Wat weet ik over lezen?

Ergens las ik de verzucht­ing, ‘en dan moet ik ook nog tig boeken lezen’. Dit om aan te geven dat de ker­st­vakantie, hoe welkom ook, veel te kort is om alles af te kri­j­gen wat we vooruit­geschoven hebben. Kwest­ie van real­is­tisch lijst­je mak­en, denk ik dan. Zelf heb ik ook nog tig ongelezen boeken liggen, maar ik heb er drie uit­gekozen die ik de komende dagen wil lezen. De rest komt vanzelf wel.

Ergens anders las ik dat Umber­to Eco een gigan­tis­che bib­lio­theek bez­it met ruim 30.000 titels. Het schi­jnt dat hij de bezoek­ers die hij regel­matig mag ont­van­gen onderverdeelt in hen die geïm­poneerd door deze ontstel­lende hoeveel­heid boeken vra­gen hoeveel hij er al heeft gelezen en hen die besef­fen dat een bib­lio­theek geen show­case is maar dient voor onder­zoek. Vanu­it dat oog­punt bezien zijn de ongelezen boeken miss­chien nog wel waarde­voller dan de reeds gelezen. Immers zij bevat­ten de ken­nis die jij nog moet zien te ver­w­er­ven. Eco noemde deze verza­mel­ing van nog te lezen boeken de ‘anti-bib­lio­theek’.

Mijn eigen bib­lio­theek omvat rond de duizend exem­plaren. Ik schat dat een kwart non-fic­tie is, waar­bij geschied­kundi­ge boeken in de meerder­heid zijn. Fic­tie is net­jes verdeeld tussen Ned­er­lands- en Engel­stal­ige lit­er­atu­ur. En daar­nast een heel klein beet­je sci­ence-fic­tion, thrillers en fan­ta­sy. Hoeveel ik ervan gelezen heb?

Hangt af van de defin­i­tie.

… I do believe read­ing is an active skill, an art even, cer­tain­ly not a ques­tion of pas­sive absorp­tion.

Niet mijn woor­den, maar die van Tim Parks in zijn artikel How I Read voor The New York Review of Books. Het is een ver­volg op A Weapon for Read­ers waarin Parks pleit voor het gebruik van een pen tij­dens het lezen. In zijn ogen kijken we als lez­er teveel op naar schri­jvers en het gedruk­te woord. We zijn niet kri­tisch genoeg en lat­en ons in het slecht­ste geval manip­uleren.

We have too much respect for the print­ed word, too lit­tle aware­ness of the pow­er words hold over us. We allow worlds to be con­jured up for us with very lit­tle con­cern for the impli­ca­tions. We over­look glar­ing incon­gruities. We are suck­ers for allit­er­a­tion, asso­nance, and rhythm. We rejoice over sto­ries, whether fic­tion or “doc­u­men­tary,” whose out­comes are fla­grant­ly manip­u­la­tive, self-serv­ing, or both.

Kijk ik naar mezelf dan moet ik beken­nen dat veel van wat ik gelezen heb, ik dat niet op de actieve wijze heb gedaan zoals Tim Parks dat zo graag ziet. In de meeste gevallen heb ik me lat­en meevo­eren (inpakken?) door de vertelkun­st van de schri­jvers die ik bewon­der. Ik vind het heer­lijk om ver­loren te rak­en in hun werelden die soms zo ver weg en andere keren erg dicht­bij die van mij staan. Zelfs veel studieboeken heb ik op die manier gelezen. Geschiede­nis leent zich daar dan ook meer voor dan menig ander onder­w­erp. In die zin was ik niet alti­jd een goede stu­dent. Vaak was ik meer onder de indruk van de belezen­heid van de auteur dan dat ik oog had voor de logis­che onder­bouwing van zijn betoog.

Lezen als een vorm van ontsnap­ping. Of hoort daar een vraagteken achter?

Hoe dan ook. Ik voel me aange­spro­ken door de twee artike­len van Tim Parks. Nu ik een vol jaar bezig ben geweest met iedere maand twee boeken te bespreken voor Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur, betrap ik mezelf erop dat ik steeds vak­er met een pen in de hand zit te lezen. En aan­tekenin­gen zit te mak­en. In een noti­tieboek­je. Of in de marges van het boek.

Opnieuw Tim Parks:

The mere fact of hold­ing the hand poised for action changes our atti­tude to the text. We are no longer pas­sive con­sumers of a mono­logue but active par­tic­i­pants in a dia­logue. Stu­dents would report that their read­ing slowed down when they had a pen in their hand, but at the same time the text became more dense, more inter­est­ing, if only because a cer­tain plea­sure could now be tak­en in their own response to the writ­ing when they didn’t feel it was up to scratch, or wor­thy only of being scratched.

Wan­neer ik nu opnieuw mijn bib­lio­theek in ogen­schouw neem, dan zie ik veel, heel veel boeken die nog niet actief gelezen zijn. Ik heb plots een mega-grote anti-bib­lio­theek. Voor het­zelfde geld. Heb ik zomaar een flinke waarde­v­er­meerder­ing in de schoot gewor­pen gekre­gen. Soort van ein­de­jaars­bonus.

Maar wat betekent het voor mijn leesam­bitie tij­dens de ker­stda­gen? Miss­chien dat ik mijn voorne­men om er drie te gaan lezen beter kan bijstellen naar twee stuks. Tenslotte moet ik wel reëel bli­jven. Actief lezen kost meer tijd.

Vooral ook omdat ik meer te weten wil komen over het leesprocess zelf. Hoe gaat dat eigen­lijk in zijn werk­ing? Wat gebeurt er wan­neer we lezen?

Nog één keert­je Tim Parks:

… if read­ing is a skill, there must be tech­niques and tools that every­one can use or try, even if we use them dif­fer­ent­ly.

Over lezen als vaardigheid en de tech­nieken en instru­menten die we daar­bij kun­nen gebruiken weet ik eigen­lijk te weinig. Ik besef nu dat ik me alti­jd veel meer heb bezigge­houden met boeken en schri­jven dan met de kun­st van het lezen op zich. Het lijkt me een geschikt onder­w­erp voor mijn 30 days chal­lenge. Eens zien of en hoe dit mijn lev­en kan veran­deren wan­neer ik me er verder in ga verdiepen.

[Read in Eng­lish]

~ ~ ~

4 Comments

Nou vooreerst wil ik effe kwi­jt dat deze lay-out… tja, hoe zal ik het zeggen… in al zijn een­voud het gewoon heeft.
Verder heb ik ook naar je priveé-domein doorgelinkt… en je hebt gelijk dat jij je naam vast legt. In jouw geval lijkt me dat geen over­bod­i­ge luxe. Niet zozeer omwille van je naam maar omwille van jouw manier van bloggen… I like 🙂

Actief lezen. Hum… ik lees niet alles wat ik lees actief. Heb ook niet het idee dat alles zich daar­toe leent of daar­toe aanzet. Al zal dat eerder een per­soon­lijk aan­voe­len zijn… Wat ik vol­gend jaar ga doen is dieptelezen, al sluit dat miss­chien wel heel erg aan bij actief lezen. Het is namelijk zo dat ik een nogal filosofisch boek heb gelezen waar flink wat ver­wi­jzin­gen staan naar andere werken, naar films, naar muziek­stukken en wat ik heb gedaan is, die in voor zoverre mogelijk verza­meld. En na de feestda­gen ga ik dus dat ene boek her­lezen en in de vol­go­rde van ver­wi­jz­ing al wat daarmee samen­hangt meen­e­men op mijn leesreis. ’t Zal ongetwi­jfeld een lange leesreis wor­den maar ik heb er echt waar zo’n zin in… je kan het je niet voorstellen 🙂 Of miss­chien wel 🙂

Ja, die lay­out is doel­tr­e­f­fend in alle een­voud. En het grote voordeel is dat ik er verder ook niet al teveel aan kan klooien. Kan ik me op het bloggen con­cen­tr­eren. Iets wat jij blijk­baar alleen maar kunt waarderen 😉

Dat dieptelezen van jou klinkt goed. Heb ik ook bij enkele boeken om mijn lijst­je staan om ze op die manier eens te her­lezen. Maar je hebt gelijk, dat gaat ongetwi­jfeld veel tijd kosten. Maar geen reden om het niet te doen. Dus wie weet…
Ik denk wat dat betre­ft wel dat het een vorm van actief lezen is. Maar zek­er weten doe ik het niet.
Daarom wil ik me dan ook wat meer gaan verdiepen in het fenomeen ‘lezen’. Wat is het eigen­lijk? Hoe werkt het?
Niet dat ik me er op een weten­schap­pelijk ver­ant­wo­orde wijze mee wil gaan bezig houden, maar puur uit inter­esse.

Dit ga ik in ieder geval met belang­stelling vol­gen en miss­chien wel navol­gen. Van bloggen komt de laat­ste tijd weinig, maar de 30 days chal­lenge lijkt me een mooi mid­del om mijn blog rond lit­eraire jeugdhelden opnieuw op te starten. En laat nu net gis­teren ‘Een land van waan en wijs’ de nieuwe geschiede­nis van de Ned­er­landse jeugdlit­er­atu­ur in de brieven­bus zit­ten. Ik heb alleen nog maar gebladerd en wat recen­sies gelezen, maar het kriebelt weer. En hopelijk kan ik via jouw (of mijn) 30 days chal­lenge op ideeën komen waar­door ik zow­el het lezen als het bloggen over lezen weer echt leuk ga vin­den.

Je bent welkom 🙂
In welke vorm ik er aan­dacht aan ga best­e­den weet ik nog niet. Ik ga gewoon eens begin­nen met te zoeken naar artike­len en web­sites die zich bezighouden met het fenomeen ‘lezen’. En van daaruit zie ik wel.
Ik ben benieuwd waar jij je mee gaat bezighouden om het bloggen weer wat op gang te bren­gen. Suc­ces in ieder geval!

Geef een reactie