Wat gebeurt hier allemaal?

Deze blog­post is deel 25 van 43 in de serie Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur

Een mana­ger van mij maak­te ooit de ver­ge­lij­king met het ver­ken­nen van een onont­gon­nen gebied toen ik een nieu­we func­tie kreeg aan­ge­bo­den. Het was zowel voor het bedrijf als­ook voor mij iets com­pleet nieuws waar ik mijn tan­den in mocht vast­bij­ten. Belang­rijk was, zo zei hij, dat ik voor­al open zou moe­ten staan voor alle indruk­ken en infor­ma­tie die ik te ver­wer­ken zou krij­gen. Zeker in het begin zou daar ogen­schijn­lijk wei­nig tot geen samen­hang in zit­ten. Wat ik zeker moest zien te ver­mij­den is dat ik me wan­ho­pig of onze­ker ging voe­len omdat ik geen grip op het mate­ri­aal had. Dit hoor­de bij het pro­ces. Er zou van­zelf een ‘aha’-moment komen waar­op ik de eer­ste ver­ban­den zou zien.

Ik moest hier aan den­ken tij­dens het lezen van de eer­ste blad­zij­des in het nieuw­ste boek van Rebek­ka W.R. Brem­mer, De evo­lu­tie van een huwe­lijk. Zon­der noe­mens­waar­di­ge inlei­ding en met een jaloers­ma­ken­de mega-lan­ge ope­nings­zin begint het ver­haal. Plomp­ver­lo­ren wor­den alle (blijkt later) per­so­na­ges geïn­tro­du­ceerd die in de ver­de­re ver­wik­ke­lin­gen een rol zul­len spe­len. Zon­der dat ook maar enigs­zins dui­de­lijk wordt wat de onder­lin­gen ver­hou­din­gen zijn. Om van te smul­len. Vind ik zelf ten­min­ste. En waar­mee ik mezelf ook met­een iets ver­der­op in een bepaal­de cate­go­rie van lezers geplaatst zag:

Er zijn men­sen die voor­dat ze aan een boek begin­nen, eerst de laat­ste blad­zij­den lezen om te kij­ken of het inder­daad ein­digt met een hap­py end, die gerust­ge­steld wil­len wor­den voor­dat ze aan hun lite­rai­re tocht begin­nen, die hun hart wil­len opha­len zowel aan het begin als aan het ein­de, als­of het boek zich in een cir­kel afspeelt. Niet ieder­een kan zich bedwin­gen. En uit onder­zoek is geble­ken dat lezers die dit doen, meer genie­ten van het ver­haal, mis­schien juist omdat ze niet meer ver­rast wor­den, omdat ze niet con­ti­nue alert hoe­ven te zijn op de ver­wik­ke­lin­gen. De vraag is dan niet meer wat er gebeurt, maar hoe het gebeurt.
[p.15, De evo­lu­tie van een huwe­lijk]

Waar­om zou ik gerust­ge­steld wil­len wor­den? Voor mij bestaat juist een groot deel van het genie­ten uit het ver­ras­sings­ef­fect. Het lief­ste wil ik daar­om dan ook ver­schoond blij­ven van al teveel infor­ma­tie over een boek (of film). Ik wil het zelf alle­maal onder­gaan. Wat zag ik aan­ko­men? Wat niet? Het vormt onder­deel van het lezen. Elke keer weer wan­neer ik een nieuw boek open­sla, stap ik een nieu­we, mij onbe­ken­de wereld bin­nen. Gelijk een ont­dek­kings­rei­zi­ger op zoek naar de oor­sprong van de Nijl in een tijd zon­der TomTom of Goog­le Maps. Ter­ra Incog­ni­ta.

Ben je zo’n lezer die zich kan bedwin­gen om niet naar het ein­de te bla­de­ren, dan heb je met De evo­lu­tie van een huwe­lijk een fas­ci­ne­rend boek in han­den. In zeven hoofd­stuk­ken krijg je van­uit zes ver­schil­len­de per­spec­tie­ven (in het laat­ste hoofd­stuk komt ieder­een afwis­se­lend aan het woord) min of meer het­zelf­de ver­haal (of ver­ha­len) voor­ge­scho­teld. Dat wordt natuur­lijk (ver­ras­sing!) pas dui­de­lijk bij het lezen van het twee­de hoofd­stuk. Heb je je als lezer met moei­te een idee weten te vor­men wat er zo onge­veer aan de hand is, word je plots aan de hand geno­men door een ander per­soon die (in dit geval) haar ver­sie van het gebeu­ren uit de doe­ken doet. Waar­door alles in een net iets ander licht komt te staan.

Het is een ver­tel­con­struc­tie die ik altijd wel kan waar­de­ren. Je leert om op je hoe­de te zijn en niet alles voor zoe­te koek te slik­ken wat een ik- of hoofd­per­soon je ver­telt. Het is name­lijk slechts één visie op wat er zich afspeelt. Ook in fic­tie heb je te maken met onbe­trouw­ba­re ver­tel­lers die hun eigen bij­dra­ge gro­ter maken dan ze daad­wer­ke­lijk was of, nog erger, zaken (moed­wil­lig) weg­la­ten. Ik zou haast wil­len bena­druk­ken dat juist omdat het fic­tie is, je een ver­tel­ler bij voor­baat moet wan­trou­wen of ten­min­ste scherp blij­ven op wat ze je ver­tel­len.

De evo­lu­tie van een huwe­lijk laat voor­al zien hoe ver­schil­len­de per­so­nen dezelf­de gebeurtenis(sen) com­pleet ver­schil­lend erva­ren. En hoe­zeer ze ieder voor zich in hun eigen wereld­je opge­slo­ten zit­ten waar­door ze veel mis­sen van hun omge­ving en van die­ge­nen die hen dier­baar zijn. Zelfs wan­neer de per­so­na­ges den­ken elkaar goed te ken­nen omdat ze samen een gezin vor­men en/of al zoveel jaren met elkaar samen­le­ven. Brem­mer weet dit heel geraf­fi­neerd over te bren­gen door veel­vul­dig dezelf­de han­de­lin­gen en dia­lo­gen terug te laten komen maar tel­kens van­uit een ander gezichts­punt waar­door het iede­re keer opnieuw een ande­re lading krijgt. Zaken die zich eerst op de ach­ter­grond afspeel­den (als je ze als lezer al opmerk­te) blij­ken later opeens de hoofd­zaak te zijn. Omdat het dan iemand anders raakt die er wel belang bij heeft of waar­de aan hecht. Het geeft nog maar eens aan dat een ver­haal nooit ver­teld is.

Wat me wel opviel was dat alle per­so­na­ges zoals gezegd in veel geval­len een bepaal­de situ­a­tie anders beleefd had­den, maar dat ze tege­lij­ker­tijd toch alle­maal dezelf­de beel­den of dia­lo­gen met zich mee­droe­gen. Zelf heb ik de erva­ring dat ik vaak geheel ande­re gespreks­frag­men­ten heb ont­hou­den dan degene(n) waar­mee ik heb gespro­ken of die bij het gesprek aan­we­zig was. Het­zelf­de geldt voor de han­de­lin­gen of gemoeds­toe­stan­den van som­mi­ge per­so­nen. Ter­wijl ik dacht dat iemand kwaad was en daar­om nog­al nors rea­geer­de, blijkt de per­soon in kwes­tie zelf aan te geven dat hij/zij hele­maal niet kwaad was. En hoe­zo nors? Nooit valt te ach­ter­ha­len wie gelijk heeft. Wat mij betreft had dit ele­ment terug mogen komen in deze roman om zo nog een extra laag van ver­vreem­ding toe te voe­gen.

Maar dat is gezeur in de mar­ge. Want ik ben zeer enthou­si­ast over deze roman van Rebek­ka W.R. Brem­mer. Naast de boei­en­de ver­tel­con­struc­tie heb ik ook erg kun­nen genie­ten van dat­ge­ne wat zij te ver­tel­len heeft en de lite­rai­re manier waar­op zij dat doet. Hoe zij inzich­te­lijk weet te maken via het ‘show, don’t tell’ prin­ci­pe met wel­ke pro­ble­men de hoofd­per­so­nen te maken krij­gen vind ik erg geslaagd. Ner­gens wordt het te uit­leg­ge­rig. Er blijft vol­doen­de te raden over. Net zoals in het ech­te leven waar het ook niet altijd dui­de­lijk is (zelfs niet voor de per­so­nen die het aan­gaat) waar­om men doet wat met doet. Of waar­om men voelt wat men voelt.

Ook de vele ter­zij­des (tus­sen haak­jes) spre­ken me aan, net zoals de ontel­ba­re inter­tek­stu­e­le ver­wij­zin­gen je alert hou­den en tot ver­de­re explo­ra­tie uit­no­di­gen. Het is daar­om dat ik dit boek zeker bin­nen­kort nog eens op mijn gemak ga her­le­zen. Niet zozeer omdat ik gerust­ge­steld ben nu ik weet hoe het afloopt (weet ik dat wel?) maar voor­al omdat ik gevoels­ma­tig lang niet alles heb mee­ge­kre­gen van wat er pre­cies gebeurt. Ik heb het idee dat Brem­mer nog wel enke­le ver­ras­sin­gen voor mij in pet­to heeft.

Mas­ha leidt een com­for­ta­bel leven met haar man Bas­ti­aan en haar puber­doch­ters Mol­ly Bloem en Anne Karen. Ze geeft les aan de uni­ver­si­teit en vult haar dagen met wat ze het liefst doet: lezen. Dan kon­digt Bas­ti­aan aan dat zijn broer Fre­de­rick naar Neder­land komt, met zijn Nieuw-Zee­land­se vrouw Shan­non en hun baby Deird­re. Mas­ha heeft Fre­de­rick al meer dan twin­tig jaar niet gezien. Omdat ze er de ruim­te voor heb­ben, biedt Bas­ti­aan het jon­ge gezin hun zol­der­ver­die­ping aan. Ter­wijl Mas­ha haar best doet afstand te bewa­ren, raken de levens van de twee gezin­nen steeds meer ver­strikt in elkaar. Kan een her­in­ne­ring een huwe­lijk bedrei­gen? De evo­lu­tie van een huwe­lijk is een scherp­zin­ni­ge roman over fami­lie­ban­den die wor­den aan­ge­haald en weer ver­bro­ken.

Evo­lu­tie van een huwe­lijk
Rebek­ka W.R. Brem­mer
Uit­ge­ve­rij Que­ri­do
ISBN 9789021457109

~ ~ ~

UITGELICHT want SHARING is CARING

10 Onli­ne Lit Mags You Should Be Rea­ding — by Chel­sea Bauch on Fla­vor­wi­re

The so-cal­l­ed death of print has hard­ly heral­ded the death of lite­ra­tu­re. To the con­tra­ry, the digi­tal age has actu­al­ly inspi­red a resur­gen­ce of publi­ca­ti­ons that are com­mit­ted to litera­ry acti­vi­ty across a vari­e­ty of sty­les, gen­res, and medi­ums — stuf­fy aca­de­mic reviews be dam­ned. Alt­hough plen­ty of esta­blis­hed print jour­nals have now fos­te­red an onli­ne pre­sen­ce, this new gene­ra­ti­on of inter­net-cen­tric peri­o­di­cals has taken hold of the mal­lea­ble plat­form (and the absen­ce of print and dis­tri­bu­ti­on costs) to fur­ther the cre­a­ti­ve com­mu­ni­ty. To get your feet wet, here are ten onli­ne publi­ca­ti­ons that you should know about.

~ ~ ~

Ben ik hele­maal gek gewor­den?
Mahat­ma Gan­dhi, de geweld­lo­ze bom­men­wer­per

3 reacties op “Wat gebeurt hier allemaal?”

  1. Nope ik ben door­gaans geen lezer die eerst effe het ein­de gaat uit­plui­zen… niks aan… Al heb ik wel gezegd door­gaans. Dus wan­neer doe ik het wel… als een boek echt té lang­dra­dig is naar mijn zin dan bla­der ik gelijk door naar het eind met een zucht van ‘Zie­zo dat heb­ben we ook weer gehad’ 🙂

  2. Pingback: Het is altijd Een perfecte dag voor literatuur | Rebekka W.R. Bremmer

Reacties zijn gesloten.