Bladzijde 268 en verder…

Bezoek­ers die hier wat vak­er langskomen weten dat ik er zo af en toe een stuk­je fic­tie tege­naan gooi. Meestal met een open einde. Daar hou ik wel van. Ik ga dan ook zelden of nooit in op de vele *kuch* ver­zoeken om er een ver­volg op te schri­jven. Inter­es­san­ter vind ik het wan­neer de lez­er zelf een voorstelling maakt van hoe het afloopt. Er moet wat te raden overbli­jven.

Ik stond daarom in dubio wat te doen toen ik een­maal op bladz­i­jde 268 was aangekomen in de nieuwe roman van Koen van Wiche­len, getiteld De barmhar­ti­gen. Slechts enkele bladz­i­jdes eerder had ik nog gelezen, ‘Dit is waar het ver­haal eindigt.’ En daar was ik het hele­maal mee. Niet dat ik geen vra­gen had, maar is dat niet de kern van ons lev­en hier op aarde? Dat we nooit kun­nen door­gron­den waarom de din­gen gaan zoals ze gaan?

Het prob­leem was alleen dat het boek nog een kleine 200 bladz­i­jdes voor mij in pet­to had.

Wat had ik tot dusverre gelezen? In het kort: hoe mid-veer­tiger David Sores op een dag besluit het boek te schri­jven dat naar lat­er blijkt zijn hele lev­en com­pleet op de kop zet. De vraag: wat staat er in dat boek? Het antwo­ord: lees Hij was mijn vad­er. Want dat is wat vol­gt op bladz­i­jde 268. De inte­grale ver­sie van het debu­ut van David Sores. Een boek in een boek dus.

En ik twi­jfelde. Zou ik niet teleurgesteld gaan wor­den door het debu­ut van David Sores? Dat is namelijk in mijn ogen het gevaar wan­neer je de verwachtin­gen hoog hebt opgeschroefd in de eerste 268 bladz­i­jdes van het ver­haal. David heeft een boek geschreven waarin hij zich scherp afzet tegen het gebied waar hij is opge­groeid. Daar­van kri­j­gen we al het nodi­ge te lezen en maakt voor een deel begri­jpelijk waarom de din­gen gaan zoals ze gaan wan­neer hij voor een signeers­essie terug­keert naar zijn voor­ma­lige woon­plaats:

… hij houdt niet van zijn geboortestreek. In zijn roman wor­den de inwon­ers onder andere ‘rand­de­biele hol­be­won­ers’, ‘kwi­jlende mon­golen met losse hand­jes’ en ‘fas­cis­toïde varkens’ genoemd. En de noordelijk gele­gen provin­cie waar de verteller zijn jeugd door­bracht, heet con­se­quent ‘de Hel van het Noor­den’ en wordt omschreven als een ‘AA-gebied (Achter­lijk Argrarisch gebied), een negorij zo vlak en onwel­riek­end als een koeien­vlaai, een land van vee­teelt en inteelt waar de kat­jes en de kut­jes steev­ast in het donker geknepen wor­den, waar meer beesten dan mensen wonen en de alomte­gen­wo­ordi­ge mest­geur de geesten ben­evelt en aanzet tot onreine gedacht­en, ontucht en alge­hele los­bandigheid’.
[p.162, De barmhar­ti­gen]

Onbe­wust had ik mezelf al gaan­deweg een eigen voorstelling gemaakt bij wat er alle­maal in Hij was mijn vad­er geschreven stond. Wat nu wan­neer Hij was mijn vad­er slechts een slap aftrek­sel was van wat ik er met mijn op hol ges­la­gen fan­tasie van had gemaakt? Zou het met terug­w­erk­ende kracht ook het eerste deel min­der krachtig mak­en?

Een ander prob­leem waar ik mee worstelde was ‘de ver­tel­stem’. In het eerste deel is het de schri­jver Koen van Wiche­len (waar ik tot dan toe nog nooit iets van had gelezen) die op grandioze wijze de lot­gevallen van David Sores tot ons brengt. Hij vertelt ‘over’ David Sores. Maar in het tweede deel moet hij zich com­pleet ver­plaat­sen ‘in’ David Sores om zo op authen­tieke wijze het boek te schri­jven zoals ‘de echte’ David Sores het geschreven zou hebben. Dat leek me een hele tour de force. Ik was niet zozeer bang om een slecht tweede deel te lezen (want mij lijkt onder­tussen wel dat Koen van Wiche­len van schri­jven weet), eerder dat het niet uniek zou zijn. Teveel een boek door Koen van Wiche­len dan door David Sores.

Ben ik nog te vol­gen, trouwens?

Dat ligt niet alleen aan mij. Ook een beet­je aan Koen van Wiche­len. Hij speelt in De barmhar­ti­gen (inclusief Hij was mijn vad­er) op ver­schil­lende niveau’s met de lez­er. Via Hij was mijn vad­er door het fic­tieve per­son­age David Sores intro­duceert hij een extra laag met betrekking tot een vraagstuk waar lez­ers en recensen­ten zich toch al vaak mee bezighouden: in hoev­erre is een roman auto­bi­ografisch? Ik heb het niet opge­zocht, maar miss­chien is het wel zo dat Koen van Wiche­len zelf uit het noor­den van Bel­gië van­daan komt. Zou Hij was mijn vad­er op ware feit­en gebaseerd kun­nen zijn? Of is het de bedoel­ing van Van Wiche­len dat we dit juist niet gaan denken, getu­ige het gesprek dat David Sores heeft met een ver­pleeg­ster:

… Ze ver­gis­sen zich. Ik heb niets tegen het Noor­den, inte­gen­deel. Ik hou juist van deze streek. Ik ben hier ver­domme geboren!’
‘Maar waarom schri­jf je dat dan niet? Waarom schri­jf je er zo’n negatief boek over? Dat begri­jp ik niet. Waar is dat goed voor? Dat is toch om prob­le­men vra­gen?’

‘Ik vraag hele­maal ner­gens om. Mijn boek is fic­tie. Dat schi­jnt iedereen te ver­geten. Ik heb een roman geschreven, geen rap­port of een ver­slag in de krant. Mijn boek bevat de waarheid niet en pre­tendeert dat ook niet. Het is lit­er­atu­ur. Je mag het vooral niet let­ter­lijk nemen.’
[p.180, De barmhar­ti­gen]

Dit is een sterk plei­dooi om als lez­er niet in de valkuil te trap­pen om al te zeer in het gelezene de schri­jver te willen herken­nen. Maar wel een plei­dooi door David Sores. Wie zegt dat het geen par­o­die is van Koen van Wiche­len? Dat hij juist probeert een rook­gordi­jn op te wer­pen zodat het boek dat hij niet onder zijn eigen naam durfde te schri­jven nu toch geschreven is. Hoe­zo auto­bi­ografisch? Echt niet? Hij is toch zek­er David Sores niet?

Kor­tom, je kunt best wel verd­waald rak­en in De barmhar­ti­gen. Op een pret­tige en de lit­eraire zin­nen prikke­lende manier. Daarom besloot ik uitein­delijk toch verder te lezen.

STEL JE VOOR: een niets­beteke­nende veer­tiger met een kno­ert van een midlife­cri­sis en een dito drankprob­leem schri­jft een boek. En onverwachts wordt dat een best­seller. Dat is pre­cies wat David Sores overkomt in De barmhar­ti­gen. De drieën­der­tig drukken leggen hem geen windeieren, maar zijn zor­gen zijn niet achter de rug. Inte­gen­deel, hij kri­jgt er alleen maar bij. Zijn boek heeft bij bepaalde mensen een snaar ger­aakt die hij liev­er onge­moeid had gelat­en.

De barmhar­ti­gen
Koen van Wiche­len
Uit­gev­er­ij Man­teau
ISBN 9789022329948

banner_debarmhartigen_blogtour

Een suc­cesvol fenomeen in Ameri­ka en Groot-Bri­tan­nië waait voor het eerst over naar Uit­gev­er­ij Man­teau. Koen Van Wiche­lens langverwachte tweede roman De barmhar­ti­gen zal een virtuele ron­dreis mak­en in Vlaan­deren en Ned­er­land. Drie weken lang, van 5 tot en met 23 jan­u­ari, zal zijn nieuw­ste boek afwis­se­lend op ver­schil­lende blogs ver­schi­j­nen in de vorm van een recen­sie, inter­view of col­umn. Lees het pro­gram­ma hieron­der!

5 jan­u­ari: De Per­fecte Buren Leesclub => Blog­tour ‘De barmhar­ti­gen’ — Koen van Wiche­len
7 jan­u­ari: PETEPEL => Bladz­i­jde 268 en verder…
9 jan­u­ari: Het kraaien van De Haan => Erbarme dich — blog­tour ‘De barmhar­ti­gen’
12 jan­u­ari: Ver­beeld­ing => De Barmhar­ti­gen
14 jan­u­ari: Bib­lio­the­caris in blog => De barmhar­ti­gen
16 jan­u­ari: Door Suzanne => Een roman over een roman
19 jan­u­ari: De wereld van Hen­drik-Jan => Begin­nen bij het begin
21 jan­u­ari: https://dobbinga.wordpress.com/
23 jan­u­ari: http://connieflipse.blogspot.be

~ ~ ~

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets