On a sun­ny Mon­day in June, Mae stop­ped in front of the main door, stan­ding below the logo etched into the glass abo­ve. Though the com­pa­ny was less than six years old, it’s name and logo — a cir­cle sur­roun­ding a knit­ted grid, with a small ‘c’ in the cen­ter — were alrea­dy among the best-known in the world. The­re were over ten thou­sand employ­ees on this, the main cam­pus, but the Cir­cle had offi­ces all over the glo­be, and was hiring hund­reds of gif­ted young minds eve­ry week. It had been vot­ed the world’s most admi­red com­pa­ny four years run­ning.

[p.2, The Cir­cle, Dave Eggers]

Toen ik deze pas­sa­ge in het boek van Eggers las, moest ik met­een den­ken aan het nieu­we hoofd­kan­toor van Apple dat ze aan het bou­wen zijn in Cuper­ti­no, Cali­for­nië. Ik had regel­ma­tig upda­tes voor­bij zien komen en voor ik het wist zag ik hoofd­per­soon Mae een rond­lei­ding krij­gen over de cam­pus van de Cir­cle ter­wijl ik dat in mijn hoofd visu­a­li­seer­de met de beel­den zoals ik die ken­de van Apple.

Dit kon ik ech­ter niet lang vol­hou­den. Op een gege­ven moment weken de beschrij­vin­gen in het boek te ver af van wat ik gezien had met betrek­king tot het hoofd­kan­toor van Apple. Ik moest mijn fan­ta­sie opnieuw aan­spre­ken om het ver­haal ver­der te visu­a­li­se­ren.

Het is een inte­res­sant vraag­stuk. Wat zie je als je leest?

Ik hoor wel eens van lezers dat ze regel­ma­tig pas­sa­ges over­slaan die uit­ge­breid beschrij­ven hoe de omge­ving eruit ziet waar een han­de­ling uit het ver­haal zich afspeelt. Een bos is een bos, niet­waar? Maar toch. Het ene bos is het ande­re niet. Net zoals de ene cam­pus de ande­re niet is. En de auteur kan met enke­le woor­den bij de ene lezer al een com­pleet ander beeld oproe­pen dan bij een ande­re lezer.

Zo zal ook iede­re lezer nor­maal gespro­ken een uniek beeld vor­men van de hoofd­per­soon uit een boek. Zelfs indien de auteur over­vloe­dig veel infor­ma­tie zal geven over deze per­soon, dan nog is dat geen garan­tie dat daar­door bij ieder­een het beeld exact gelijk zal zijn.

De mees­te schrij­vers geven (opzet­te­lijk, onop­zet­te­lijk) meer beschrij­vin­gen van het gedrag dan van het lichaam van hun fic­tie­ve per­so­na­ges. Zelfs als een auteur uit­blinkt in fysie­ke beschrij­vin­gen zit­ten we nog steeds met een onhan­di­ge rat­je­toe van ver­dwaal­de lichaams­de­len en wil­le­keu­ri­ge details (schrij­vers kun­nen ons niet álles ver­tel­len). Wij vul­len de leem­tes op. We kleu­ren ze in. We ver­bloe­men ze. We slaan din­gen over. […] We weten het niet — onze men­ta­le schet­sen van per­so­na­ges zijn nog slech­ter dan com­po­si­tie­te­ke­nenin­gen.

[p.19, Wat we zien als we lezen, Peter Men­dels­und]

Afge­lo­pen week ont­ving ik voor onze blog­ger­slees­club Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur het boek Wat we zien als we lezen geschre­ven door Peter Men­dels­und, en ik was onmid­del­lijk gegre­pen door de boei­en­de wij­ze waar­op hij omgaat met het aspect van visu­a­li­sa­tie aan de hand van wat wij lezen. Ik heb het nog lang niet uit (niet omdat het veel tekst is, voor­al omdat het je con­stant aan het den­ken zet) maar het bracht me wel alvast op de vraag voor van­daag.

Vraag 28:
In hoe­ver­re is het belang­rijk voor jou dat je een hoofd­per­soon kunt visu­a­li­se­ren op basis van de aan­wij­zin­gen in de tekst?

Ben jij iemand die graag zoveel moge­lijk details aan­ge­reikt krijgt om zodoen­de een rede­lijk com­pleet beeld te vor­men van de hoofd­per­soon? Of heb jij vol­doen­de aan een naam en enke­le sum­mie­re karak­ter­ei­gen­schap­pen? En waar­om is het belang­rijk dat je een hoofd­per­soon kunt visu­a­li­se­ren? Raak je daar­door meer betrok­ken bij zijn of haar lot­ge­val­len? Helpt het je tij­dens het lezen om de diver­se per­so­nen beter uit elkaar te hou­den? Ben je geneigd om de ‘bad guys’ in een ver­haal te model­le­ren naar per­so­nen in het ech­te leven waar je mis­schien een hekel aan hebt? Of ben jij hier hele­maal niet bezig en werkt het anders in jouw hoofd. Hoe dan?

Ik kijk weer uit naar jul­lie inzen­din­gen!