Going round and round and round and round

Deze blog­post is deel 8 van 19 in de serie Zen — Robert Pir­sig

roundandround

[p.40–46]

Op de vraag van zijn zoon of hij in geesten gelooft, geeft de ik-per­soon een stel­lig ‘nee’ als antwo­ord. Ze bezit­ten geen materie, hebben geen energie, en kun­nen daarom alleen, vol­gens de wet­ten uit de weten­schap, bestaan in de hoof­den van de mensen. Om daar dan het vol­gende aan toe te voe­gen:

Of course […] the laws of sci­ence con­tain no mat­ter and have no ener­gy either and there­fore do not exist except in people’s minds.
[p.40, Zen]

De ik-per­soon is van mening dat er weinig ver­schil is tussen mensen die in geesten geloven of zij die denken dat alles op aarde (en in het hee­lal) alleen verk­laard kan wor­den met behulp van de weten­schap. Ook in het laat­ste geval betre­ft het con­struc­ties in het hoofd waar men in moet geloven willen ze beteke­nis kri­j­gen.

Hij haalt het voor­beeld aan van de zwaartekracht. Bestond die al voor­dat Isaac New­ton hem ont­dek­te in de zeven­tiende eeuw? Indi­en het antwo­ord ‘ja’ is, dan zou de ver­vol­gvraag kun­nen zijn hoe­lang die wet van de zwaartekracht dan wel bestaat. Wan­neer begon ze? Is ze er alti­jd geweest?

Het prob­leem ontstaat wan­neer men aan­neemt dat zwaartekracht en de daar­bij behorende wet van de zwaartekracht zelfs al beston­den voor­dat er sprake was van het ontstaat van het hee­lal. Dat zou beteke­nen dat ondanks alle voor­waar­den ver­vallen zijn voor de zwaartekracht om te kun­nen bestaan, we nog steeds denken dat ze er is. Alleen zou het vol­gens deze log­i­ca dan onmo­gelijk zijn dat bepaalde din­gen niet kun­nen bestaan, ter­wi­jl we dat toch ook alti­jd als een reële optie willen open­houden.

John says, ‘I guess I’d have to think about it.’
‘Well, I pre­dict that if you think about it long enough you will find your­self going round and round and round and round until you final­ly reach only one pos­si­ble, ratio­nal, intel­li­gent con­clu­sion. The law of grav­i­ty and grav­i­tiy itself did not exist before Isaac New­ton. No oth­er con­clu­sion makes sense.’
[p.42, Zen]

Iedere keer wan­neer ik deze bladz­i­jdes lees heb ik het­zelfde als John. Ik moet er even over nadenken. Maar helaas is het me nog nooit gelukt om op die manier (dus door logisch te redeneren) tot de enig mogelijke, rationele, intel­li­gente con­clusie te komen dat de wet van de zwaartekracht en zwaartekracht zelf niet beston­den voor­dat Isaac New­ton dit ont­dek­te. Blijk­baar gaat dit mijn denkca­paciteit­en te boven. Ik raak al snel ver­strikt in mijn eigen gedacht­enkro­nkels en het begint me te duize­len waar­door ik niet meer logisch verder kan denken.

Tegelijk­er­ti­jd geloof ik het wel. Het waren deze bladz­i­jdes die me bij eerste lez­ing een soort van Aha-Erleb­nis gaven.

Hoe ik tot die over­tuig­ing ben gekomen is me niet geheel duidelijk maar ik heb alti­jd al het idee gehad dat alles wat we nog niet ont­dekt, gezien of beschreven hebben er gewoon­weg niet is. Nooit is geweest.

Iets bestaat pas op het moment dat het geob­serveerd is.

Of het een the­o­rie is die overeind bli­jft wan­neer ze aan gede­gen onder­zoek wordt onder­wor­pen weet ik niet. Dat zal bewezen moeten wor­den. Tot die bli­jf ik er in geloven.

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« GeestenHoe lees je een klassiek­er? »

3 Comments

Elke keer weer bedenk ik me dat ik me meer in de (oude) filosofie moet verdiepen, maar het komt er nooit van. Een ding is zek­er, in het boek van Pir­sig komt dit onder­w­erp van observatie/bestaan nog een paar keer terug. Dus zal ik het er waarschi­jn­lijk in mijn blog­posts wel vak­er over gaan hebben.

Deze manier van denken trig­gert mijn aver­sie tegen de mod­erne weten­schap die wil doen geloven alles te kun­nen ken­nen. Ik voel me dan ook ges­te­und door het idee dat iets er pas is als wij mensen het waargenomen hebben.
Mark is groot fan van Hei­deg­ger en daar­door kri­jg ik van zijn manier van denken af en toe ook wat mee. Als ik daar iets van begrepen heb, heeft Hei­deg­ger zich hier juist heel erg veel mee bezigge­houden. Heel boeiend maar af en toe denk ik ook, pffffffffffffff, en nu weer even met twee voeten op de grond. 🙂

Geef een reactie