Het deel van de critici

Deze blogpost is deel 3 van 8 in de serie 2666 - Roberto Bolaño

Gister verscheen de tweede deelbespreking over 2666 op The Mookse and the Gripes.1 Hoogste tijd voor mij om een begin te maken met mijn eigenste deelbespreking van het eerste deel: Het deel van de critici.

Zoals in de eerste blogpost van deze Read-A-Long aangegeven, is het boek 2666 opgedeeld in vijf grote hoofdstukken.2 Ik heb 2666 nooit eerder gelezen en ook nu ik dit schrijf ben ik pas op bladzijde 340 van de ruim 1000 bladzijdes die deze dikke pil telt. Het kan dus niet anders dan dat ik lang niet alles overzie of begrijp van wat ik tot nu toe gelezen heb. Toch wil ik in het kader van de Read-A-Long beginnen met in deze blogpost een korte weergave van het eerste deel, en dan morgen of overmorgen verder uitweiden over wat mijn indruk tot zoverre is, en tevens zien of ik een aantal van de opgeworpen vragen op de site van The Mookse and the Gripes3 kan beantwoorden.

 

Het deel van de critici

In dit eerste deel worden vier literatuurcritici opgevoerd die allen een gezamenlijke obsessie vertonen voor de schrijver Benno von Archimboldi. In volgorde van opkomst zijn het de Fransman Jean-Claude Pelletier, de Spanjaard Manuel Espinoza, de Italiaan Piero Morini en de Engelse Liz Norton. Roberto Bolaño gebruikt de eerste bladzijdes van zijn roman om de verschillende achtergronden te beschrijven van deze vier critici om zo beter te begrijpen waar hun fascinatie voor Archimboldi vandaan komt. Gaandeweg zien we hoe de vier via internationale symposia met elkaar te maken krijgen en vriendschap sluiten. Dit gaat zelfs zover dat Pelletier en Espinoza los van elkaar een relatie aangaan met Norton, die daar klaarblijkelijk geen moeite mee heeft en beurtelings de Fransman en de Spanjaard bij haar thuis ontvangt zonder dat de heren er aanvankelijk weet van hebben dat zij dezelfde vrouw delen.

In hun onderzoek naar de persoon en het werk van Archimboldi lopen de critici geleidelijk tegen de grenzen aan van wat zij aan kennis weten te vergaren over deze mysterieuze persoon. Er is namelijk hoegenaamd niets over hem bekend. Zijn boeken worden via een vaste uitgever gepubliceerd, maar deze weet vooralsnog alle persoonlijke details over de schrijver met succes geheim te houden. Dit mysterie draagt merkwaardig genoeg bij aan de groeiende populariteit van zijn werk over de jaren totdat er zelfs geruchten de ronde doen dat hij misschien  de Nobel prijs voor literatuur gaat krijgen. Maar al die tijd leidt dit er niet toe dat Archimboldi zich in de openbaarheid vertoont. De critici moeten het dus doen met zijn literaire werk plus de soms meest wilde verhalen die over hem de ronde doen en waar hij zich zou schuilhouden. Wat hen rest is al het werk van Archimboldi tot in den treure blijven herlezen op zoek naar details die meer over zijn ware identiteit zouden kunnen vertellen. Oeverloos academisch gespeculeer is het waarmee ze zich de meeste tijd bezighouden.

Wanneer op een gegeven moment uitkomt dat Pelletier en Espinoza beiden een verhouding met Norton hebben, heeft dat geen noemenswaardige gevolgen. Ze blijven ieder op hun beurt omgang houden met Norton en het gebeurt regelmatig dat ze gedrieën gelijktijdig in Engeland verblijven. Tijdens een van deze gelegenheden krijgen ze na een restaurantbezoek ruzie met een Pakistaanse taxichauffeur. De woordenwisseling loopt zodanig uit de hand dat Pelletier en Espinoza in hun woede excessief geweld gebruiken en de Pakistaan bewusteloos achter laten. In de dagen erna worden ze niet opgepakt. Blijkbaar hebben ze geen sporen achtergelaten. Wel besluiten ze voor geruime tijd Norton niet meer te bezoeken maar zoeken ze hun heil bij de dames van lichte zeden.

De Italiaan Morini ondertussen raakt gefascineerd door de kunstenaar Edwin Johns. Deze is opgenomen in een gesloten kliniek nadat hij in extreme uiting van artistieke creativiteit (of misschien wel als creatief sluitstuk van zijn artistieke uitingen) zijn rechterhand had geamputeerd. Tijdens een bezoek van Morini aan Norton (de vriendschap tussen hen is zuiver platonisch) had zij hem verteld over deze kunstenaar en een catalogus van zijn werk cadeau gedaan. Morini gaat zelfs zover om Johns in de kliniek te bezoeken en krijgt hem te spreken.

Dan, op een zoveelste seminar over Archimboldi, leren ze een jonge Mexicaan kennen die met aanwijzingen komt dat Archimboldi zich wel eens in de Mexicaanse stad Santa Teresa zou kunnen bevinden. Hoewel ze geen goede redenen kunnen bedenken waarom de schrijver, die nu rond de tachtig jaar zou zijn, naar Mexico zou zijn gereisd, besluiten de critici hun geluk te beproeven en op zoek te gaan naar Archimboldi. Op het laatste moment haakt Morini wegens gezondheidsredenen af. Eenmaal in Santa Teresa aangekomen wordt hen al snel duidelijk dat ze ook hier Archimboldi niet zullen aantreffen. Wel leren ze een zekere Amalfitano kennen (een Chileense banneling) die verbonden is aan de lokale universiteit. Hij blijkt ook gespecialiseerd te zijn in Archimboldi en gaat als hun gids fungeren voor de tijd dat ze in Santa Teresa zijn.

Terwijl vooral Pelletier en Espinoza vergeefse pogingen blijven ondernemen om op het spoor te komen van Archimboldi, raakt Norton langzamerhand in een toestand van apathie. Zij heeft geen idee wat ze nog in Mexico doet en voelt zich ook steeds minder op haar gemak. Wel neemt ze op een avond de beide heren critici mee naar haar kamer waar ze gedrieën de nacht doorbrengen in een en hetzelfde bed. Maar enkele dagen later geeft ze aan dat ze besloten heeft terug te keren naar Europa. Pelletier en Espinoza blijven achter. Hun dagen vullen ze niet meer met de zoektocht naar Archimboldi en het lijkt erop dat nu Norton verdwenen is ze ook niet meer weten wat te doen. Het is rond deze tijd dat ze horen over de vele vermoorde vrouwen die in de woestenij rondom Santa Teresa4 gevonden worden. Na een paar dagen ontvangen ze allebei een email van Norton. De strekking is in grote lijnen hetzelfde maar wordt niet meteen onthuld hoewel duidelijk is dat het geen positief nieuws is voor Pelletier en Espinoza.

Het laatste gedeelte van dit eerste hoofdstuk laat zien hoe Pelletier zich alleen nog maar bezig houdt met het herlezen van Archimboldi’s werk gezeten aan de rand van het zwembad bij het hotel, terwijl Espinoza liefde opvat voor een jong meisje dat tapijten verkoopt op een markt. Afwisselend vertelt Bolaño over de tijd die Espinoza elke dag doorbrengt in de omgeving van het meisje en hoe hij haar (en haar broertje en moeder) overlaadt met cadeaus en geld, waarna hij ‘s avonds terugkeert naar het hotel en Pelletier. Daarnaast krijgen we stukje bij beetje te lezen dat Norton en Morini inmiddels een verhouding hebben.

Pelletier en Espinoza blijven in Santa Teresa zonder dat ze Archimboldi weten te vinden. Maar Pelletier weet Espinoza ervan te overtuigen dat dit niet erg is. Integendeel:

‘Archimboldi is hier,’ zei Pelletier, ‘en wij zijn hier, en dichter bij hem in de buurt zullen we nooit komen.’5

~ ~ ~


  1. Klik hier voor 2: The Part about Amalfitano. 

  2. 1. Het deel van de critici; 2. Het deel van Amalfitano; 3. Het deel van Fate; 4. Het deel van de misdaden; 5. Het deel van Archimboldi. 

  3. Klik hier voor de vragen met betrekking tot het deel van de critici 

  4. Santa Teresa staat model voor Ciudad Juárez, de plaats in Mexico waar zich het echte mysterie van de vermoorde vrouwen afspeelt. 

  5. p.193, 2666 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *