Het bij vlagen meeslepende verhaal dat desondanks maar geen roman laat staan literatuur wil worden

Deze blog­post is deel 33 van 43 in de serie Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur

Wat zou de gemid­del­de leng­te van een roman­ti­tel zijn? Ik bedoel dus het aan­tal woor­den. Drie? Vier mis­schien? Niet dat ik echt tot in detail de proef op de som heb geno­men, maar een snel­le scan van de boe­ken in mijn kast doet me ver­moe­den dat het aan­tal van drie dicht in de buurt komt (wan­neer ik de onder­ti­tels niet mee tel). Heel af en toe komt een titel van vijf woor­den voor­bij en zes of zeven woor­den zijn echt uit­schie­ters. Men zal daar­om wel vreemd opge­ke­ken heb­ben toen Char­les den Tex & Anneloes Tim­me­rije maar liefst negen woor­den nodig had­den als titel voor hun nieuw­ste boek:

Het ver­ge­ten ver­haal van een onwan­kel­ba­re lief­de in oor­logs­tijd 

Wat een titel. Eigen­lijk een titel die hele­maal geen titel is. ‘En, heb jij al Het ver­ge­ten ver­haal van een onwan­kel­ba­re lief­de in oor­logs­tijd gele­zen?’ ‘Nee, niet dat ik weet. Wat is de titel?’ Ik vraag me af waar­om de auteurs er voor geko­zen heb­ben. Het bekt niet lek­ker. Ook vraag ik me af wat ze er pre­cies mee bedoe­len. Wie heb­ben het ver­haal van deze onwan­kel­ba­re lief­de ver­ge­ten? Van­zelf­spre­kend niet de gelief­den zelf. Wij? Had­den we het dan moe­ten ken­nen? En hoe­zo onwan­kel­ba­re lief­de? Zon­der al te veel te ver­ra­den vraag ik me af in hoe­ver­re een klein beet­je over­spel past bin­nen het con­cept van onwan­kel­ba­re lief­de.

Genoeg over de titel. Laat ik me nu ver­der con­cen­tre­ren op het ver­haal. Iets wat me na de eer­ste hon­derd blad­zij­des opviel was dat ik ze zo snel had gele­zen. Bij mij is dat geen goed teken. Het wil zeg­gen dat er geen ech­te uit­da­ging aan­we­zig is in de gehan­teer­de schrijf­stijl en even­tu­e­le gelaagd­heid of inter­tex­tu­a­li­teit. Niet dat het daar­door geen goed ver­haal kan zijn. Inte­gen­deel. De vol­gen­de drie­hon­derd blad­zij­des heb ik met belang­stel­ling gele­zen. Ik was nieuws­gie­rig de con­text te leren ken­nen waar­bin­nen Guus Hagers als gevechts­vlie­ger in Austra­lië zijn werk moest doen gedu­ren­de de peri­o­de dat de Japan­ners Neder­lands-Indië bezet had­den. Daar­te­gen­over staat in groot con­trast het leven van zijn echt­ge­no­te Lien­ke Hagers die niet tij­dig het land had kun­nen ont­vluch­ten en in een vrou­wen­kamp terecht­kwam.

Toen ik het boek uit had, bleef ik toch met gemeng­de gevoe­lens ach­ter. Ik vond het zeker geen ver­spil­ling van kost­ba­re (lees)tijd. Zoals gezegd, als je een­maal begint te lezen en het onder­werp ligt je, dan vlieg je er door­heen. Maar is dat alles wat ik van een boek ver­wacht?

… by the time I tur­ned the last page I was not the same per­son who star­ted the book. That’s one of the things a good novel will do. A good novel affects you; chan­ges you, heals you, inspi­res you. We need more of them.
[3 Rea­sons Why The Novel Is More Impor­tant Than Ever, Peter Hogen­kamp]

Ik stuit­te gis­ter op deze quo­te en moest toen met­een aan mijn lees­er­va­ring van Het ver­ge­ten ver­haal den­ken. Het vat pre­cies samen waar het mij aan ont­bro­ken heeft tij­dens de lezing van het boek. Na de laat­ste blad­zij­de sloeg ik het boek dicht. Onge­veer op dezelf­de manier als dat je de deur bij de bak­ker dicht doet nadat je je brood hebt gehaald. Er bleef geen onuit­wis­ba­re her­in­ne­ring bij me ach­ter. Het maak­te geen ‘life-chan­ging’ indruk op me. Afge­zien van een hand­je­vol pas­sa­ges die bij­zon­der ont­roe­rend of gru­we­lijk waren, raak­te het mees­te me niet diep in mijn wezen. Natuur­lijk omdat ik rede­lijk veel gele­zen heb over de ver­schrik­kin­gen van het leven in de jap­pen­kam­pen tij­dens WO-II in Neder­lands-Indië, maar toch voor­na­me­lijk van­we­ge de veel­al beschrij­ven­de en afstan­de­lij­ke stijl. De per­so­na­ges wil­len maar niet echt tot leven komen en daar­door wordt het voor de lezer ook een stuk moei­lij­ker om zich daad­wer­ke­lijk te ver­plaat­sen in wat toch wel gezien kan wor­den als twee per­so­nen die uiter­ma­te op de proef gesteld wor­den.

Het is daar­om dat ik het pre­di­kaat ‘roman’ niet hele­maal pas­send vind. Ik ver­wacht daar veel meer van. Ver­stan­di­ger zou ik het heb­ben gevon­den wan­neer het boek gebracht was als een lich­te­lijk gero­man­ti­seer­de ver­sie van een niet eer­der ver­teld lief­des­ver­haal uit de twee­de wereld­oor­log zoals dat bewaard is geble­ven via sum­mie­re dag­boek­aan­te­ke­nin­gen.

Ook een lan­ge titel die niet lek­ker bekt maar wel beter de lading dekt.

VergetenVerhaal

Lien­ke en Guus Hagers heb­ben in elkaar de lief­de van hun leven gevon­den. Als de Twee­de Wereld­oor­log ook Neder­lands-Indië in zijn greep krijgt, ver­lie­zen ze alles wat ze had­den, en elkaar. Hij is een van de bes­te gevechts­vlie­gers van de Indi­sche Lucht­vaart en wordt voor een kor­te mis­sie naar Austra­lië gestuurd. Voor hij terug kan, valt Japan Indië bin­nen en wordt Lien­ke gevan­gen­ge­no­men.
Drie jaar lang vecht de stil­le, onver­schrok­ken vlie­ge­nier om te kun­nen terug­ke­ren naar Java, naar zijn vrouw. Alles wat hij doet, doet hij om haar weer te vin­den. Daar­door raakt hij onver­wacht ver­strikt in een vuil poli­tiek spel.

Het ver­ge­ten ver­haal van een onwan­kel­ba­re lief­de in oor­logs­tijd
Char­les den Tex & Anneloes Tim­me­rije
Uit­ge­ver De Geus
ISBN 9789044533484

~ ~ ~

Series Navi­ga­ti­on« Geen draai­boekDe gru­wel wil beschre­ven »

3 Comments

  1. @Manjo en @Liselore: Ik heb jul­lie bespre­kin­gen ook gele­zen en inder­daad, we zit­ten alle­maal op dezelf­de lijn. Jam­mer dat het boek niet is gewor­den wat we ervan gehoopt had­den.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *