Niet het liefdesleven van Peter P.

Deze blog­post is deel 18 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Lang gele­den vroeg ik mij regel­matig af hoe het toch kon dat in de ver­halen die ik las de hoofd­per­so­n­en zoveel meemaak­ten. Ik was daar jalo­ers op. Tot­dat mij duidelijk werd dat het gros van de mensen (mezelf inclusief) bij­na nooit iets bij­zon­ders overkomt. En dat het daarom niet echt uitn­odigt om er over te vertellen. Wij lezen liev­er iets wat afwijkt van het nor­male. Want het nor­male zie je al vol­doende om je heen of als je stil­staat bij je eigen weinig ver­hef­fende lev­en­t­je.

Toch ben ik blij dat we niet alleen maar boeken vol span­ning en sen­satie hebben. Of met morele lessen die ons tot navol­ging zouden moeten aanzetten. Dat gaat op den duur verve­len, omdat we gevoels­matig doorhebben dat dit in ’t echt niet kan gebeuren. Het ligt er alle­maal te dik bovenop. De actie moet alti­jd weer spec­tac­u­laird­er. De sym­bol­iek nog meer lit­erair ver­ant­wo­ord. Je kri­jgt het idee dat het niet meer over gewone mensen van vlees en bloed gaat. Een van de voor­waar­den om goed in een ver­haal te komen, namelijk dat je je kunt ver­plaat­sen of vereen­zelvi­gen met een of meerdere van de roman­per­son­ages wordt daar­door teveel bemoeil­ijkt. En men haakt af.

Niets is daarom zo fijn als regel­matig meedeinen op de voortk­abbe­lende lev­ens van doorsnee mensen die din­gen beleven die ons ook (kun­nen) overkomen. Zon­der dat zij er zich beter doorheen weten te worste­len dan wij in hun plaats zouden doen. Of zon­der dat echt duidelijk wordt of ze zich er daad­w­erke­lijk goed van af hebben gebracht. Net als dat voor ons ook niet alti­jd het geval is in vergelijk­bare sit­u­aties. De iden­ti­fi­catie is opti­maal mits het om belevenis­sen gaat waar de lez­er iets mee heeft. En wan­neer het dan boven­di­en ook goed geschreven is, heeft de lez­er een boek in han­den waar hij of zij nog regel­matig aan zal denken.

Is Het liefdesleven van Nathaniel P., geschreven door Adelle Wald­man zo’n boek (voor mij)? Nathaniel (in het boek steev­ast Nate genoemd), is een der­tiger die woonachtig is in New York en we vol­gen hem een aan­tal jaar waar­bij de focus vooral ligt op zijn relatie met vrouwen. Bij aan­vang van het ver­haal heeft hij enkele ver­houdin­gen achter de rug (som­mige van lan­gere duur dan de ander), is hij momenteel zon­der een vaste vriendin en is niet echt duidelijk of hij daar­naar op zoek is. Hoewel ik inmid­dels een vijftiger ben die in 1995 een prachtige vrouw heeft leren ken­nen waarmee ik nog steeds samen­woon, ver­toonde mijn leef­si­t­u­atie als der­tiger grote overeenkom­sten met die van Nate (ten­min­ste als je de fan­tasie bez­it om Hel­mond-Brouwhuis gelijk te schake­len aan New York City). Vanu­it die optiek begon ik het boek te lezen.

In films kri­jg je vaak via de begelei­dende muziek aan­vul­lende infor­matie of de ontluik­ende romance tussen twee per­so­n­en de ware liefde blijkt te zijn. Zijzelf zijn vaak nog in onwe­tende zaligheid, maar wij schuiv­en met onze voorken­nis richt­ing pun­t­je van onze stoel wan­neer een van de twee niet doorzet op een kri­tiek moment in hun ver­houd­ing. Als fanatieke sup­port­ers aan de zijli­jn geven we com­men­taar en bli­jven hulpeloos achter bij zoveel onbe­grip wan­neer de twee gelief­den besluiten dat het zo niet langer kan en een einde mak­en aan hun relatie.

Gelukkig ont­breekt deze muziek bij boeken. En aldus bli­jft het voor ons, net als voor Nate onduidelijk of hij de ware heeft ont­moet, nog gaat ont­moeten, of al heeft ont­moet maar alweer heeft ver­lat­en. Opnieuw, erg overeenkom­stig met hoe ik als der­tiger in het lev­en stond. Gretig las ik verder bij zoveel herken­baarheid.

Maar al snel moest ik erken­nen dat Nate toch verder van me af stond (niet alleen in tijd en geografis­che locatie) dan ik eerder nog geneigd was te ontken­nen. Hoewel ik op die leefti­jd ook rond­liep met schri­jver­saspi­raties was mijn kan­toor­baan en vrien­denkring in geen enkel opzicht vergelijk­baar met Nates wereld­je. Laat staan waar hij zich nu en ik me toen mee bezighield. Het werd tijd te erken­nen dat Het liefdesleven van Nathaniel P. op zichzelf gelezen zou moeten wor­den door mij als een zeden­schets van het huidi­ge denken en doen over liefde en seks in de lit­eraire krin­gen van New York.

Dat was verder geen straf of teleurstel­lende ervar­ing. Ondanks dat ik gewend ben om in het Engels te lezen daar waar dit mogelijk is, viel mij deze ver­tal­ing niet tegen. De schri­jf­ster Adelle Wald­man is er in mijn optiek goed in ges­laagd om de inner­lijke strubbelin­gen zicht­baar te mak­en van een uiterst com­plex per­soon als Nate is. Je kunt medeli­j­den met hem hebben of hem zelfs ver­af­schuwen (afhanke­lijk van je eigen beeld hoe een man met vrouwen zou moeten omgaan), doch het is de ver­di­en­ste van Wald­man dat zij in staat is om de gedacht­enkro­nkels van Nate te ontrafe­len en zodanig te pre­sen­teren dat wij ze nu ook kun­nen vol­gen (en aldus beter in staat zijn om onze opinie over hem te vor­men).

De sociale laag waarin Nate zich bevin­dt ken ik niet. Of de prob­le­men waarmee hij rond­loopt een real­is­tisch beeld vormt van hoe er in heden­daags New York door man­nen en vrouwen over man­nen en vrouwen wordt gedacht is iets waar ik moeil­ijk over kan oorde­len. Het is sowieso al ingewikkeld genoeg. De relaties tussen man­nen en vrouwen zijn over het alge­meen uiterst com­plex en mis­com­mu­ni­catie ligt alti­jd op de loer. Daar waar het een liefdesre­latie betre­ft wordt het vaak nog een graad­je moeil­ijk­er. Verwachtin­gen moeten wor­den ingelost en wan­neer de tijd ver­strijkt (en de ini­tiële vlam van de eerste ver­liefd­heid iets min­der heftig brandt) gaan er andere zak­en meespe­len die de relatie op scherp kun­nen stellen (of onge­merkt kun­nen lat­en ver­slap­pen).

Nate besloot mij te helpen door op een gegeven moment zijn ex Kris­ten op te bellen. Zij had onder­tussen een andere vriend gevon­den en ze waren sinds kort woonachtig in Boul­der, Col­orado.

Ik ken een aan­tal mensen in Boul­der. Het hoofd­kan­toor van de divisie waar ik voor werk is er geves­tigd. Meerdere malen ben ik er voor kor­tere of lan­gere peri­odes naar toe gegaan. En veel meer dan meerdere malen zijn er collega’s uit Boul­der bij ons over de vlo­er geweest. De scene op bladz­i­jde 259 en 260 kan ik me daarom goed voorstellen als een­t­je met een hoog realiteits­ge­halte. In Boul­der hebben ze inder­daad het beeld van New York als een deca­dent oord, waar de inwon­ers (zek­er waar het de intel­lectuele elite betre­ft) nogal neu­ro­tisch en ego­cen­trisch zijn. Het was voor mij een klein maar niet onbe­lan­grijk detail dat ik de overige beschri­jvin­gen door Wald­man miss­chien ook wel als redelijk waarhei­ds­getrouw mag inschat­ten. Los van de lit­eraire wend­ing die zij eraan gegeven heeft.

Bli­jft over het feit dat ik (als een soort Boul­de­ri­aan) uitein­delijk weinig inlev­ingsver­mo­gen kon opbren­gen voor de verdere ontwik­kelin­gen in het liefdesleven van Nathaniel Piv­en. Net zoals vaak bij de romans door Bret Eas­t­on Ellis viel me ook hier de over­we­gend inhoud­sloze manier van lev­en en redeneren op, die veel van de per­son­ages ken­merkt. Ze hebben alle­maal hun menin­gen klaar over aller­lei belan­grijke onder­w­er­pen, maar zon­der dat je het idee kri­jgt dat ze er ook daad­w­erke­lijk in geloven. Er ont­breekt bevlo­gen­heid, passie in hun lev­en. In tegen­stelling tot de ver­halen bij Ellis waar alles schu­urt en wringt van­wege een alge­meen onder­huids ervaren fatal­isme, kabbelt het hier alle­maal rustig verder. De meesten rom­me­len maar wat aan. Doen hun ding omdat het zo hoort of omdat ze denken dat het zo hoort. Mak­en het alle­maal een graad­je erg­er dan nodig is. Gelijk hoe ik bezig was op mijn der­tig­ste. En ik legde het boek voldaan terz­i­jde. Dankz­ij de over­tu­igende manier van schri­jven door Adelle Wald­man.

Nate Piv­en heeft het voor het uitkiezen. Na zijn eerste boek­con­tract komt het werk vanzelf op hem af, net als de vrouwen. Juli­et, de flit­sende jour­nal­iste; Elisa, zijn extreem knappe ex, en Han­nah, ‘alge­meen beschouwd als lief en slim of slim en lief’, die zich met humor staande weet te houden in het spitse woor­den­spel van zijn vrien­den.
Adelle Wald­man weet Nates visie op vrouwen genade­loos en bij­na let­ter­lijk bloot te leggen. Hoe hij steeds weer meent niet opper­vlakkig, niet laf en niet stereotiep te zijn maar juist aan­dacht en geduld te hebben. Weer­ga­loos spel met de liefde rond de vraag: waar kiest hij voor? Of beter: voor wie?

Het liefdesleven van Nathaniel P.
Adelle Wald­man
Oor­spronke­lijke titel: The Love Affairs of Nathaniel P.
Ver­taald door: Lucie van Rooi­jen
Uit­gev­er­ij Nieuw Ams­ter­dam
ISBN 9789046816448

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« Over de gren­zenEen over­vol Boschhuis »

7 Comments

Kijk, zo weet jij aan het eind toch nog een posi­tieve draai aan het totaal te geven. Knap. Ik kon het echt niet meer opbren­gen. Ik werd alleen maar steeds opstandi­ger en negatiev­er naar­mate ik meer over het boek nadacht.

Oh, ik had dat hele­maal niet. Ik heb het echt gelezen zoals ik aangeef: als een zeden­schets van een bepaalde sociale groep in New York. En dan gaat het mij er meer om of het over­tu­igend is neergezet dan dat ik sym­pa­thie met de per­son­ages kan opbren­gen. In dit geval vond ik het goed uit­gew­erkt hoe het er in het hoofd van Nate aan toe ging. En tussen de regels lees je ook veel over hoe de anderen er mee om gaan. Nee, ik vond het geen slecht boek en heb het met plezi­er uit­gelezen.

Geef een reactie