De drie spoilers van Tomomi Ishikawa — een mislukte poging tot titelanalyse

Deze blog­post is deel 8 van 43 in de serie Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur

Boek­ti­tels. Ik had er een mooie #50books vraag over kun­nen stel­len, maar dat is er niet van geko­men. Mis­schien dat Mart­ha er ruim­te voor weet te vin­den. Bij­voor­beeld: hoe belang­rijk is een boek­ti­tel? Of: moet een boek­ti­tel de lading dek­ken? Soms kan dat laat­ste han­dig zijn. In mijn kast staat een boek van Dostojew­ski met de titel Mis­daad en straf. Zon­der het ooit gele­zen te heb­ben weet ik waar het over gaat. Mis­schien niet pre­cies. Maar de strek­king is me dui­de­lijk. Er gaat iemand een mis­daad ple­gen. En zal zijn straf niet ont­lo­pen. Het is een heel dik boek. Dus ik kan ook nog eens de voor­zich­ti­ge con­clu­sie trek­ken dat de mis­da­di­ger ver­moe­de­lijk lan­ge tijd onge­straft zal leven voor­dat hij de wel­ver­dien­de straf ont­vangt. Han­dig, zo’n boek­ti­tel die de lading dekt.

Moei­lij­ker ligt dat bij De drie levens van Tomo­mi Ishi­ka­wa. Zelfs nadat ik het had gele­zen valt het me zwaar de titel te dui­den. Ik heb het een tijd­lang pro­be­ren te nege­ren. Waar­om zou ik me druk maken om de titel van een boek dat ik al gele­zen heb? Het laat me ech­ter niet los. Wat nou, drie levens? Er is slechts spra­ke van één Tomo­mi Ishi­ka­wa. Toch? Omdat het door mijn kop blijft zeu­ren ga ik van­daag pro­be­ren dit raad­sel voor eens en voor altijd op te los­sen. Dat zal hope­lijk rust bren­gen voor­dat het een obses­sie dreigt te wor­den.

Eerst ech­ter een spoi­ler alert. De eer­ste. Er vol­gen er nog twee. Bij mij geen dub­bel­zin­ni­ge blog­post­ti­tels.

Komt ie: indien je mij hoog hebt zit­ten (zeg maar op een voet­stuk hebt staan), dan is het beter niet ver­der te lezen. Mijn uit­leg van de boek­ti­tel De drie levens van Tomo­mi Ishi­ka­wa is ner­gens op geba­seerd. Ik heb er geen stu­die naar gedaan. Geen pogin­gen onder­no­men om uit te zoe­ken of iemand (zoals daar is de schrij­ver zelf) al een ver­kla­ring van de titel heeft gege­gen. Het kan dus zijn dat ik hier klink­kla­re onzin ga ver­ko­pen en afschu­we­lijk door de mand val met mijn ana­ly­se. Dat zou jam­mer voor je zijn wan­neer je mij ziet als een blog­ger wiens schrijf­sels je altijd aan­dach­tig leest om daar­na enthou­si­ast te delen met de rest van de wereld of te bewa­ren om later  nog eens terug te lezen. Bij deze raad ik je aan om een ande­re blog­post te gaan lezen.

Ben je er nog? Nee? Goed zo, dan ga ik voor mezelf ver­der.

Het boek De drie levens van Tomo­mi Ishi­ka­wa is geschre­ven door Ben Con­sta­ble. Dat brengt me met­een bij het eer­ste leven van Tomo­mi. Ik ver­moed (omdat ik nala­tig ben geweest enig onder­zoek te ple­gen kan ik het helaas ner­gens op base­ren) name­lijk dat Tomo­mi Ishi­ka­wa echt heeft bestaan. Niet echt als dat de fic­tie­ve per­soon Tomo­mi echt heeft bestaan, maar dat er in het ech­te leven van de per­soon Ben Con­sta­ble iemand is geweest die model heeft gestaan voor Tomo­mi (ik hoef je geluk­kig niet te vra­gen of je me kunt vol­gen, want je bent er toch niet meer van­we­ge die spoi­ler alert). Deze ech­te Tomo­mi, die in ’t echt zeker en vast een ande­re naam heeft, is de muze gewor­den voor de schrij­ver Ben Con­sta­ble.

Wat ons bij het twee­de leven van Tomo­mi brengt. Dat schiet lek­ker op. De schrij­ver Ben Con­sta­ble is aan de slag gegaan met deze gefic­ti­o­na­li­seer­de ver­sie van de ech­te Tomo­mi en heeft mis­schien wel jaren (ik weet niet hoe­lang hij over het schrij­ven van dit debuut gedaan heeft maar ik hoef het waar­om daar­van niet opnieuw uit te leg­gen, want je leest dit toch niet) met een niet-bestaan­de Tomo­mi in zijn hoofd rond­ge­lo­pen. Deze niet-bestaan­de Tomo­mi is in zijn fan­ta­sie steeds meer tot leven geko­men zodat hij haar beter kon beschrij­ven. Mis­schien zijn er wel momen­ten geweest dat hij niet meer hel­der had wie de ech­te Tomo­mi was en wie de door hem ver­zon­nen ver­sie. Dat maak ik op uit de twee kor­te hoofd­stuk­jes waar­tus­sen het ‘ech­te’ (echt, als in ver­zon­nen natuur­lijk) ver­haal zit geklemd:

Een inlei­ding tot dit alles — decem­ber 2006 (blz. 7–9)

Jij ziet een ander boek voor je dan ik, Tomo­mi Ishi­ka­wa

en

Een brief aan Tomo­mi Ishi­ka­wa — novem­ber 2008 (blz. 303–304)

Je hebt je op een of ande­re manier in mijn ver­beel­ding genes­teld en ik weet niet goed meer hoe je eruit­ziet of hoe je stem klinkt.

Deze ver­sie van Tomo­mi die de schrij­ver Ben Con­sta­ble jaren­lang(?) gezel­schap heeft gehou­den is aldus wat mij betreft het twee­de leven van Tomo­mi. Two down, one to go! Of ‘Tal­ly-ho!’, zoals ze in Enge­land zeg­gen.

Het der­de leven hoeft geen ver­ras­sing te zijn (en is het ook niet als je dit toch niet leest). Dat is het leven van Tomo­mi zoals wij als lezers op kun­nen maken uit het boek.

Tijd voor een twee­de spoi­ler alert. Moch­ten er op dit moment nog lezers zijn die niet afge­haakt zijn omdat ze mij niet hoog heb­ben zit­ten doch slechts hier lezen in de hoop op een mak­ke­lij­ke manier een samen­vat­ting van het boek De drie levens van Tomo­mi Ishi­ka­wa te ver­krij­gen, dan kan ik op deze plek ver­klap­pen dat dit er niet inzit. Sor­ry. Maar je kunt altijd nog een ande­re blog­post gaan lezen.

Terug naar de roman­fi­guur Tomo­mi. Haar leven heeft niets (denk ik / hoop ik) met de ech­te Tomo­mi te maken. Het heeft ook niets met de niet-bestaan­de Tomo­mi te maken (of juist alles, het ligt eraan hoe je het bekijkt) want die bestaat niet echt. Maar het heeft alles te maken met de roman­fi­guur Ben Con­sta­ble (had ik al gezegd dat de persoon/schrijver Ben Con­sta­ble zich­zelf ook heeft opge­voerd als roman­fi­guur?). Deze Ben erft de lap­top van Tomo­mi (van­af hier heb ik het voor­lo­pig alleen nog over de roman­fi­gu­ren, niet over de niet-bestaan­de of de ech­te Ben­nen en Tomo­mis, hoe­wel ik niet zeker ben of er ook een niet-bestaan­de Ben bestaat). Op de lap­top van Tomo­mi staan aller­lei docu­men­ten die Ben aan­wij­zin­gen ver­schaf­fen om op zoek te gaan naar ande­re docu­men­ten van Tomo­mi die niet op de lap­top staan maar opge­schre­ven in opschrijf­boek­jes.

Wat Ben in deze boek­jes leest geeft hem een heel ander beeld van Tomo­mi dan wat hij tot dan toe had. Het wordt een ware obses­sie voor hem om deze boek­jes te vin­den en zo meer over Tomo­mi te weten te komen. Eigen­lijk komt het erop neer dat Ben een beeld had van Tomo­mi dat niet klop­te. Tomo­mi leidt een ver­bor­gen leven (hier raak ik elke keer weer in de war omdat het mis­schien gezien kan wor­den als een vier­de leven van Tomo­mi, maar ik ana­ly­seer mezelf uit deze valkuil door te zeg­gen dat dit alle­maal bij het ech­te ver­zon­nen leven hoort van Tomo­mi door de schrij­ver Ben Con­sta­ble). Gaan­de­weg gaat Ben den­ken dat Tomo­mi niet dood maar mis­schien nog in leven is (nee, nee, dat wil niet zeg­gen dat er een vijf­de leven van Tomo­mi is, niet inge­wik­kel­der maken dan nodig is).

Het pro­bleem is alleen dat dit naar­ma­te de roman vor­dert niet dui­de­lij­ker wordt. Eer­der het tegen­over­ge­stel­de. De opge­wor­pen raad­sels die Ben moet oplos­sen zijn met zoveel raad­sels omge­ven dat een lezer met de nodi­ge fan­ta­sie in staat zou zijn te ver­kla­ren dat Bea­tri­ce (ik ga niet uit­leg­gen wie dat is, lees het boek zelf maar) mis­schien wel Tomo­mi is (heeft niets met een even­tu­eel zes­de leven te maken). Of dat Mr Char­les Street uit New York een alter ego van Tomo­mi is (zodat we bij een denk­beel­di­ge zeven­de leven van Tomo­mi komen mocht al het voor­gaan­de ergens op slaan, wat het niet doet want dan kan ik er nog wel twee ver­zin­nen, ze is geen kat!). En dat maakt mijn titel­ana­ly­se nog­al las­tig waar­door ik genood­zaakt ben al deze ver­sto­ren­de ele­men­ten (het zou ook zo maar kun­nen dat de titel slaat op de opmer­king van Ben op blad­zij­de 263 over de ‘drie vra­gen over Vlin­der’ die hij heeft opge­schre­ven, of ontel­baar ande­re aan­wij­zin­gen die de drie levens totaal anders zou­den kun­nen ver­kla­ren) weg te rede­ne­ren of te nege­ren. Er is anders geen touw meer aan vast te kno­pen.

Een per­fect brug­ge­tje naar de der­de en laat­ste spoi­ler alert. Een ech­te dit­maal. Net als de twee eer­de­re. Ik ga nu iets over het boek ver­klap­pen. Komt alles wat ik hier­bo­ven heb beschre­ven nog­al ver­war­rend, onge­loof­waar­dig en moei­lijk te vol­gen over maar tege­lij­ker­tijd ook wel weer boei­end en intri­ge­rend (ik ga er heel stie­kem van­uit dat je gewoon hebt door­ge­le­zen en dat ik onder­tus­sen naast mijn voet­stuk lig ter­wijl ik dit schrijf want het moge onder­tus­sen welk dui­de­lijk zijn gewor­den dat ik een titel­ana­lyst van lik­me­vest­je ben) dan is dat pre­cies wat je te wach­ten staat wan­neer je De drie levens van Tomo­mi Ishi­ka­wa gaat lezen. Meer geef ik niet prijs. Dat mag je zelf uit­zoe­ken. En indien je het boek echt gaat lezen (doen!) laat me dan weten wat vol­gens jou de drie levens van Tomo­mi zijn, maar nog belang­rij­ker, waar­om er op blad­zij­de 291 het vol­gen­de staat:

Je kon ons niet horen pra­ten omdat we niet kun­nen pra­ten.’

Wan­neer leer je echt je vrien­den ken­nen?
Tomo­mi Ishi­ka­wa is dood en haar bes­te vriend Ben erft haar lap­top. Daar staan won­der­lij­ke aan­wij­zin­gen op en Ben denkt dat er meer ach­ter haar zelf­moord zit. Tomo­mi leidt hem naar pak­ket­jes die ze voor hem heeft ver­stopt op vreem­de plek­ken in Parijs: onder een bank­je in een onbe­kend park, in een ver­la­ten metro­sta­ti­on en in een beroemd beeld van stil­staan­de klok­ken. Na de uit­ge­brei­de speur­tocht door Parijs, voert ze hem op een nog span­nen­der tocht naar New York. Ben put troost uit deze aflei­ding maar als hij in New York ver­moedt dat iets niet klopt, wordt de sfeer grim­mig. Wat wil Tomo­mi van hem? Wordt hij ver­maakt of bespeeld?

De drie levens van Tomo­mi Ishi­ka­wa
Ben Con­sta­ble
Uit­ge­ve­rij Nieuw Amster­dam
ISBN 9789046815885

~ ~ ~

12 Replies to “De drie spoilers van Tomomi Ishikawa — een mislukte poging tot titelanalyse”

  1. Heer­lijk ver­haal / ana­ly­se / recen­sie / wha­te­ver.
    En terecht dat je zelf niet meer uit­legt wat die zin op blz 291 inhoudt, want dan gelooft geen mens meer dat dit een zin­nig, lees­baar en goed geschre­ven boek is. Want wie gelooft er nou in een… MAUW… stil kat… MIAUW… stil, ik schrijf… MIAAAUUUWW
    Ik bedoel… ach laat ook maar, ik ga even de kat bui­ten zet­ten.

