Wat ik niet weet

Deze blog­post is deel 13 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Met de lit­er­atu­ur die tegen­wo­ordig door de Young Adults gelezen wordt ben ik niet erg bek­end. Onze kinderen zijn allang het huis uit (van­wege hun Adult leefti­jd, niet door hun gedrag of zo) en daar­voor in de plaats kri­j­gen we soms de taak om op onze kleinkinderen te passen. Die zijn wel Young maar verre van Adult. En mijn eigen Young Adult leefti­jd ligt al weer zo ver achter me dat ik me slechts met de groot­ste moeite een beeld kan vor­men van wat ik toen aan boeken las. Ik draag nog steeds het idee met me mee dat ik op de leefti­jd tussen 12 en 16 jaar allang de kinder- cq jeugdboeken achter me had gelat­en en overgestapt was op de volwassen(en) lit­er­atu­ur. Zon­der in de meeste gevallen te snap­pen waar het over ging. Maar ik vond het span­nend en sto­er om deze boeken mee naar huis te nemen.

Wat ik dus niet weet is hoe een zoge­naamde Young Adult (voor­taan YA genoemd) het boek Wat ik weet door Julie Berry zal ervaren. In onze mul­ti-cul­ti samen­lev­ing zal het gegeven van een meis­je dat opgroeit in een (wat gaan­deweg blijkt) streng gelovige gemeen­schap wis­se­lend ont­van­gen en/of begrepen wor­den. Zelf vor­mde ik me het beeld van een ges­loten Amish com­mu­ni­ty, maar dat kon ik natu­urlijk omdat ik die ken­nis met me mee­draag. Waar ik heel benieuwd naar ben is wat een YA op basis van de gegevens die de ik-per­soon (Judith) aan­reikt voor ogen heeft bij de tijd en samen­lev­ing waarin het ver­haal zich afspeelt.

De vraag is of dat voor dit boek iets uit­maakt. Bij een boek als bijvoor­beeld De jon­gen in de gestreepte pyja­ma door John Boyne is het wel een belan­grijke vraag. Daar is het de insteek van de auteur om vooral voor onwe­tende YA’s de gruwe­len van de joden­ver­vol­ging onder de aan­dacht te bren­gen. Opdat ook zij niet ver­geten. Ik vond dat hij daar niet hele­maal in was ges­laagd. Zon­der voorken­nis gaat juist een groot deel van de plot aan de lez­er ver­loren. Wist je vooraf niets af van de holo­caust tij­dens WO-II, dan vraag ik me af of je dat na lez­ing van het boek wel duidelijk was gewor­den. Bij de ver­film­ing ligt dat vanzelf­sprek­end iet­wat anders.

Maar bij het ver­haal van Judith lijkt me dit gegeven van onbek­end zijn van de set­ting min­der van belang. Het gaat in dit boek uitein­delijk vooral over uni­verse­le zak­en zoals uit­ges­loten wor­den van een groep, heimelijke ver­liefd­heid, lichamelijke onvolkomen­heden en een ver­sto­ord gezin. Om er maar een paar op te noe­men. Alle­maal erg bepal­end in de verdere ontwik­kel­ing van een YA. Zelfvertrouwen en zelf­beeld wordt op die leefti­jd voor het groot­ste gedeelte gevor­md voor de rest van het lev­en. Een veilige omgev­ing kan posi­tief bij­dra­gen. Zon­der pre­cies te hoeven snap­pen hoe de wereld waarin Judith zich bevin­dt pre­cies in elka­ar steekt, zal het voor de lez­ers zek­er wel duidelijk zijn dat het geen pret­tige tijd voor haar is. Zek­er niet wan­neer men beet­je voor beet­je een ver­moe­den kri­jgt wat er met haar is gebeurd. En waar ze niet over kan prat­en. Let­ter­lijk en figu­urlijk. Dit alles maakt dat de YA zich makke­lijk op ver­schil­lende niveau’s met Judith kan iden­ti­fi­ceren.

Dan het ver­haal zelf.

Om heel eerlijk te zijn was ik lichtelijk teleurgesteld toen ik het boek uit had. Miss­chien had ik me er als vol­wassene meer van voorgesteld. Ver­pest als ik ben door het vele wat ik gezien en gelezen heb, was mijn verwacht­ing op basis van de achter­flaptekst nogal hoogges­pan­nen en verre van reëel in ogen­schouw nemend dat ik hier een boek voor de YA in han­den had. Maar omdat ik me niet (meer) kan ver­plaat­sen in de leeswereld van een YA, las ik het boek door mijn eigen ogen. Waar­door ik het gevoel had een soort überge­cen­sureerde ver­sie van een oor­spronke­lijk uiterst gewel­dadi­ge his­torische thriller te lezen. Elke keer wan­neer ik dacht dat er iets ging gebeuren, ging er ook iets gebeuren, maar dan met de han­drem erop. Bin­nen de lijn­t­jes. En wacht­en voor het sto­plicht. Dat ben ik niet meer gewend. Het is net als in die preutse amerikaanse films en tv-series waar de ene fuck na de andere shit je om de oren vliegt, maar men na een vri­j­par­tij met het lak­en om naar de wc gaat. Vlees noch vis.

Aan de schri­jf­sti­jl ligt het niet, hoewel ik denk dat som­mige houterig aan­doende pas­sages in het Engels nog vlot­ter weglezen. Het vertelper­spec­tief is goed gekozen. Door­dat de lez­er het alleen met de gedacht­en van Judith moet doen kri­jgt het ver­haal een bepaald soort bek­lem­ming wat het geheel sterk­er maakt. De opbouw van het ver­haal vind ik ook goed. Door de vele korte pas­sages bli­jf je almaar door­lezen. Elke keer denk je bij jezelf, vooruit nog een klein stuk­je. En voor je het weet ben je weer een tien­tal bladz­i­jdes verder. Het gaat ook niet echt verve­len.

Maar het gaat ook ner­gens echt boeien. En dat laat­ste is voor mij het belan­grijk­ste. Ik wil gegrepen wor­den. Zek­er wan­neer het een span­nend ver­haal is. Met klop­pend hart de bladz­i­jdes omslaan en bid­den dat de nacht­mer­rie voor de hoofd­per­soon ein­delijk voor­bij is en tegelijk­er­ti­jd hopen dat het alle­maal nog een graad­je erg­er gaat wor­den. Dat is wat ik verwacht. Lezen is voor mij meegenomen wor­den naar onbek­end ter­rein waar je ver­vol­gens overgeleverd bent aan de grillen van de auteur.

Of dat ook zo is voor een YA, dat weet ik dan weer niet.

Watikweet

Twee jaar lang was Judith ver­mist. Als ze na die terug­keert naar het kolonis­ten­stad­je Roswell Sta­tion, kan ze nie­mand vertellen wat er met haar is gebeurd. Omdat ze ver­minkt is wordt ze uit de gemeen­schap ver­stoten. Haar grote liefde heeft een ander, haar vriendin­nen negeren haar, en haar moed­er weigert haar bij haar naam te noe­men. Opges­loten in haar eigen stilte, wordt Judith niet gezien en niet geho­ord. Tot­dat ze besluit voor zichzelf op te komen en de geheimen van Roswell Sta­tion pri­js te geven.

Wat ik weet
Julie Berry
Uit­gev­er­ij Gottmer
ISBN 9789025755041

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« Waar bli­jven de vraagtekensHet uni­verse­le leed dat twi­jfel heet »
  • Zelfvertrouwen, zelf­beeld en andere YA-ontwik­kelin­gen, die onder­w­er­pen had ik tij­dens het lezen ook voor ogen als onder­w­erp voor mijn blog. Tot ik op een zek­er punt kwam in het boek, toen lag er voor mij nog maar één weg open. En die loopt een beet­je par­al­lel aan de jouwe. Voor mij is het dus heel herken­baar wat je erover schri­jft.

  • Het grote voordeel van YA romans is juist dat ze herken­baar zijn voor de lezende YA.
    Je hebt de bek­lem­ming echt heel goed getrof­fen, die trof mij ook.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets