De drie spoilers van Tomomi Ishikawa — een mislukte poging tot titelanalyse

Deze blog­post is deel 8 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Boek­ti­tels. Ik had er een mooie #50books vraag over kun­nen stellen, maar dat is er niet van gekomen. Miss­chien dat Martha er ruimte voor weet te vin­den. Bijvoor­beeld: hoe belan­grijk is een boek­ti­tel? Of: moet een boek­ti­tel de lad­ing dekken? Soms kan dat laat­ste hand­ig zijn. In mijn kast staat een boek van Dos­to­jew­s­ki met de titel Mis­daad en straf. Zon­der het ooit gelezen te hebben weet ik waar het over gaat. Miss­chien niet pre­cies. Maar de strekking is me duidelijk. Er gaat iemand een mis­daad ple­gen. En zal zijn straf niet ont­lopen. Het is een heel dik boek. Dus ik kan ook nog eens de voorzichtige con­clusie trekken dat de mis­dadi­ger ver­moedelijk lange tijd onges­traft zal lev­en voor­dat hij de welver­di­ende straf ont­vangt. Hand­ig, zo’n boek­ti­tel die de lad­ing dekt.

Moeil­ijk­er ligt dat bij De drie lev­ens van Tomo­mi Ishikawa. Zelfs nadat ik het had gelezen valt het me zwaar de titel te duiden. Ik heb het een tijd­lang proberen te negeren. Waarom zou ik me druk mak­en om de titel van een boek dat ik al gelezen heb? Het laat me echter niet los. Wat nou, drie lev­ens? Er is slechts sprake van één Tomo­mi Ishikawa. Toch? Omdat het door mijn kop bli­jft zeuren ga ik van­daag proberen dit raad­sel voor eens en voor alti­jd op te lossen. Dat zal hopelijk rust bren­gen voor­dat het een obsessie dreigt te wor­den.

Eerst echter een spoil­er alert. De eerste. Er vol­gen er nog twee. Bij mij geen dubbelzin­nige blog­post­ti­tels.

Komt ie: indi­en je mij hoog hebt zit­ten (zeg maar op een voet­stuk hebt staan), dan is het beter niet verder te lezen. Mijn uit­leg van de boek­ti­tel De drie lev­ens van Tomo­mi Ishikawa is ner­gens op gebaseerd. Ik heb er geen studie naar gedaan. Geen pogin­gen onder­nomen om uit te zoeken of iemand (zoals daar is de schri­jver zelf) al een verk­lar­ing van de titel heeft gege­gen. Het kan dus zijn dat ik hier klinkklare onzin ga verkopen en afschuwelijk door de mand val met mijn analyse. Dat zou jam­mer voor je zijn wan­neer je mij ziet als een blog­ger wiens schri­jf­sels je alti­jd aan­dachtig leest om daar­na ent­hou­si­ast te delen met de rest van de wereld of te bewaren om lat­er  nog eens terug te lezen. Bij deze raad ik je aan om een andere blog­post te gaan lezen.

Ben je er nog? Nee? Goed zo, dan ga ik voor mezelf verder.

Het boek De drie lev­ens van Tomo­mi Ishikawa is geschreven door Ben Con­sta­ble. Dat brengt me meteen bij het eerste lev­en van Tomo­mi. Ik ver­moed (omdat ik nalatig ben geweest enig onder­zoek te ple­gen kan ik het helaas ner­gens op baseren) namelijk dat Tomo­mi Ishikawa echt heeft bestaan. Niet echt als dat de fic­tieve per­soon Tomo­mi echt heeft bestaan, maar dat er in het echte lev­en van de per­soon Ben Con­sta­ble iemand is geweest die mod­el heeft ges­taan voor Tomo­mi (ik hoef je gelukkig niet te vra­gen of je me kunt vol­gen, want je bent er toch niet meer van­wege die spoil­er alert). Deze echte Tomo­mi, die in ’t echt zek­er en vast een andere naam heeft, is de muze gewor­den voor de schri­jver Ben Con­sta­ble.

Wat ons bij het tweede lev­en van Tomo­mi brengt. Dat schi­et lekker op. De schri­jver Ben Con­sta­ble is aan de slag gegaan met deze gefic­tion­aliseerde ver­sie van de echte Tomo­mi en heeft miss­chien wel jaren (ik weet niet hoe­lang hij over het schri­jven van dit debu­ut gedaan heeft maar ik hoef het waarom daar­van niet opnieuw uit te leggen, want je leest dit toch niet) met een niet-bestaande Tomo­mi in zijn hoofd rondgelopen. Deze niet-bestaande Tomo­mi is in zijn fan­tasie steeds meer tot lev­en gekomen zodat hij haar beter kon beschri­jven. Miss­chien zijn er wel momenten geweest dat hij niet meer helder had wie de echte Tomo­mi was en wie de door hem ver­zon­nen ver­sie. Dat maak ik op uit de twee korte hoofd­stuk­jes waar­tussen het ‘echte’ (echt, als in ver­zon­nen natu­urlijk) ver­haal zit gek­lemd:

Een inlei­d­ing tot dit alles — decem­ber 2006 (blz. 7–9)

Jij ziet een ander boek voor je dan ik, Tomo­mi Ishikawa

en

Een brief aan Tomo­mi Ishikawa — novem­ber 2008 (blz. 303–304)

Je hebt je op een of andere manier in mijn ver­beeld­ing gen­esteld en ik weet niet goed meer hoe je eruitzi­et of hoe je stem klinkt.

Deze ver­sie van Tomo­mi die de schri­jver Ben Con­sta­ble jaren­lang(?) gezelschap heeft gehouden is aldus wat mij betre­ft het tweede lev­en van Tomo­mi. Two down, one to go! Of ‘Tal­ly-ho!’, zoals ze in Enge­land zeggen.

Het derde lev­en hoeft geen ver­rass­ing te zijn (en is het ook niet als je dit toch niet leest). Dat is het lev­en van Tomo­mi zoals wij als lez­ers op kun­nen mak­en uit het boek.

Tijd voor een tweede spoil­er alert. Mocht­en er op dit moment nog lez­ers zijn die niet afge­haakt zijn omdat ze mij niet hoog hebben zit­ten doch slechts hier lezen in de hoop op een makke­lijke manier een samen­vat­ting van het boek De drie lev­ens van Tomo­mi Ishikawa te verkri­j­gen, dan kan ik op deze plek verk­lap­pen dat dit er niet inz­it. Sor­ry. Maar je kunt alti­jd nog een andere blog­post gaan lezen.

Terug naar de roman­figu­ur Tomo­mi. Haar lev­en heeft niets (denk ik / hoop ik) met de echte Tomo­mi te mak­en. Het heeft ook niets met de niet-bestaande Tomo­mi te mak­en (of juist alles, het ligt eraan hoe je het bek­ijkt) want die bestaat niet echt. Maar het heeft alles te mak­en met de roman­figu­ur Ben Con­sta­ble (had ik al gezegd dat de persoon/schrijver Ben Con­sta­ble zichzelf ook heeft opgevo­erd als roman­figu­ur?). Deze Ben erft de lap­top van Tomo­mi (vanaf hier heb ik het voor­lop­ig alleen nog over de roman­fig­uren, niet over de niet-bestaande of de echte Ben­nen en Tomomis, hoewel ik niet zek­er ben of er ook een niet-bestaande Ben bestaat). Op de lap­top van Tomo­mi staan aller­lei doc­u­menten die Ben aan­wi­jzin­gen ver­schaf­fen om op zoek te gaan naar andere doc­u­menten van Tomo­mi die niet op de lap­top staan maar opgeschreven in opschri­jf­boek­jes.

Wat Ben in deze boek­jes leest geeft hem een heel ander beeld van Tomo­mi dan wat hij tot dan toe had. Het wordt een ware obsessie voor hem om deze boek­jes te vin­den en zo meer over Tomo­mi te weten te komen. Eigen­lijk komt het erop neer dat Ben een beeld had van Tomo­mi dat niet klopte. Tomo­mi lei­dt een ver­bor­gen lev­en (hier raak ik elke keer weer in de war omdat het miss­chien gezien kan wor­den als een vierde lev­en van Tomo­mi, maar ik analy­seer mezelf uit deze valkuil door te zeggen dat dit alle­maal bij het echte ver­zon­nen lev­en hoort van Tomo­mi door de schri­jver Ben Con­sta­ble). Gaan­deweg gaat Ben denken dat Tomo­mi niet dood maar miss­chien nog in lev­en is (nee, nee, dat wil niet zeggen dat er een vijfde lev­en van Tomo­mi is, niet ingewikkelder mak­en dan nodig is).

Het prob­leem is alleen dat dit naar­mate de roman vordert niet duidelijk­er wordt. Eerder het tegen­overgestelde. De opge­wor­pen raad­sels die Ben moet oplossen zijn met zoveel raad­sels omgeven dat een lez­er met de nodi­ge fan­tasie in staat zou zijn te verk­laren dat Beat­rice (ik ga niet uit­leggen wie dat is, lees het boek zelf maar) miss­chien wel Tomo­mi is (heeft niets met een eventueel zes­de lev­en te mak­en). Of dat Mr Charles Street uit New York een alter ego van Tomo­mi is (zodat we bij een denkbeeldige zevende lev­en van Tomo­mi komen mocht al het voor­gaande ergens op slaan, wat het niet doet want dan kan ik er nog wel twee verzin­nen, ze is geen kat!). En dat maakt mijn tite­l­analyse nogal lastig waar­door ik genoodza­akt ben al deze ver­storende ele­menten (het zou ook zo maar kun­nen dat de titel slaat op de opmerk­ing van Ben op bladz­i­jde 263 over de ‘drie vra­gen over Vlin­der’ die hij heeft opgeschreven, of ontel­baar andere aan­wi­jzin­gen die de drie lev­ens totaal anders zouden kun­nen verk­laren) weg te redeneren of te negeren. Er is anders geen touw meer aan vast te knopen.

Een per­fect brugget­je naar de derde en laat­ste spoil­er alert. Een echte dit­maal. Net als de twee eerdere. Ik ga nu iets over het boek verk­lap­pen. Komt alles wat ik hier­boven heb beschreven nogal ver­war­rend, ongeloofwaardig en moeil­ijk te vol­gen over maar tegelijk­er­ti­jd ook wel weer boeiend en intrigerend (ik ga er heel stiekem vanu­it dat je gewoon hebt doorgelezen en dat ik onder­tussen naast mijn voet­stuk lig ter­wi­jl ik dit schri­jf want het moge onder­tussen welk duidelijk zijn gewor­den dat ik een tite­l­an­a­lyst van lik­mevest­je ben) dan is dat pre­cies wat je te wacht­en staat wan­neer je De drie lev­ens van Tomo­mi Ishikawa gaat lezen. Meer geef ik niet pri­js. Dat mag je zelf uit­zoeken. En indi­en je het boek echt gaat lezen (doen!) laat me dan weten wat vol­gens jou de drie lev­ens van Tomo­mi zijn, maar nog belan­grijk­er, waarom er op bladz­i­jde 291 het vol­gende staat:

Je kon ons niet horen prat­en omdat we niet kun­nen prat­en.’

Wan­neer leer je echt je vrien­den ken­nen?
Tomo­mi Ishikawa is dood en haar beste vriend Ben erft haar lap­top. Daar staan won­der­lijke aan­wi­jzin­gen op en Ben denkt dat er meer achter haar zelf­mo­ord zit. Tomo­mi lei­dt hem naar pakket­jes die ze voor hem heeft ver­stopt op vreemde plekken in Par­i­js: onder een bankje in een onbek­end park, in een ver­lat­en met­ro­sta­tion en in een beroemd beeld van stil­staande klokken. Na de uit­ge­brei­de speur­tocht door Par­i­js, voert ze hem op een nog span­nen­der tocht naar New York. Ben put troost uit deze aflei­d­ing maar als hij in New York ver­moedt dat iets niet klopt, wordt de sfeer grim­mig. Wat wil Tomo­mi van hem? Wordt hij ver­maakt of bespeeld?

De drie lev­ens van Tomo­mi Ishikawa
Ben Con­sta­ble
Uit­gev­er­ij Nieuw Ams­ter­dam
ISBN 9789046815885

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« Alci­no de herenkap­perEen gemiste kans »
  • Heer­lijk ver­haal / analyse / recen­sie / what­ev­er.
    En terecht dat je zelf niet meer uitlegt wat die zin op blz 291 inhoudt, want dan gelooft geen mens meer dat dit een zin­nig, lees­baar en goed geschreven boek is. Want wie gelooft er nou in een… MAUW… stil kat… MIAUW… stil, ik schri­jf… MIAAAUUUWW
    Ik bedoel… ach laat ook maar, ik ga even de kat buiten zetten.

    • Haha­ha, dank je voor je leuke reac­tie.
      Toch zit ik wel met die zin op blz 291, want ik heb het gevoel dat het niet klopt wat daar geschreven wordt. Ik heb het ver­moe­den dat er iets ver­keerd is ver­taald. Zo niet, dan snap ik nog min­der van het boek dan ik dacht.

      • Dat “jul­lie alle­bei” in de zin voor jouw citaat, dat klopt niet. Ze kan hoo­gu­it “jou alleen” hebben horen prat­en.
        Ver­vol­gens klopt het ook niet als de sprek­er zegt: “…omdat we niet kun­nen prat­en”. Op het moment dat hij dat zegt, bewi­jst hij dat hijzelf wel kan prat­en, alleen slaat ‘wij’ op meer dan één. Die ander kan inder­daad niet prat­en.

        Je hebt gelijk dat het wat ram­melt, ongeacht of dat orig­i­neel zo is of door de ver­tal­ing komt.
        Maar: bij dit hele boek moet de lez­er zijn gevoel voor log­i­ca maar ergens buiten de deur park­eren. Dat geldt zek­er ook voor deze pas­sage.
        Mijn log­i­ca was de hond uit­lat­en of zo, in ieder geval heel ver weg toen ik deze zin­nen las. Dus reg­istreerde ik dat ik iets vreemds las en ging ver­vol­gens verder zon­der vra­gen te stellen. Want vra­gen stellen leer je wel af bij dit boek.

  • Mja beslist het over­we­gen waard — om op mijn ver­lan­gli­jst­je te zetten — maar even­goed ga ik proberen om eerst ergens de eerste pagina’s te gaan lezen en zien wat die doen… kwest­ie van onaan­ge­name ver­rassin­gen te ver­mi­j­den, smak­en dur­ven te ver­schillen hé 🙂

    • Hang je niet op aan de eerste pagina’s. Die bestaan uit een brief van Vlin­der aan Ben en haar toon is totaal anders dan de rest van het boek. Pas onder­aan op pag­i­na 18 begint de gewone tekst. Je ziet het ver­schil ook door­dat er een andere typografie wordt gebruikt.

  • On Jan-17, Ben Con­sta­ble wrote:
    “The title of the book in Eng­lish is ‘Three Lives of Tomo­mi Ishikawa’. There is no def­i­nite arti­cle (‘the’). My Amer­i­can pub­lish­er mis­read it and want­ed it to be called ‘The three lives of Tomo­mi Ishikawa’. I told them that these were not the total of her lives, but just three of who knows how many. So the book could have equal­ly been called Three of the Many Lives Tomo­mi Ishikawa, if you see what I mean. It’s not quite as catchy.”
    Zie => http://www.notjustanybook.nl/2014/01/de-drie-levens-van-tomomi-ishikawa-benjamin-constable/

  • Geef jezelf iets meer cred­it, ik vind dat je een goede poging hebt gedaan! Het zou de titel zek­er wel verk­laren. Ikzelf begreep de titel ook niet hoor.. Ik had het logis­ch­er gevon­den als het de 7 lev­ens waren.. (Ik ga nu niets meer zeggen en ik hoop dat je begri­jpt waar ik op doel, maar ik heb geen zin in dat ik spoil­ers geef over het boek 🙂 )

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets