Wat ik niet weet

Deze blog­post is deel 13 van 43 in de serie Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur

Met de lite­ra­tuur die tegen­woor­dig door de Young Adults gele­zen wordt ben ik niet erg bekend. Onze kin­de­ren zijn allang het huis uit (van­we­ge hun Adult leef­tijd, niet door hun gedrag of zo) en daar­voor in de plaats krij­gen we soms de taak om op onze klein­kin­de­ren te pas­sen. Die zijn wel Young maar ver­re van Adult. En mijn eigen Young Adult leef­tijd ligt al weer zo ver ach­ter me dat ik me slechts met de groot­ste moei­te een beeld kan vor­men van wat ik toen aan boe­ken las. Ik draag nog steeds het idee met me mee dat ik op de leef­tijd tus­sen 12 en 16 jaar allang de kin­der- cq jeugd­boe­ken ach­ter me had gela­ten en over­ge­stapt was op de volwassen(en) lite­ra­tuur. Zon­der in de mees­te geval­len te snap­pen waar het over ging. Maar ik vond het span­nend en stoer om deze boe­ken mee naar huis te nemen.

Wat ik dus niet weet is hoe een zoge­naam­de Young Adult (voort­aan YA genoemd) het boek Wat ik weet door Julie Ber­ry zal erva­ren. In onze mul­ti-cul­ti samen­le­ving zal het gege­ven van een meis­je dat opgroeit in een (wat gaan­de­weg blijkt) streng gelo­vi­ge gemeen­schap wis­se­lend ont­van­gen en/of begre­pen wor­den. Zelf vorm­de ik me het beeld van een geslo­ten Amish com­mu­ni­ty, maar dat kon ik natuur­lijk omdat ik die ken­nis met me mee­draag. Waar ik heel benieuwd naar ben is wat een YA op basis van de gege­vens die de ik-per­soon (Judith) aan­reikt voor ogen heeft bij de tijd en samen­le­ving waar­in het ver­haal zich afspeelt.

De vraag is of dat voor dit boek iets uit­maakt. Bij een boek als bij­voor­beeld De jon­gen in de gestreep­te pyja­ma door John Boy­ne is het wel een belang­rij­ke vraag. Daar is het de insteek van de auteur om voor­al voor onwe­ten­de YA’s de gru­we­len van de joden­ver­vol­ging onder de aan­dacht te bren­gen. Opdat ook zij niet ver­ge­ten. Ik vond dat hij daar niet hele­maal in was geslaagd. Zon­der voor­ken­nis gaat juist een groot deel van de plot aan de lezer ver­lo­ren. Wist je voor­af niets af van de holo­caust tij­dens WO-II, dan vraag ik me af of je dat na lezing van het boek wel dui­de­lijk was gewor­den. Bij de ver­fil­ming ligt dat van­zelf­spre­kend iet­wat anders.

Maar bij het ver­haal van Judith lijkt me dit gege­ven van onbe­kend zijn van de set­ting min­der van belang. Het gaat in dit boek uit­ein­de­lijk voor­al over uni­ver­se­le zaken zoals uit­ge­slo­ten wor­den van een groep, hei­me­lij­ke ver­liefd­heid, licha­me­lij­ke onvol­ko­men­he­den en een ver­stoord gezin. Om er maar een paar op te noe­men. Alle­maal erg bepa­lend in de ver­de­re ont­wik­ke­ling van een YA. Zelf­ver­trou­wen en zelf­beeld wordt op die leef­tijd voor het groot­ste gedeel­te gevormd voor de rest van het leven. Een vei­li­ge omge­ving kan posi­tief bij­dra­gen. Zon­der pre­cies te hoe­ven snap­pen hoe de wereld waar­in Judith zich bevindt pre­cies in elkaar steekt, zal het voor de lezers zeker wel dui­de­lijk zijn dat het geen pret­ti­ge tijd voor haar is. Zeker niet wan­neer men beet­je voor beet­je een ver­moe­den krijgt wat er met haar is gebeurd. En waar ze niet over kan pra­ten. Let­ter­lijk en figuur­lijk. Dit alles maakt dat de YA zich mak­ke­lijk op ver­schil­len­de niveau’s met Judith kan iden­ti­fi­ce­ren.

Dan het ver­haal zelf.

Om heel eer­lijk te zijn was ik lich­te­lijk teleur­ge­steld toen ik het boek uit had. Mis­schien had ik me er als vol­was­se­ne meer van voor­ge­steld. Ver­pest als ik ben door het vele wat ik gezien en gele­zen heb, was mijn ver­wach­ting op basis van de ach­ter­flap­tekst nog­al hoog­ge­span­nen en ver­re van reëel in ogen­schouw nemend dat ik hier een boek voor de YA in han­den had. Maar omdat ik me niet (meer) kan ver­plaat­sen in de lees­we­reld van een YA, las ik het boek door mijn eigen ogen. Waar­door ik het gevoel had een soort über­ge­cen­su­reer­de ver­sie van een oor­spron­ke­lijk uiterst gewel­da­di­ge his­to­ri­sche thril­ler te lezen. Elke keer wan­neer ik dacht dat er iets ging gebeu­ren, ging er ook iets gebeu­ren, maar dan met de hand­rem erop. Bin­nen de lijn­tjes. En wach­ten voor het stop­licht. Dat ben ik niet meer gewend. Het is net als in die preut­se ame­ri­kaan­se films en tv-series waar de ene fuck na de ande­re shit je om de oren vliegt, maar men na een vrij­par­tij met het laken om naar de wc gaat. Vlees noch vis.

Aan de schrijf­stijl ligt het niet, hoe­wel ik denk dat som­mi­ge hou­te­rig aan­doen­de pas­sa­ges in het Engels nog vlot­ter weg­le­zen. Het ver­tel­per­spec­tief is goed geko­zen. Door­dat de lezer het alleen met de gedach­ten van Judith moet doen krijgt het ver­haal een bepaald soort beklem­ming wat het geheel ster­ker maakt. De opbouw van het ver­haal vind ik ook goed. Door de vele kor­te pas­sa­ges blijf je almaar door­le­zen. Elke keer denk je bij jezelf, voor­uit nog een klein stuk­je. En voor je het weet ben je weer een tien­tal blad­zij­des ver­der. Het gaat ook niet echt ver­ve­len.

Maar het gaat ook ner­gens echt boei­en. En dat laat­ste is voor mij het belang­rijk­ste. Ik wil gegre­pen wor­den. Zeker wan­neer het een span­nend ver­haal is. Met klop­pend hart de blad­zij­des omslaan en bid­den dat de nacht­mer­rie voor de hoofd­per­soon ein­de­lijk voor­bij is en tege­lij­ker­tijd hopen dat het alle­maal nog een graad­je erger gaat wor­den. Dat is wat ik ver­wacht. Lezen is voor mij mee­ge­no­men wor­den naar onbe­kend ter­rein waar je ver­vol­gens over­ge­le­verd bent aan de gril­len van de auteur.

Of dat ook zo is voor een YA, dat weet ik dan weer niet.

Watikweet

Twee jaar lang was Judith ver­mist. Als ze na die terug­keert naar het kolo­nis­ten­stad­je Ros­well Sta­ti­on, kan ze nie­mand ver­tel­len wat er met haar is gebeurd. Omdat ze ver­minkt is wordt ze uit de gemeen­schap ver­sto­ten. Haar gro­te lief­de heeft een ander, haar vrien­din­nen nege­ren haar, en haar moe­der wei­gert haar bij haar naam te noe­men. Opge­slo­ten in haar eigen stil­te, wordt Judith niet gezien en niet gehoord. Tot­dat ze besluit voor zich­zelf op te komen en de gehei­men van Ros­well Sta­ti­on prijs te geven.

Wat ik weet
Julie Ber­ry
Uit­ge­ve­rij Gott­mer
ISBN 9789025755041

~ ~ ~

Series Navi­ga­ti­on« Waar blij­ven de vraag­te­kensHet uni­ver­se­le leed dat twij­fel heet »

4 Comments

  1. Het gro­te voor­deel van YA romans is juist dat ze her­ken­baar zijn voor de lezen­de YA.
    Je hebt de beklem­ming echt heel goed getrof­fen, die trof mij ook.

  2. Zelf­ver­trou­wen, zelf­beeld en ande­re YA-ont­wik­ke­lin­gen, die onder­wer­pen had ik tij­dens het lezen ook voor ogen als onder­werp voor mijn blog. Tot ik op een zeker punt kwam in het boek, toen lag er voor mij nog maar één weg open. En die loopt een beet­je paral­lel aan de jou­we. Voor mij is het dus heel her­ken­baar wat je erover schrijft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *