Wat weet ik over lezen?

Ergens las ik de ver­zuch­ting, ‘en dan moet ik ook nog tig boe­ken lezen’. Dit om aan te geven dat de kerst­va­kan­tie, hoe wel­kom ook, veel te kort is om alles af te krij­gen wat we voor­uit­ge­scho­ven heb­ben. Kwes­tie van rea­lis­tisch lijst­je maken, denk ik dan. Zelf heb ik ook nog tig onge­le­zen boe­ken lig­gen, maar ik heb er drie uit­ge­ko­zen die ik de komen­de dagen wil lezen. De rest komt van­zelf wel.

Ergens anders las ik dat Umber­to Eco een gigan­ti­sche bibli­o­theek bezit met ruim 30.000 titels. Het schijnt dat hij de bezoe­kers die hij regel­ma­tig mag ont­van­gen onder­ver­deelt in hen die geïm­po­neerd door deze ont­stel­len­de hoe­veel­heid boe­ken vra­gen hoe­veel hij er al heeft gele­zen en hen die besef­fen dat een bibli­o­theek geen show­ca­se is maar dient voor onder­zoek. Van­uit dat oog­punt bezien zijn de onge­le­zen boe­ken mis­schien nog wel waar­de­vol­ler dan de reeds gele­zen. Immers zij bevat­ten de ken­nis die jij nog moet zien te ver­wer­ven. Eco noem­de deze ver­za­me­ling van nog te lezen boe­ken de ‘anti-bibli­o­theek’.

Mijn eigen bibli­o­theek omvat rond de dui­zend exem­pla­ren. Ik schat dat een kwart non-fic­tie is, waar­bij geschied­kun­di­ge boe­ken in de meer­der­heid zijn. Fic­tie is net­jes ver­deeld tus­sen Neder­lands- en Engels­ta­li­ge lite­ra­tuur. En daar­nast een heel klein beet­je sci­en­ce-fic­ti­on, thril­lers en fan­ta­sy. Hoe­veel ik ervan gele­zen heb?

Hangt af van de defi­ni­tie.

… I do belie­ve rea­ding is an acti­ve skill, an art even, cer­tain­ly not a ques­ti­on of pas­si­ve absorp­ti­on.

Niet mijn woor­den, maar die van Tim Parks in zijn arti­kel How I Read voor The New York Review of Books. Het is een ver­volg op A Weapon for Rea­ders waar­in Parks pleit voor het gebruik van een pen tij­dens het lezen. In zijn ogen kij­ken we als lezer teveel op naar schrij­vers en het gedruk­te woord. We zijn niet kri­tisch genoeg en laten ons in het slecht­ste geval mani­pu­le­ren.

We have too much res­pect for the prin­ted word, too litt­le awa­re­ness of the power words hold over us. We allow worlds to be con­ju­red up for us with very litt­le con­cern for the impli­ca­ti­ons. We over­look gla­ring incon­g­rui­ties. We are suc­kers for alli­te­ra­ti­on, asso­nan­ce, and rhythm. We rejoi­ce over sto­ries, whe­ther fic­ti­on or “docu­men­ta­ry,” who­se out­co­mes are fla­grant­ly mani­pu­la­ti­ve, self-ser­ving, or both.

Kijk ik naar mezelf dan moet ik beken­nen dat veel van wat ik gele­zen heb, ik dat niet op de actie­ve wij­ze heb gedaan zoals Tim Parks dat zo graag ziet. In de mees­te geval­len heb ik me laten mee­voe­ren (inpak­ken?) door de ver­tel­kunst van de schrij­vers die ik bewon­der. Ik vind het heer­lijk om ver­lo­ren te raken in hun werel­den die soms zo ver weg en ande­re keren erg dicht­bij die van mij staan. Zelfs veel stu­die­boe­ken heb ik op die manier gele­zen. Geschie­de­nis leent zich daar dan ook meer voor dan menig ander onder­werp. In die zin was ik niet altijd een goe­de stu­dent. Vaak was ik meer onder de indruk van de bele­zen­heid van de auteur dan dat ik oog had voor de logi­sche onder­bou­wing van zijn betoog.

Lezen als een vorm van ont­snap­ping. Of hoort daar een vraag­te­ken ach­ter?

Hoe dan ook. Ik voel me aan­ge­spro­ken door de twee arti­ke­len van Tim Parks. Nu ik een vol jaar bezig ben geweest met iede­re maand twee boe­ken te bespre­ken voor Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur, betrap ik mezelf erop dat ik steeds vaker met een pen in de hand zit te lezen. En aan­te­ke­nin­gen zit te maken. In een noti­tie­boek­je. Of in de mar­ges van het boek.

Opnieuw Tim Parks:

The mere fact of hol­ding the hand poi­sed for acti­on chan­ges our atti­tu­de to the text. We are no lon­ger pas­si­ve con­su­mers of a mono­lo­gue but acti­ve par­ti­ci­pants in a dia­lo­gue. Stu­dents would report that their rea­ding slo­wed down when they had a pen in their hand, but at the same time the text beca­me more den­se, more inte­res­ting, if only becau­se a cer­tain plea­su­re could now be taken in their own res­pon­se to the wri­ting when they didn’t feel it was up to scratch, or wort­hy only of being scrat­ched.

Wan­neer ik nu opnieuw mijn bibli­o­theek in ogen­schouw neem, dan zie ik veel, heel veel boe­ken die nog niet actief gele­zen zijn. Ik heb plots een mega-gro­te anti-bibli­o­theek. Voor het­zelf­de geld. Heb ik zomaar een flin­ke waar­de­ver­meer­de­ring in de schoot gewor­pen gekre­gen. Soort van ein­de­jaars­bo­nus.

Maar wat bete­kent het voor mijn lees­am­bi­tie tij­dens de kerst­da­gen? Mis­schien dat ik mijn voor­ne­men om er drie te gaan lezen beter kan bij­stel­len naar twee stuks. Ten­slot­te moet ik wel reëel blij­ven. Actief lezen kost meer tijd.

Voor­al ook omdat ik meer te weten wil komen over het leespro­cess zelf. Hoe gaat dat eigen­lijk in zijn wer­king? Wat gebeurt er wan­neer we lezen?

Nog één keer­tje Tim Parks:

… if rea­ding is a skill, the­re must be tech­ni­ques and tools that eve­ry­o­ne can use or try, even if we use them dif­fe­rent­ly.

Over lezen als vaar­dig­heid en de tech­nie­ken en instru­men­ten die we daar­bij kun­nen gebrui­ken weet ik eigen­lijk te wei­nig. Ik besef nu dat ik me altijd veel meer heb bezig­ge­hou­den met boe­ken en schrij­ven dan met de kunst van het lezen op zich. Het lijkt me een geschikt onder­werp voor mijn 30 days chal­len­ge. Eens zien of en hoe dit mijn leven kan ver­an­de­ren wan­neer ik me er ver­der in ga ver­die­pen.

[Read in English]

~ ~ ~

4 Comments

  1. Dit ga ik in ieder geval met belang­stel­ling vol­gen en mis­schien wel navol­gen. Van blog­gen komt de laat­ste tijd wei­nig, maar de 30 days chal­len­ge lijkt me een mooi mid­del om mijn blog rond lite­rai­re jeugd­hel­den opnieuw op te star­ten. En laat nu net gis­te­ren ‘Een land van waan en wijs’ de nieu­we geschie­de­nis van de Neder­land­se jeugd­li­te­ra­tuur in de brie­ven­bus zit­ten. Ik heb alleen nog maar gebla­derd en wat recen­sies gele­zen, maar het krie­belt weer. En hope­lijk kan ik via jouw (of mijn) 30 days chal­len­ge op idee­ën komen waar­door ik zowel het lezen als het blog­gen over lezen weer echt leuk ga vin­den.

    • Je bent wel­kom 🙂
      In wel­ke vorm ik er aan­dacht aan ga beste­den weet ik nog niet. Ik ga gewoon eens begin­nen met te zoe­ken naar arti­ke­len en web­si­tes die zich bezig­hou­den met het feno­meen ‘lezen’. En van daar­uit zie ik wel.
      Ik ben benieuwd waar jij je mee gaat bezig­hou­den om het blog­gen weer wat op gang te bren­gen. Suc­ces in ieder geval!

  2. Nou voor­eerst wil ik effe kwijt dat deze lay-out… tja, hoe zal ik het zeg­gen… in al zijn een­voud het gewoon heeft.
    Ver­der heb ik ook naar je pri­veé-domein door­gel­inkt… en je hebt gelijk dat jij je naam vast legt. In jouw geval lijkt me dat geen over­bo­di­ge luxe. Niet zozeer omwil­le van je naam maar omwil­le van jouw manier van blog­gen… I like 🙂

    Actief lezen. Hum… ik lees niet alles wat ik lees actief. Heb ook niet het idee dat alles zich daar­toe leent of daar­toe aan­zet. Al zal dat eer­der een per­soon­lijk aan­voe­len zijn… Wat ik vol­gend jaar ga doen is diep­te­le­zen, al sluit dat mis­schien wel heel erg aan bij actief lezen. Het is name­lijk zo dat ik een nog­al filo­so­fisch boek heb gele­zen waar flink wat ver­wij­zin­gen staan naar ande­re wer­ken, naar films, naar muziek­stuk­ken en wat ik heb gedaan is, die in voor zover­re moge­lijk ver­za­meld. En na de feest­da­gen ga ik dus dat ene boek her­le­zen en in de volg­or­de van ver­wij­zing al wat daar­mee samen­hangt mee­ne­men op mijn lees­reis. ’t Zal onge­twij­feld een lan­ge lees­reis wor­den maar ik heb er echt waar zo’n zin in… je kan het je niet voor­stel­len 🙂 Of mis­schien wel 🙂

    • Ja, die lay­out is doel­tref­fend in alle een­voud. En het gro­te voor­deel is dat ik er ver­der ook niet al teveel aan kan klooi­en. Kan ik me op het blog­gen con­cen­tre­ren. Iets wat jij blijk­baar alleen maar kunt waar­de­ren 😉

      Dat diep­te­le­zen van jou klinkt goed. Heb ik ook bij enke­le boe­ken om mijn lijst­je staan om ze op die manier eens te her­le­zen. Maar je hebt gelijk, dat gaat onge­twij­feld veel tijd kos­ten. Maar geen reden om het niet te doen. Dus wie weet…
      Ik denk wat dat betreft wel dat het een vorm van actief lezen is. Maar zeker weten doe ik het niet.
      Daar­om wil ik me dan ook wat meer gaan ver­die­pen in het feno­meen ‘lezen’. Wat is het eigen­lijk? Hoe werkt het?
      Niet dat ik me er op een weten­schap­pe­lijk ver­ant­woor­de wij­ze mee wil gaan bezig hou­den, maar puur uit inte­res­se.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *