Tomomi (vanaf hier heb ik het voorlopig alleen nog over de romanfiguren, niet over de niet-bestaande of de echte Bennen en Tomomis, hoewel ik niet zeker ben of er ook een niet-bestaande Ben bestaat). Op de laptop van Tomomi staan allerlei documenten die Ben aanwijzingen verschaffen om op zoek te gaan naar andere documenten van Tomomi die niet op de laptop staan maar opgeschreven in opschrijfboekjes.

Wat Ben in deze boekjes leest geeft hem een heel ander beeld van Tomomi dan wat hij tot dan toe had. Het wordt een ware obsessie voor hem om deze boekjes te vinden en zo meer over Tomomi te weten te komen. Eigenlijk komt het erop neer dat Ben een beeld had van Tomomi dat niet klopte. Tomomi leidt een verborgen leven (hier raak ik elke keer weer in de war omdat het misschien gezien kan worden als een vierde leven van Tomomi, maar ik analyseer mezelf uit deze valkuil door te zeggen dat dit allemaal bij het echte verzonnen leven hoort van Tomomi door de schrijver Ben Constable). Gaandeweg gaat Ben denken dat Tomomi niet dood maar misschien nog in leven is (nee, nee, dat wil niet zeggen dat er een vijfde leven van Tomomi is, niet ingewikkelder maken dan nodig is).

Het probleem is alleen dat dit naarmate de roman vordert niet duidelijker wordt. Eerder het tegenovergestelde. De opgeworpen raadsels die Ben moet oplossen zijn met zoveel raadsels omgeven dat een lezer met de nodige fantasie in staat zou zijn te verklaren dat Beatrice (ik ga niet uitleggen wie dat is, lees het boek zelf maar) misschien wel Tomomi is (heeft niets met een eventueel zesde leven te maken). Of dat Mr Charles Street uit New York een alter ego van Tomomi is (zodat we bij een denkbeeldige zevende leven van Tomomi komen mocht al het voorgaande ergens op slaan, wat het niet doet want dan kan ik er nog wel twee verzinnen, ze is geen kat!). En dat maakt mijn titelanalyse nogal lastig waardoor ik genoodzaakt ben al deze verstorende elementen (het zou ook zo maar kunnen dat de titel slaat op de opmerking van Ben op bladzijde 263 over de ‘drie vragen over Vlinder’ die hij heeft opgeschreven, of ontelbaar andere aanwijzingen die de drie levens totaal anders zouden kunnen verklaren) weg te redeneren of te negeren. Er is anders geen touw meer aan vast te knopen.

Een perfect bruggetje naar de derde en laatste spoiler alert. Een echte ditmaal. Net als de twee eerdere. Ik ga nu iets over het boek verklappen. Komt alles wat ik hierboven heb beschreven nogal verwarrend, ongeloofwaardig en moeilijk te volgen over maar tegelijkertijd ook wel weer boeiend en intrigerend (ik ga er heel stiekem vanuit dat je gewoon hebt doorgelezen en dat ik ondertussen naast mijn voetstuk lig terwijl ik dit schrijf want het moge ondertussen welk duidelijk zijn geworden dat ik een titelanalyst van likmevestje ben) dan is dat precies wat je te wachten staat wanneer je De drie levens van Tomomi Ishikawa gaat lezen. Meer geef ik niet prijs. Dat mag je zelf uitzoeken. En indien je het boek echt gaat lezen (doen!) laat me dan weten wat volgens jou de drie levens van Tomomi zijn, maar nog belangrijker, waarom er op bladzijde 291 het volgende staat:

‘Je kon ons niet horen praten omdat we niet kunnen praten.’

Wanneer leer je echt je vrienden kennen?
Tomomi Ishikawa is dood en haar beste vriend Ben erft haar laptop. Daar staan wonderlijke aanwijzingen op en Ben denkt dat er meer achter haar zelfmoord zit. Tomomi leidt hem naar pakketjes die ze voor hem heeft verstopt op vreemde plekken in Parijs: onder een bankje in een onbekend park, in een verlaten metrostation en in een beroemd beeld van stilstaande klokken. Na de uitgebreide speurtocht door Parijs, voert ze hem op een nog spannender tocht naar New York. Ben put troost uit deze afleiding maar als hij in New York vermoedt dat iets niet klopt, wordt de sfeer grimmig. Wat wil Tomomi van hem? Wordt hij vermaakt of bespeeld?

De drie levens van Tomomi Ishikawa
Ben Constable
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
ISBN 9789046815885

~ ~ ~

12 gedachten over “De drie spoilers van Tomomi Ishikawa – een mislukte poging tot titelanalyse

  1. Heerlijk verhaal / analyse / recensie / whatever.
    En terecht dat je zelf niet meer uitlegt wat die zin op blz 291 inhoudt, want dan gelooft geen mens meer dat dit een zinnig, leesbaar en goed geschreven boek is. Want wie gelooft er nou in een… MAUW… stil kat… MIAUW… stil, ik schrijf… MIAAAUUUWW
    Ik bedoel… ach laat ook maar, ik ga even de kat buiten zetten.

    1. Hahaha, dank je voor je leuke reactie.
      Toch zit ik wel met die zin op blz 291, want ik heb het gevoel dat het niet klopt wat daar geschreven wordt. Ik heb het vermoeden dat er iets verkeerd is vertaald. Zo niet, dan snap ik nog minder van het boek dan ik dacht.

      1. Dat “jullie allebei” in de zin voor jouw citaat, dat klopt niet. Ze kan hooguit “jou alleen” hebben horen praten.
        Vervolgens klopt het ook niet als de spreker zegt: “…omdat we niet kunnen praten”. Op het moment dat hij dat zegt, bewijst hij dat hijzelf wel kan praten, alleen slaat ‘wij’ op meer dan één. Die ander kan inderdaad niet praten.

        Je hebt gelijk dat het wat rammelt, ongeacht of dat origineel zo is of door de vertaling komt.
        Maar: bij dit hele boek moet de lezer zijn gevoel voor logica maar ergens buiten de deur parkeren. Dat geldt zeker ook voor deze passage.
        Mijn logica was de hond uitlaten of zo, in ieder geval heel ver weg toen ik deze zinnen las. Dus registreerde ik dat ik iets vreemds las en ging vervolgens verder zonder vragen te stellen. Want vragen stellen leer je wel af bij dit boek.

  2. Mja beslist het overwegen waard – om op mijn verlanglijstje te zetten – maar evengoed ga ik proberen om eerst ergens de eerste pagina’s te gaan lezen en zien wat die doen… kwestie van onaangename verrassingen te vermijden, smaken durven te verschillen hé 🙂

    1. Hang je niet op aan de eerste pagina’s. Die bestaan uit een brief van Vlinder aan Ben en haar toon is totaal anders dan de rest van het boek. Pas onderaan op pagina 18 begint de gewone tekst. Je ziet het verschil ook doordat er een andere typografie wordt gebruikt.

  3. On Jan-17, Ben Constable wrote:
    “The title of the book in English is ‘Three Lives of Tomomi Ishikawa’. There is no definite article (‘the’). My American publisher misread it and wanted it to be called ‘The three lives of Tomomi Ishikawa’. I told them that these were not the total of her lives, but just three of who knows how many. So the book could have equally been called Three of the Many Lives Tomomi Ishikawa, if you see what I mean. It’s not quite as catchy.”
    Zie => http://www.notjustanybook.nl/2014/01/de-drie-levens-van-tomomi-ishikawa-benjamin-constable/

  4. Geef jezelf iets meer credit, ik vind dat je een goede poging hebt gedaan! Het zou de titel zeker wel verklaren. Ikzelf begreep de titel ook niet hoor.. Ik had het logischer gevonden als het de 7 levens waren.. (Ik ga nu niets meer zeggen en ik hoop dat je begrijpt waar ik op doel, maar ik heb geen zin in dat ik spoilers geef over het boek 🙂 )

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *