Wie dicht die blijft

Deze blogpost is deel 31 van 43 in de serie Een perfecte dag voor literatuur
heytzevader
brayden 13 days | photopin (license)

Wie schrijft die blijft. Dus wat doet een dichter die het gevoel heeft als man te verdwijnen? Juist. Die dicht zich de wereld in als vader. Dat is de macht van de taal. En Ingmar Heytze is de taal oppermachtig:

… Wanneer je met de liefste ligt

en merkt dit gaat te snel en ik ben ook niet meer zo jong
dat ik meteen opnieuw – denk dan aan wat je afstoot,
verleer je begeerte, mompel in je achterhoofd: nietmachine,

laptop, prothese. Vaar nog één keer heen en weer door
je bestaan, herinner je die avond, doof je gedachten,
leg bij haar aan. Verwek, wie weet, een kind.

[fragment uit: Enteren, p.13]

Hoe het is om vader te worden. Ik ken het slechts ten dele. Toen ik mijn Inge leerde kennen in 1995 bleek zij niet alleen te zijn. In haar kielzog kwamen twee kinderen mee. Plots was ik vader. Stief weliswaar, maar toch. Later (ik mocht ‘mijn kinderen’ zeggen) diende zich van dichtbij een kleinzoon aan. Door omstandigheden bracht hij zijn eerste levensmaanden bij ons door. Even was ik alsnog vader. Groot weliswaar, maar toch.

Het is niet dit vaderschap waar Heytze over dicht. Hij heeft zich de fysieke inspanning getroost (zie: Korte samenvatting van het voorafgaande op bladzijde 10 voor alle locaties) een eigen nakomeling te verwekken. Met alle bijkomende angsten en ellende die daarmee gepaard gaat eens het duidelijk is dat zaadjes en eicellen een vruchtbare verbinding zijn aangegaan:

Je maakt een kind om te vergaan.
Ik was er zelfs soms liever niet geweest.
Maar dan, wie weet wie later naar
de sterren springt, de redeloze aarde
redt. Wie de nieuwe Breivik baart.

[fragment uit: Nekplooi, p.27]

Gelijk de stemmingswisselingen van een zwangere vrouw zo schieten de gedichten van Heytze in deze bundel alle kanten uit. Soms teder en ontroerend om dan meteen droogkomisch het gehele aanstaande vaderschap te relativeren voordat de vele dwangneuroses hem ‘s nachts weer overvallen en aan alles laten twijfelen. Het gaat van laag naar hoog, doet alle tussenstations aan en duikelt vervolgens weer even vrolijk naar beneden. Het zal voor vele vaders (en moeders) herkenbaar zijn en evenzovele aanstaande vaders (en moeders) aan het denken zetten. Er is iets bereikt, maar er zal ook iets ingeleverd moeten worden:

Nog twintig weken en er stapt een vader uit mijn as.

[fragment uit: Tweede echo, p.28]

Niet dat het doemdenken overheerst. Eerder de vrees voor het onbekende. De twijfel of de verantwoordelijkheid genomen kan worden. Binnenkort zal duidelijk worden of ‘de man die was’ sterk genoeg is om het vaderschap te kunnen dragen.

Het is over deze wankele stappen in onbekend gebied waarvan Heytze hier inlevend verslag doet. Zet hij door zonder precies te weten wat hem wacht omdat hij nu eenmaal A gezegd heeft? Wie kan hem daarbij helpen? Wat te doen met alle angstdromen die hem inbeelden dat hij hier niet voor in de wieg gelegd is? Houdt liefde en aanstaand geluk hem op de been?

Ondanks de wanhoop en ontkenning die in sommige gedichten aanwezig is, heb ik de bundel toch als positief ervaren. Op veel meer plekken las ik namelijk een acceptatie van de nieuw ontstane situatie tussen de dichtregels door. Eerst en vooral natuurlijk de verwondering over het niet te bevatten fenomeen in de buik van zijn vrouw maar bovenal is daar het groeiende inzicht dat dit iets gezamenlijks is. En samen sta je er niet alleen voor:

Langzaamaan begin ik te begrijpen
dat we alle drie tegelijk geboren worden.

[fragment uit: Dochter, p.35]

De man die ophield te bestaan_lr

Ingmar Heytze werd onlangs vader. In de vele doorwaakte nachten die volgden dichtte hij openhartig over zijn nieuwe rol. Met verwondering slaat hij gade wat dit nieuwe leven bij hem teweegbrengt. Als prille vader, maar ook als geliefde, man en bovenal als dichter.

De man die ophield te bestaan
Ingmar Heytze
Uitgever Podium
ISBN 9789057596988

~ ~ ~

6 reacties

heidi 27 april 2015 Reageer

Fijne review!

Peter Pellenaars 28 april 2015 Reageer

Dank je 🙂

Anna 27 april 2015 Reageer

Top! Spreekt in het voordeel dat ik Ingmar Heytze als dichter al een tijdje ken… en hij staat niet stil maar blijft evolueren in de taal…

Peter Pellenaars 28 april 2015 Reageer

Als dichter heeft hij best wel een hoge frequentie van publiceren. Althans dat lijkt mij als leek het geval.

weerzinwekkend 28 april 2015 Reageer

Wat ontzettend mooi, ontroerend. Dit moet ik duidelijk lezen… en bewaren. Een goed cadeau ook, voor de paar mannen die er nog (lijken te) bestaan die van poëzie houden, en vader worden, en een beetje dichtbij staan. Zo, dat waren heel wat voorwaarden.

Peter Pellenaars 28 april 2015 Reageer

Hahaha, je weet het weer mooi in te kaderen. Wie heb je op het oog 😉

Geef een reactie