Niet het liefdesleven van Peter P.

Deze blog­post is deel 18 van 43 in de serie Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur

Lang gele­den vroeg ik mij regel­ma­tig af hoe het toch kon dat in de ver­ha­len die ik las de hoofd­per­so­nen zoveel mee­maak­ten. Ik was daar jaloers op. Tot­dat mij dui­de­lijk werd dat het gros van de men­sen (mezelf inclu­sief) bij­na nooit iets bij­zon­ders over­komt. En dat het daar­om niet echt uit­no­digt om er over te ver­tel­len. Wij lezen lie­ver iets wat afwijkt van het nor­ma­le. Want het nor­ma­le zie je al vol­doen­de om je heen of als je stil­staat bij je eigen wei­nig ver­hef­fen­de leven­tje.

Toch ben ik blij dat we niet alleen maar boe­ken vol span­ning en sen­sa­tie heb­ben. Of met more­le les­sen die ons tot navol­ging zou­den moe­ten aan­zet­ten. Dat gaat op den duur ver­ve­len, omdat we gevoels­ma­tig door­heb­ben dat dit in ‘t echt niet kan gebeu­ren. Het ligt er alle­maal te dik boven­op. De actie moet altijd weer spec­ta­cu­lair­der. De sym­bo­liek nog meer lite­rair ver­ant­woord. Je krijgt het idee dat het niet meer over gewo­ne men­sen van vlees en bloed gaat. Een van de voor­waar­den om goed in een ver­haal te komen, name­lijk dat je je kunt ver­plaat­sen of ver­een­zel­vi­gen met een of meer­de­re van de roman­per­so­na­ges wordt daar­door teveel bemoei­lijkt. En men haakt af.

Niets is daar­om zo fijn als regel­ma­tig mee­dei­nen op de voort­kab­be­len­de levens van door­snee men­sen die din­gen bele­ven die ons ook (kun­nen) over­ko­men. Zon­der dat zij er zich beter door­heen weten te wor­ste­len dan wij in hun plaats zou­den doen. Of zon­der dat echt dui­de­lijk wordt of ze zich er daad­wer­ke­lijk goed van af heb­ben gebracht. Net als dat voor ons ook niet altijd het geval is in ver­ge­lijk­ba­re situ­a­ties. De iden­ti­fi­ca­tie is opti­maal mits het om bele­ve­nis­sen gaat waar de lezer iets mee heeft. En wan­neer het dan boven­dien ook goed geschre­ven is, heeft de lezer een boek in han­den waar hij of zij nog regel­ma­tig aan zal den­ken.

Is Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P., geschre­ven door Adel­le Wald­man zo’n boek (voor mij)? Nat­ha­niel (in het boek stee­vast Nate genoemd), is een der­ti­ger die woon­ach­tig is in New York en we vol­gen hem een aan­tal jaar waar­bij de focus voor­al ligt op zijn rela­tie met vrou­wen. Bij aan­vang van het ver­haal heeft hij enke­le ver­hou­din­gen ach­ter de rug (som­mi­ge van lan­ge­re duur dan de ander), is hij momen­teel zon­der een vas­te vrien­din en is niet echt dui­de­lijk of hij daar­naar op zoek is. Hoe­wel ik inmid­dels een vijf­ti­ger ben die in 1995 een prach­ti­ge vrouw heeft leren ken­nen waar­mee ik nog steeds samen­woon, ver­toon­de mijn leef­si­tu­a­tie als der­ti­ger gro­te over­een­kom­sten met die van Nate (ten­min­ste als je de fan­ta­sie bezit om Hel­mond-Brouw­huis gelijk te scha­ke­len aan New York City). Van­uit die optiek begon ik het boek te lezen.

In films krijg je vaak via de bege­lei­den­de muziek aan­vul­len­de infor­ma­tie of de ont­lui­ken­de roman­ce tus­sen twee per­so­nen de ware lief­de blijkt te zijn. Zij­zelf zijn vaak nog in onwe­ten­de zalig­heid, maar wij schui­ven met onze voor­ken­nis rich­ting punt­je van onze stoel wan­neer een van de twee niet door­zet op een kri­tiek moment in hun ver­hou­ding. Als fana­tie­ke sup­por­ters aan de zij­lijn geven we com­men­taar en blij­ven hul­pe­loos ach­ter bij zoveel onbe­grip wan­neer de twee gelief­den beslui­ten dat het zo niet lan­ger kan en een ein­de maken aan hun rela­tie.

Geluk­kig ont­breekt deze muziek bij boe­ken. En aldus blijft het voor ons, net als voor Nate ondui­de­lijk of hij de ware heeft ont­moet, nog gaat ont­moe­ten, of al heeft ont­moet maar alweer heeft ver­la­ten. Opnieuw, erg over­een­kom­stig met hoe ik als der­ti­ger in het leven stond. Gre­tig las ik ver­der bij zoveel her­ken­baar­heid.

Maar al snel moest ik erken­nen dat Nate toch ver­der van me af stond (niet alleen in tijd en geo­gra­fi­sche loca­tie) dan ik eer­der nog geneigd was te ont­ken­nen. Hoe­wel ik op die leef­tijd ook rond­liep met schrij­vers­as­pi­ra­ties was mijn kan­toor­baan en vrien­den­kring in geen enkel opzicht ver­ge­lijk­baar met Nates wereld­je. Laat staan waar hij zich nu en ik me toen mee bezig­hield. Het werd tijd te erken­nen dat Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P. op zich­zelf gele­zen zou moe­ten wor­den door mij als een zeden­schets van het hui­di­ge den­ken en doen over lief­de en seks in de lite­rai­re krin­gen van New York.

Dat was ver­der geen straf of teleur­stel­len­de erva­ring. Ondanks dat ik gewend ben om in het Engels te lezen daar waar dit moge­lijk is, viel mij deze ver­ta­ling niet tegen. De schrijf­ster Adel­le Wald­man is er in mijn optiek goed in geslaagd om de inner­lij­ke strub­be­lin­gen zicht­baar te maken van een uiterst com­plex per­soon als Nate is. Je kunt mede­lij­den met hem heb­ben of hem zelfs ver­af­schu­wen (afhan­ke­lijk van je eigen beeld hoe een man met vrou­wen zou moe­ten omgaan), doch het is de ver­dien­ste van Wald­man dat zij in staat is om de gedach­ten­kron­kels van Nate te ont­ra­fe­len en zoda­nig te pre­sen­te­ren dat wij ze nu ook kun­nen vol­gen (en aldus beter in staat zijn om onze opi­nie over hem te vor­men).

De soci­a­le laag waar­in Nate zich bevindt ken ik niet. Of de pro­ble­men waar­mee hij rond­loopt een rea­lis­tisch beeld vormt van hoe er in heden­daags New York door man­nen en vrou­wen over man­nen en vrou­wen wordt gedacht is iets waar ik moei­lijk over kan oor­de­len. Het is sowie­so al inge­wik­keld genoeg. De rela­ties tus­sen man­nen en vrou­wen zijn over het alge­meen uiterst com­plex en mis­com­mu­ni­ca­tie ligt altijd op de loer. Daar waar het een lief­des­re­la­tie betreft wordt het vaak nog een graad­je moei­lij­ker. Ver­wach­tin­gen moe­ten wor­den inge­lost en wan­neer de tijd ver­strijkt (en de ini­ti­ë­le vlam van de eer­ste ver­liefd­heid iets min­der hef­tig brandt) gaan er ande­re zaken mee­spe­len die de rela­tie op scherp kun­nen stel­len (of onge­merkt kun­nen laten ver­slap­pen).

Nate besloot mij te hel­pen door op een gege­ven moment zijn ex Kris­ten op te bel­len. Zij had onder­tus­sen een ande­re vriend gevon­den en ze waren sinds kort woon­ach­tig in Boul­der, Colo­ra­do.

Ik ken een aan­tal men­sen in Boul­der. Het hoofd­kan­toor van de divi­sie waar ik voor werk is er geves­tigd. Meer­de­re malen ben ik er voor kor­te­re of lan­ge­re peri­o­des naar toe gegaan. En veel meer dan meer­de­re malen zijn er collega’s uit Boul­der bij ons over de vloer geweest. De sce­ne op blad­zij­de 259 en 260 kan ik me daar­om goed voor­stel­len als een­tje met een hoog rea­li­teits­ge­hal­te. In Boul­der heb­ben ze inder­daad het beeld van New York als een deca­dent oord, waar de inwo­ners (zeker waar het de intel­lec­tu­e­le eli­te betreft) nog­al neu­ro­tisch en ego­cen­trisch zijn. Het was voor mij een klein maar niet onbe­lang­rijk detail dat ik de ove­ri­ge beschrij­vin­gen door Wald­man mis­schien ook wel als rede­lijk waar­heids­ge­trouw mag inschat­ten. Los van de lite­rai­re wen­ding die zij eraan gege­ven heeft.

Blijft over het feit dat ik (als een soort Boul­de­ri­aan) uit­ein­de­lijk wei­nig inle­vings­ver­mo­gen kon opbren­gen voor de ver­de­re ont­wik­ke­lin­gen in het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel Piven. Net zoals vaak bij de romans door Bret Eas­ton Ellis viel me ook hier de over­we­gend inhouds­lo­ze manier van leven en rede­ne­ren op, die veel van de per­so­na­ges ken­merkt. Ze heb­ben alle­maal hun menin­gen klaar over aller­lei belang­rij­ke onder­wer­pen, maar zon­der dat je het idee krijgt dat ze er ook daad­wer­ke­lijk in gelo­ven. Er ont­breekt bevlo­gen­heid, pas­sie in hun leven. In tegen­stel­ling tot de ver­ha­len bij Ellis waar alles schuurt en wringt van­we­ge een alge­meen onder­huids erva­ren fata­lis­me, kab­belt het hier alle­maal rus­tig ver­der. De mees­ten rom­me­len maar wat aan. Doen hun ding omdat het zo hoort of omdat ze den­ken dat het zo hoort. Maken het alle­maal een graad­je erger dan nodig is. Gelijk hoe ik bezig was op mijn der­tig­ste. En ik leg­de het boek vol­daan ter­zij­de. Dank­zij de over­tui­gen­de manier van schrij­ven door Adel­le Wald­man.

Nate Piven heeft het voor het uit­kie­zen. Na zijn eer­ste boek­con­tract komt het werk van­zelf op hem af, net als de vrou­wen. Juliet, de flit­sen­de jour­na­lis­te; Eli­sa, zijn extreem knap­pe ex, en Han­nah, ‘alge­meen beschouwd als lief en slim of slim en lief’, die zich met humor staan­de weet te hou­den in het spit­se woor­den­spel van zijn vrien­den.
Adel­le Wald­man weet Nates visie op vrou­wen gena­de­loos en bij­na let­ter­lijk bloot te leg­gen. Hoe hij steeds weer meent niet opper­vlak­kig, niet laf en niet ste­reo­tiep te zijn maar juist aan­dacht en geduld te heb­ben. Weer­ga­loos spel met de lief­de rond de vraag: waar kiest hij voor? Of beter: voor wie?

Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P.
Adel­le Wald­man
Oor­spron­ke­lij­ke titel: The Love Affairs of Nat­ha­niel P.
Ver­taald door: Lucie van Rooi­j­en
Uit­ge­ve­rij Nieuw Amster­dam
ISBN 9789046816448

~ ~ ~

Tun­der­man met de Thun­der­clap
Hyp­no­ti­se­rend

7 reacties op “Niet het liefdesleven van Peter P.”

    1. Dank je wel. Ik moet de recen­sies van de ande­re blog­gers nog lezen, maar ik begrijp via twit­ter dat de mees­ten het niet zo’n gewel­dig boek von­den.

  1. Kijk, zo weet jij aan het eind toch nog een posi­tie­ve draai aan het totaal te geven. Knap. Ik kon het echt niet meer opbren­gen. Ik werd alleen maar steeds opstan­di­ger en nega­tie­ver naar­ma­te ik meer over het boek nadacht.

    1. Oh, ik had dat hele­maal niet. Ik heb het echt gele­zen zoals ik aan­geef: als een zeden­schets van een bepaal­de soci­a­le groep in New York. En dan gaat het mij er meer om of het over­tui­gend is neer­ge­zet dan dat ik sym­pa­thie met de per­so­na­ges kan opbren­gen. In dit geval vond ik het goed uit­ge­werkt hoe het er in het hoofd van Nate aan toe ging. En tus­sen de regels lees je ook veel over hoe de ande­ren er mee om gaan. Nee, ik vond het geen slecht boek en heb het met ple­zier uit­ge­le­zen.

    1. Dank je wel. Ik ga de ande­re recen­sies deze week ook nog lezen. Afge­lo­pen week­end niet aan toe­ge­ko­men. Eens zien waar­om de mees­ten er niets of wei­nig aan von­den.

  2. Pingback: Adelle Waldman – Het liefdesleven van Nathaniel P. | Ranking the Books

Reacties zijn gesloten.