Time’s Arrow — Martin Amis

Boe­ken waar ik een haat-lief­de ver­hou­ding mee heb. Natuur­lijk heb ik die ook in mijn boe­ken­kast. De vraag is wat er met zo’n boek gaat gebeu­ren wan­neer ik het uit de kast pak en een keu­ze moet maken of het mag blij­ven of beter kan ver­trek­ken. Is de haat het sterkst of over­wint de lief­de alles? We gaan het van­daag zien bij:

Tod T. Friend­ly, now living in a pea­ce­ful Ame­ri­can sub­urb, is a doc­tor who once wor­ked in the medi­cal sec­ti­on at Auschwitz. Nar­ra­ting Dr. Friendly’s sto­ry is one of the stran­ge­st and most ori­gi­nal cre­a­ti­ons of modern lite­ra­tu­re: a dop­pel­gän­ger impriso­ned within Dr. Friend­ly, sha­ring his eve­ry sen­so­ry impres­si­on, a sepa­ra­te con­scious­ness that is liter­al­ly living the doctor’s life, moment by inver­ted moment, bac­k­ward from death to birth. This spec­tral observer’s igno­ran­ce of the doctor’s past com­bi­nes with the reader’s awful know­led­ge to rever­se the num­bing effects of time and gives his­to­ry the impact of direct expe­rien­ce.

Time’s Arrow or The Natu­re of the Offen­se
Mar­tin Amis
Uit­ge­ve­rij Har­mo­ny Books — New York
ISBN 9780517585153

~ ~ ~

Dit boek heb ik twee keer gele­zen. En ik weet zeker dat ik het een der­de keer ga lezen. En mis­schien zelfs nog wel een vier­de keer.

Van­waar dan de aan­ge­haal­de haat als ver­meld in de eer­ste ali­nea? Wel, dat heeft voor­al te maken met het feit dat het boek zo ont­zet­tend moei­lijk lees­baar is. Niet zozeer door de gebruik­te stijl maar van­we­ge de com­plexi­teit van het ver­haal. Het wordt name­lijk van ach­ter naar voor opge­diend. Waar­bij de ver­tel­ler als een zelf­stan­dig (maar tevens onzicht­baar) per­soon ‘aan­we­zig’ is in het hoofd van de hoofd­per­soon. En deze hoofd­per­soon is een voor­ma­lig chi­rurg die vol­op expe­ri­men­ten heeft uit­ge­voerd in de ver­nie­ti­gings­kam­pen ten tij­de van de twee­de wereld­oor­log. Alleen heeft onze ver­tel­ler dat niet door omdat voor hem de geschie­de­nis van de per­soon waar­in hij huist, voor hem nog toe­komst is.

Volg je het nog?

Dat dacht ik al. Niet erg. Ik wor­stel er ook mee. Daar­om heb ik het twee keer moe­ten lezen. Wat nog steeds niet genoeg is om goed te bevat­ten hoe uiterst inge­ni­eus dit ver­haal in elkaar zit door op deze manier met tijd en per­spec­tief te expe­ri­men­te­ren. Je moet zo ver­schrik­ke­lijk gecon­cen­treerd blij­ven lezen dat ik bei­de keren merk­te een bepaald lees­ple­zier te ver­lie­zen. Dat hoop ik bij een der­de of des­noods vier­de keer wel te erva­ren omdat ik dan waar­schijn­lijk de gro­te lij­nen van het ver­haal beter paraat heb.

Want kijk je voor­bij het expe­ri­ment dan zie je dit bij­zon­de­re ver­haal zich ont­vou­wen op een heel apar­te manier die je doet dui­ze­len. Aan de ene kant heb je dus het ver­haal van Tod T. Friend­ly, die ondanks zijn onschul­di­ge naam wel dege­lijk mede schul­dig is aan de meest gru­we­lij­ke mis­da­den tegen de men­se­lijk­heid. Alleen moet je in staat zijn om te ont­cij­fe­ren wat de ver­tel­ler in het hoofd van Tod ons aan infor­ma­tie geeft. Bij alles moet je naden­ken wat er nu pre­cies gebeurt. Want de ver­tel­ler ziet het van­uit zijn per­spec­tief, ter­wijl het zich juist geheel omge­keerd heeft afge­speeld.

Voor­beeld­je (en ver­geet niet dat voor de ver­tel­ler de dag begint juist voor­dat Tod in slaap valt, en ein­digt bij zijn ont­wa­ken):

Is it just me, or is this a weird way to car­ry on? All life, for instan­ce, all sus­tenan­ce, all mea­ning (and a good deal of money) issue from a sin­ge hou­se­hold appli­an­ce: the toi­let hand­le. At the end of the day, befo­re my cof­fee, in I go. And the­re it is alrea­dy: that humi­li­a­ting warm smell. I lower my pants and make with the magic hand­le. Sud­den­ly it’s all the­re, com­ple­te with toi­let paper, which you use and then deft­ly wind back on the roll. Later, you pull up your pants and wait for the pain to go away. The pain, per­haps, of the who­le trans­ac­ti­on, the who­le depen­d­en­cy. No won­der we cry when we do it. Quick glan­ce down at the clear water in the bowl. I don’t know, but it see­ms to me like a hell of a way to live. Then the two cups of decaf befo­re you hit the sack.
[p.11]

Na het lezen van zo’n ali­nea ga ik onwil­le­keu­rig weer zin voor zin terug lezen om te begrij­pen hoe het nu wer­ke­lijk is gegaan, zodat ik ver­vol­gens weer beter begrijp wat de ver­tel­ler heeft gezien. Erg ver­moei­end maar tevens erg waar­de­vol omdat je zo gedwon­gen wordt anders te kij­ken naar nor­ma­le dage­lijk­se han­de­lin­gen of (later/eerder) het ver­vreem­den­de effect te onder­gaan van het lezen over ern­stig ver­zwak­te pati­ën­ten die na gron­dig behan­deld te zijn door Tod rede­lijk opge­knapt de ope­ra­tie­ka­mer ver­la­ten…

Eindoordeel: mag blijven

~ ~ ~

Ga naar mijn boe­ken­kast om alle tot dus­ver­re bespro­ken boe­ken te vin­den en wie weet zit er een­tje tus­sen die weg mag en waar jij al tij­den naar op zoek bent.

~ ~ ~

Could not instan­ti­a­te Mail Func­ti­on
Duel­le­ren rond­om paard

2 reacties op “Time’s Arrow — Martin Amis”

  1. Heel erg toe­val­lig dat net dit boek hier nu aan bod komt. ‘k Heb het twee weken gele­den cadeau gedaan aan mijn vriend. ‘k Ver­moed­de dat hij die com­plexi­teit wel zou kun­nen appre­ci­ë­ren. Als hij het uit heeft, zal ik ook eens een poging wagen!

Reacties zijn gesloten.