Wat gebeurt hier allemaal?

Deze blog­post is deel 25 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Een man­ag­er van mij maak­te ooit de vergelijk­ing met het verken­nen van een onont­gonnen gebied toen ik een nieuwe func­tie kreeg aange­bo­den. Het was zow­el voor het bedri­jf alsook voor mij iets com­pleet nieuws waar ik mijn tanden in mocht vast­bi­jten. Belan­grijk was, zo zei hij, dat ik vooral open zou moeten staan voor alle indrukken en infor­matie die ik te ver­w­erken zou kri­j­gen. Zek­er in het begin zou daar ogen­schi­jn­lijk weinig tot geen samen­hang in zit­ten. Wat ik zek­er moest zien te ver­mi­j­den is dat ik me wan­hopig of onzek­er ging voe­len omdat ik geen grip op het mate­ri­aal had. Dit hoorde bij het pro­ces. Er zou vanzelf een ‘aha’-moment komen waarop ik de eerste ver­ban­den zou zien.

Ik moest hier aan denken tij­dens het lezen van de eerste bladz­i­jdes in het nieuw­ste boek van Rebek­ka W.R. Brem­mer, De evo­lu­tie van een huwelijk. Zon­der noe­menswaardi­ge inlei­d­ing en met een jalo­ers­mak­ende mega-lange open­ingszin begint het ver­haal. Plom­pver­loren wor­den alle (blijkt lat­er) per­son­ages geïn­tro­duceerd die in de verdere ver­wik­kelin­gen een rol zullen spe­len. Zon­der dat ook maar enigszins duidelijk wordt wat de onder­lin­gen ver­houdin­gen zijn. Om van te smullen. Vind ik zelf ten­min­ste. En waarmee ik mezelf ook meteen iets verderop in een bepaalde cat­e­gorie van lez­ers geplaatst zag:

Er zijn mensen die voor­dat ze aan een boek begin­nen, eerst de laat­ste bladz­i­j­den lezen om te kijken of het inder­daad eindigt met een hap­py end, die gerust­gesteld willen wor­den voor­dat ze aan hun lit­eraire tocht begin­nen, die hun hart willen ophalen zow­el aan het begin als aan het einde, alsof het boek zich in een cirkel afspeelt. Niet iedereen kan zich bed­win­gen. En uit onder­zoek is gebleken dat lez­ers die dit doen, meer geni­eten van het ver­haal, miss­chien juist omdat ze niet meer ver­rast wor­den, omdat ze niet con­tin­ue alert hoeven te zijn op de ver­wik­kelin­gen. De vraag is dan niet meer wat er gebeurt, maar hoe het gebeurt.
[p.15, De evo­lu­tie van een huwelijk]

Waarom zou ik gerust­gesteld willen wor­den? Voor mij bestaat juist een groot deel van het geni­eten uit het ver­rass­ingsef­fect. Het lief­ste wil ik daarom dan ook ver­schoond bli­jven van al teveel infor­matie over een boek (of film). Ik wil het zelf alle­maal onder­gaan. Wat zag ik aankomen? Wat niet? Het vormt onderdeel van het lezen. Elke keer weer wan­neer ik een nieuw boek opensla, stap ik een nieuwe, mij onbek­ende wereld bin­nen. Gelijk een ont­dekkingsreiziger op zoek naar de oor­sprong van de Nijl in een tijd zon­der Tom­Tom of Google Maps. Ter­ra Incog­ni­ta.

Ben je zo’n lez­er die zich kan bed­win­gen om niet naar het einde te bladeren, dan heb je met De evo­lu­tie van een huwelijk een fascinerend boek in han­den. In zeven hoofd­stukken kri­jg je vanu­it zes ver­schil­lende per­spec­tieven (in het laat­ste hoofd­stuk komt iedereen afwis­se­lend aan het woord) min of meer het­zelfde ver­haal (of ver­halen) voorgeschoteld. Dat wordt natu­urlijk (ver­rass­ing!) pas duidelijk bij het lezen van het tweede hoofd­stuk. Heb je je als lez­er met moeite een idee weten te vor­men wat er zo ongeveer aan de hand is, word je plots aan de hand genomen door een ander per­soon die (in dit geval) haar ver­sie van het gebeuren uit de doeken doet. Waar­door alles in een net iets ander licht komt te staan.

Het is een vertel­con­struc­tie die ik alti­jd wel kan waarderen. Je leert om op je hoede te zijn en niet alles voor zoete koek te slikken wat een ik- of hoofd­per­soon je vertelt. Het is namelijk slechts één visie op wat er zich afspeelt. Ook in fic­tie heb je te mak­en met onbe­trouw­bare vertellers die hun eigen bij­drage grot­er mak­en dan ze daad­w­erke­lijk was of, nog erg­er, zak­en (moed­willig) weglat­en. Ik zou haast willen benadrukken dat juist omdat het fic­tie is, je een verteller bij voor­baat moet wantrouwen of ten­min­ste scherp bli­jven op wat ze je vertellen.

De evo­lu­tie van een huwelijk laat vooral zien hoe ver­schil­lende per­so­n­en dezelfde gebeurtenis(sen) com­pleet ver­schil­lend ervaren. En hoezeer ze ieder voor zich in hun eigen wereld­je opges­loten zit­ten waar­door ze veel mis­sen van hun omgev­ing en van diege­nen die hen dier­baar zijn. Zelfs wan­neer de per­son­ages denken elka­ar goed te ken­nen omdat ze samen een gezin vor­men en/of al zoveel jaren met elka­ar samen­leven. Brem­mer weet dit heel ger­af­fi­neerd over te bren­gen door veelvuldig dezelfde han­delin­gen en dialo­gen terug te lat­en komen maar telkens vanu­it een ander gezicht­spunt waar­door het iedere keer opnieuw een andere lad­ing kri­jgt. Zak­en die zich eerst op de achter­grond afspeelden (als je ze als lez­er al opmerk­te) blijken lat­er opeens de hoofdza­ak te zijn. Omdat het dan iemand anders raakt die er wel belang bij heeft of waarde aan hecht. Het geeft nog maar eens aan dat een ver­haal nooit verteld is.

Wat me wel opviel was dat alle per­son­ages zoals gezegd in veel gevallen een bepaalde sit­u­atie anders beleefd had­den, maar dat ze tegelijk­er­ti­jd toch alle­maal dezelfde beelden of dialo­gen met zich mee­droe­gen. Zelf heb ik de ervar­ing dat ik vaak geheel andere gespreks­frag­menten heb onthouden dan degene(n) waarmee ik heb gespro­ken of die bij het gesprek aan­wezig was. Het­zelfde geldt voor de han­delin­gen of gemoed­stoe­s­tanden van som­mige per­so­n­en. Ter­wi­jl ik dacht dat iemand kwaad was en daarom nogal nors reageerde, blijkt de per­soon in kwest­ie zelf aan te geven dat hij/zij hele­maal niet kwaad was. En hoe­zo nors? Nooit valt te achter­halen wie gelijk heeft. Wat mij betre­ft had dit ele­ment terug mogen komen in deze roman om zo nog een extra laag van vervreemd­ing toe te voe­gen.

Maar dat is gezeur in de marge. Want ik ben zeer ent­hou­si­ast over deze roman van Rebek­ka W.R. Brem­mer. Naast de boeiende vertel­con­struc­tie heb ik ook erg kun­nen geni­eten van dat­gene wat zij te vertellen heeft en de lit­eraire manier waarop zij dat doet. Hoe zij inzichtelijk weet te mak­en via het ‘show, don’t tell’ principe met welke prob­le­men de hoofd­per­so­n­en te mak­en kri­j­gen vind ik erg ges­laagd. Ner­gens wordt het te uit­leg­gerig. Er bli­jft vol­doende te raden over. Net zoals in het echte lev­en waar het ook niet alti­jd duidelijk is (zelfs niet voor de per­so­n­en die het aan­gaat) waarom men doet wat met doet. Of waarom men voelt wat men voelt.

Ook de vele terz­i­jdes (tussen haak­jes) spreken me aan, net zoals de ontel­bare intertek­stuele ver­wi­jzin­gen je alert houden en tot verdere explo­ratie uitn­odi­gen. Het is daarom dat ik dit boek zek­er bin­nenko­rt nog eens op mijn gemak ga her­lezen. Niet zozeer omdat ik gerust­gesteld ben nu ik weet hoe het afloopt (weet ik dat wel?) maar vooral omdat ik gevoels­matig lang niet alles heb meegekre­gen van wat er pre­cies gebeurt. Ik heb het idee dat Brem­mer nog wel enkele ver­rassin­gen voor mij in pet­to heeft.

Masha lei­dt een com­fort­a­bel lev­en met haar man Bas­ti­aan en haar puber­dochters Mol­ly Bloem en Anne Karen. Ze geeft les aan de uni­ver­siteit en vult haar dagen met wat ze het lief­st doet: lezen. Dan kondigt Bas­ti­aan aan dat zijn broer Fred­er­ick naar Ned­er­land komt, met zijn Nieuw-Zee­landse vrouw Shan­non en hun baby Deirdre. Masha heeft Fred­er­ick al meer dan twintig jaar niet gezien. Omdat ze er de ruimte voor hebben, biedt Bas­ti­aan het jonge gezin hun zold­erverdieping aan. Ter­wi­jl Masha haar best doet afs­tand te bewaren, rak­en de lev­ens van de twee gezin­nen steeds meer ver­strikt in elka­ar. Kan een herin­ner­ing een huwelijk bedreigen? De evo­lu­tie van een huwelijk is een scher­pzin­nige roman over fam­i­lieban­den die wor­den aange­haald en weer ver­bro­ken.

Evo­lu­tie van een huwelijk
Rebek­ka W.R. Brem­mer
Uit­gev­er­ij Queri­do
ISBN 9789021457109

~ ~ ~

UITGELICHT want SHARING is CARING

10 Online Lit Mags You Should Be Read­ing — by Chelsea Bauch on Fla­vor­wire

The so-called death of print has hard­ly her­ald­ed the death of lit­er­a­ture. To the con­trary, the dig­i­tal age has actu­al­ly inspired a resur­gence of pub­li­ca­tions that are com­mit­ted to lit­er­ary activ­i­ty across a vari­ety of styles, gen­res, and medi­ums — stuffy aca­d­e­m­ic reviews be damned. Although plen­ty of estab­lished print jour­nals have now fos­tered an online pres­ence, this new gen­er­a­tion of inter­net-cen­tric peri­od­i­cals has tak­en hold of the mal­leable plat­form (and the absence of print and dis­tri­b­u­tion costs) to fur­ther the cre­ative com­mu­ni­ty. To get your feet wet, here are ten online pub­li­ca­tions that you should know about.

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« Hier bli­jf ik naar luis­terenTerug naar de kust »

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets