Verloren geraakt in merkwaardige lussen

Vier dagen vakan­tie en het eerst­vol­gen­de boek voor de blog­ger­slees­club (Sabo­teur van Mar­te Kaan; blogda­tum 30 april) heb ik al uit. Tijd om iets anders tus­sen­door te lezen. Helaas heb ik niets van Gabriel Gar­cia Mar­quez staan die ons gis­ter ont­val­len is. Uit de gro­te sta­pel onge­le­zen haal ik de best­sel­ler van Dou­g­las Hof­stad­ter tevoor­schijn: Gödel, Escher, Bach — Een eeu­wi­ge gou­den band. Onlangs moest ik nog eens in de stad zijn (komt bij mij niet al te vaak voor) en dat viel samen met een van de laat­ste dagen van de leeg­ver­koop bij Pola­re (in Arn­hem geen door­start). Eer­der had ik al de eer­ste dag per toe­val mogen mee­ma­ken. Deze keer ging ik met min­der boe­ken de deur uit. Voor­al omdat er niet meer zo heel veel over was. Maar geluk­kig had­den ze nog wel een mooi eer­ste­hands exem­plaar van GEB lig­gen (jam­mer genoeg alleen nog in het Neder­lands), een boek waar ik al ver­schil­len­de keren aan ben begon­nen maar even­zo­ve­le keren in ver­strikt ben geraakt.

Waar ik dit­maal niet in ver­strikt raak (ten­min­ste, tot nu toe nog steeds niet en ik ben al gevor­derd tot hal­ver­we­ge het een-na-laat­ste sei­zoen) is in de tv-serie Lost. Gis­ter­avond heb ik weer een afle­ve­ring geke­ken als opmaat voor deze kor­te vakan­tie­pe­ri­o­de. Wat me keer op keer opvalt is de onont­war­ba­re brei aan leu­gens die door de aarts-intri­gant Ben Linus wor­den opge­le­peld om zijn doel (wat dat dan ook mag zijn) te berei­ken. Het is fas­ci­ne­rend hoe dit alle­maal in elkaar grijpt en ik vraag me tel­kens weer af of dit door de makers voor­af zo uit­ge­dacht is, of dat het orga­nisch tot stand is geko­men naar­ma­te de serie zich ont­wik­kel­de.

Van­daag moest ik met­een aan Ben Linus den­ken toen ik in het boek van Hof­stad­ter over de para­dox van Epi­me­nides las: ‘Alle men­sen van Kre­ta zijn leu­ge­naars’. Uit de mond van iemand die zelf leef­de op het eiland Kre­ta mag dat gerust een opmer­ke­lijk gezeg­de zijn. Hof­stad­ter ziet in deze uit­spraak een zoge­naam­de ‘Merk­waar­di­ge Lus’, te ver­ge­lij­ken met enke­le van de beroem­de teke­nin­gen van Escher waar­in begin en ein­de bij elkaar lij­ken te komen ter­wijl dat ogen­schijn­lijk hele­maal niet kan. Het was Gödel die een ver­band leg­de met de wis­kun­de en van daar­uit de Onvol­le­dig­heids­stel­ling (of de Stel­ling van Gödel) ont­wik­kel­de:

Wat de Stel­ling beweert en hoe zij wordt bewe­zen zijn twee ver­schil­len­de din­gen. In dit boek gaan we uit­ge­breid op bei­de in. De Stel­ling kan wor­den ver­ge­le­ken met een parel en de metho­de om haar te bewij­zen met een oes­ter.
[…]
Alle con­sis­ten­te axi­o­ma­ti­sche for­mu­le­rin­gen van de getal­the­o­rie bevat­ten onbe­slis­ba­re pro­po­si­ties.
Dit is de parel.
Het is niet een­vou­dig in deze parel een Merk­waar­di­ge Lus te ont­dek­ken. Dat komt omdat de Merk­waar­di­ge Lus ver­bor­gen ligt in de oes­ter — het bewijs. Het bewijs van de Stel­ling van Gödel draait om het schrij­ven van een wis­kun­di­ge uit­spraak die naar zich­zelf ver­wijst, of zelf-refe­rent is, pre­cies zoals de para­dox van Epi­me­nides een naar zich­zelf ver­wij­zen­de uit­spraak in de taal is.
[p.18–19]

Dit is de parel:

En we zijn weer terug bij Lost.

The Pearl was DHARMA Ini­ti­a­ti­ve sta­ti­on num­ber 5. The pur­po­se of the sta­ti­on osten­si­bly appe­a­red to be the video sur­veil­lan­ce of the inha­bi­tants of the Swan sta­ti­on, but it was later imp­lied that sta­ti­on was actu­al­ly an ela­bo­ra­te psy­cho­lo­gi­cal expe­ri­ment being car­ried out on the Pearl’s own staff.
[Lostpe­dia — The Lost Ency­clo­pe­dia]

In Lost wemelt het van de onont­war­ba­re Merk­waar­di­ge Lus­sen. Of ze geïn­spi­reerd zijn door Gödel, Escher of Bach weet ik niet, maar het geeft mij in ieder geval weer vol­doen­de stof tot naden­ken. En wie weet lukt het me hier­door ook wat ver­der in het boek van Hof­stad­ter te gera­ken met deze con­nec­tie uit onver­moe­de hoek.

Namasté!

Pren­ten­ten­toon­stel­ling, M.C. Escher (litho, 1956)

~ ~ ~

Begrij­pend lezen
Wie MI legt, moet MU leg­gen

4 reacties op “Verloren geraakt in merkwaardige lussen”

  1. Oooh

    wat houd ik van LOST en van GEB.

    En ik denk dat de schrij­vers van LOSt ook GEB fans zijn, en Ste­ven King fans en ..

    ze stop­pen echt van alles in de serie, de per­so­nen heb­ben niet voor niets namen van gro­te filo­so­fen.

    En ik vraag me nog steeds het­zelf­de af: hoe­veel is van te voren bedacht.

    Wat zou het mooi zijn om zo’n team met schrij­vers te zit­ten. En wat zijn er veel onge­lo­fe­lijk goe­de afle­ve­rin­gen geschre­ven, waar­in alles klopt.

    Heer­lijk. Mis­schien weer een keer voor de der­de keer kij­ken.
    De leu­gens van Ben, de opmer­kin­gen van Hur­ley, de scheld­woor­den van Say­wer, den de prach­ti­ge plots, en war­me momen­ten.

    jaloers, eigen­lijk, op de schrij­vers

    1. Ja, ik zou ook wel eens een kijk­je in de schrij­vers­keu­ken van Lost heb­ben wil­len nemen. Of nog beter, er aan mee schrij­ven. Lijkt me gewel­dig.
      Ik gok trou­wens op een mix van struc­tuur en orga­nisch. Gro­te lij­nen voor­af uit­zet­ten en dan al gaan­de­weg ont­dek­ken dat er veel meer in zit dan je op het eer­ste gezicht kon over­zien. Lek­ker frö­be­len met ver­haal­lij­nen en tege­lij­ker­tijd aller­lei mis­lei­den­de info opdie­nen die je even­tu­eel later toch nog kunt gebrui­ken zodat je nog alle kan­ten uit kunt.
      Het is een ver­sla­ven­de serie.

  2. oja, ik heb twee keer de eer­ste helft van Gödel, Escher, Bach gele­zen. Twee­de keer ging wel mak­ke­lij­ker (want inmid­dels een paar jaar wis­kun­de gestu­deerd) maar toch bleef ik ergens ste­ken. En nu staat het boek nog altijd te wach­ten om ver­der te lezen.

    1. Ik weet niet meer pre­cies hoe­ver ik de eer­ste keer ben geko­men. Ook nu heb ik niet het plan om het boek hele­maal uit te lezen. Hoe­wel het me met­een weer bij de klad­den heeft nu ik er aan begon­nen ben.
      Toch zal ik over een paar dagen weer aan de ‘ver­plich­te’ kost moe­ten voor de blog­ger­slees­club en dan moet GEB nood­ge­dwon­gen een tijd­je wach­ten. De kunst is om het daar­na weer op te pak­ken en ver­der te lezen. Daar gaat het bij mij vaak mis.

Reacties zijn gesloten.