    Beantwoorden

    1. Haha­ha, dank je voor je leu­ke reac­tie.
      Toch zit ik wel met die zin op blz 291, want ik heb het gevoel dat het niet klopt wat daar geschre­ven wordt. Ik heb het ver­moe­den dat er iets ver­keerd is ver­taald. Zo niet, dan snap ik nog min­der van het boek dan ik dacht.

      Beantwoorden

      1. Dat “jul­lie alle­bei” in de zin voor jouw citaat, dat klopt niet. Ze kan hoog­uit “jou alleen” heb­ben horen pra­ten.
        Ver­vol­gens klopt het ook niet als de spre­ker zegt: “…omdat we niet kun­nen pra­ten”. Op het moment dat hij dat zegt, bewijst hij dat hij­zelf wel kan pra­ten, alleen slaat ‘wij’ op meer dan één. Die ander kan inder­daad niet pra­ten.

        Je hebt gelijk dat het wat ram­melt, onge­acht of dat ori­gi­neel zo is of door de ver­ta­ling komt.
        Maar: bij dit hele boek moet de lezer zijn gevoel voor logi­ca maar ergens bui­ten de deur par­ke­ren. Dat geldt zeker ook voor deze pas­sa­ge.
        Mijn logi­ca was de hond uit­la­ten of zo, in ieder geval heel ver weg toen ik deze zin­nen las. Dus regi­streer­de ik dat ik iets vreemds las en ging ver­vol­gens ver­der zon­der vra­gen te stel­len. Want vra­gen stel­len leer je wel af bij dit boek.

        Beantwoorden

  2. Mja beslist het over­we­gen waard — om op mijn ver­lang­lijst­je te zet­ten — maar even­goed ga ik pro­be­ren om eerst ergens de eer­ste pagina’s te gaan lezen en zien wat die doen… kwes­tie van onaan­ge­na­me ver­ras­sin­gen te ver­mij­den, sma­ken dur­ven te ver­schil­len hé 🙂

    Beantwoorden

    1. Zo is dat. Goed rond­kij­ken en een eigen oor­deel dur­ven vel­len voor­dat je wel of niet tot aan­koop over­gaat. En je dan toch weer laten ver­ras­sen.

      Beantwoorden

    2. Hang je niet op aan de eer­ste pagi­na’s. Die bestaan uit een brief van Vlin­der aan Ben en haar toon is totaal anders dan de rest van het boek. Pas onder­aan op pagi­na 18 begint de gewo­ne tekst. Je ziet het ver­schil ook door­dat er een ande­re typo­gra­fie wordt gebruikt.

      Beantwoorden

  3. Je vraag staat geno­teerd! Leu­ke vraag 😀

    Beantwoorden

    1. Dan heb ik mijn ant­woord al klaar­lig­gen 😉

      Beantwoorden

  4. On Jan-17, Ben Con­sta­ble wro­te:
    “The tit­le of the book in English is ‘Three Lives of Tomo­mi Ishi­ka­wa’. The­re is no defi­ni­te arti­cle (‘the’). My Ame­ri­can publis­her mis­read it and wan­ted it to be cal­l­ed ‘The three lives of Tomo­mi Ishi­ka­wa’. I told them that the­se were not the total of her lives, but just three of who knows how many. So the book could have equal­ly been cal­l­ed Three of the Many Lives Tomo­mi Ishi­ka­wa, if you see what I mean. It’s not qui­te as catchy.”
    Zie => http://www.notjustanybook.nl/2014/01/de-drie-levens-van-tomomi-ishikawa-benjamin-constable/

    Beantwoorden

  5. Geef jezelf iets meer cre­dit, ik vind dat je een goe­de poging hebt gedaan! Het zou de titel zeker wel ver­kla­ren. Ikzelf begreep de titel ook niet hoor.. Ik had het logi­scher gevon­den als het de 7 levens waren.. (Ik ga nu niets meer zeg­gen en ik hoop dat je begrijpt waar ik op doel, maar ik heb geen zin in dat ik spoi­lers geef over het boek 🙂 )

    Beantwoorden

  6. Zou niet een deel van het ant­woord beslo­ten lig­gen in de pro­so­pag­no­sie? http://www.hendrik-jandewit.nl/2014/01/prosopagnosie/

    Beantwoorden

  7. […] met het ana­ly­se­ren van de titel en kreeg zelfs een per­soon­lijk ant­woord van de schrij­ver. In zijn blog over het boek vraagt hij zich het vol­gen­de […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *