Onwetendheid siert de mens

Tsafrir Abayov / Flash90
Tsafrir Abay­ov / Flash90

Waar ik een zwak voor heb zijn mensen die dur­ven aan te geven dat ze iets niet begri­jpen. Bepaalde onder­w­er­pen kun­nen zo com­plex zijn dat het bij­na een won­der is dat er nog per­so­n­en zijn die aangeven het wel te begri­jpen. Toch wemelt het vaak van de deskundi­gen en expert die pre­cies weten hoe de vork in de steel zit, ongeacht welk onder­w­erp er voor­bij komt. Ik begri­jp dat niet.
De afgelopen dagen las ik het boek Het zijn net mensen door Joris Luyendijk. Het gaat over zijn jaren die hij als cor­re­spon­dent door­bracht in het Mid­den-Oost­en. Cen­traal staat zijn groeiende onmacht op een juiste wijze ver­slag te kun­nen doen van het alledaagse lev­en en de belan­grijk­ste gebeurtenis­sen aldaar. Belan­grijk­ste stru­ikel­blok is de dis­crepantie die er is tussen dat­gene waar­van ‘de media’ menen dat het nieuws is tegen­over de vol­gens Luyendijk belan­grijkere zak­en waarover niet geschreven wordt maar die de sit­u­atie in deze regio beter zouden verk­laren. Met het laat­ste doelt hij op het feit dat veel Ara­bis­che lan­den een dic­tatu­ur zijn waar het onmo­gelijk is betrouw­bare infor­matie te verza­me­len en de bezetting door Israël van Palesti­jnse gebieden.
Voor bei­de zak­en geldt dat het onmo­gelijk is om er dagelijks ver­slaggev­ing over te doen omdat ze niet beant­wo­or­den aan de ongeschreven wet­ten van wat ‘nieuws’ zou zijn:

Als iets afwijkt van het alledaagse en er cir­culeert con­troleer­bare infor­matie, kan het ‘nieuws’ wor­den. Maar om nieuws te bli­jven moet een kwest­ie in beweg­ing zijn. ‘We’re fol­low­ing this sto­ry close­ly’, zeggen ze bij CNN en zon­der ontwik­kelin­gen valt er niets te vol­gen.
[p.91, Het zijn net mensen, Joris Luyendijk]

Luyendijk is van mening dat juist het feit dat de nieuwswaardi­ge gebeurtenis­sen zich afspe­len in gebieden van dic­tatu­ur en bezetting zou moeten recht­vaardi­gen dat er meer over geschreven dient te wor­den. Maar hoe? Van­wege cen­su­ur en intim­i­datie door de staat is het erg moeil­ijk om inwon­ers te bewe­gen andere gelu­iden te lat­en horen dan wat er via offi­ciele kanalen ver­spreid wordt. Hoe kom je erachter of de gewone man/vrouw in de straat achter het regerings­beleid staat wan­neer alles en iedereen gecon­troleerd wordt? De jaren in het Mid­den-Oost­en mak­en Luyendijk duidelijk dat het lev­en in een dic­tatu­ur en onder bezetting geweldige impact heeft op de bevolk­ing maar dat dit niet duidelijk gemaakt kan wor­den via de nor­male nieuwskanalen. Daar­voor is het te sta­tisch. Nieuws ken­merkt zich door dynamiek.
Hier­door valt het Luyendijk steeds moeil­ijk­er om op een cor­recte wijze ver­slag te doen van de gebeurtenis­sen in het Mid­den-Oost­en die hij zo graag beter zou willen verk­laren in plaats van alleen maar de voorgekauwde nieuws­feit­en te bren­gen. Of waar­van hij zelfs op z’n tijd zou willen aangeven dat het hem (net als alle andere cor­re­spon­den­ten ter plaatse) aan ken­nis ont­breekt om een en ander goed te kun­nen duiden. Voor het behoud van zijn baan is het ook nog eens beter om niet al te vaak met deze onwe­tend­heid te koop te lopen:

Als de vraag komt hoe het zit in jouw gebied, wordt het niet op pri­js gesteld als je zegt: ‘Dat kan ik niet weten.’ Het mag een keer als leuk tegen­gelu­id, maar íedere keer? Dan loop je het risi­co dat de hoof­dredac­tie bij de vol­gende bezuinig­ingsronde vraagt: waarom investeren we in jou als je het nooit weet?
[p.95, Het zijn net mensen, Joris Luyendijk]

Er wordt zodoende een sit­u­atie in stand gehouden van schi­jn­nauwkeurigheid. De cor­re­spon­den­ten op locatie ont­breekt het aan mogelijkhe­den om beter ver­slag te doen, waar­door ze niet veel meer kun­nen doen dan gebruik mak­en van de infor­matie die hen door de persbureau’s wordt aan­gereikt.

Het beeld van cor­re­spon­den­ten is dat zij ‘het ver­haal’ hebben, maar in werke­lijkheid is nieuws als een lopende band in een brood­jes­fab­riek. Achter­aan staan de cor­re­spon­den­ten en wij doen wel alsof we dat half­je wit zelf hebben gebakken, maar in feite hebben we er alleen de ver­pakking omheen gedaan.
[p.176, Het zijn net mensen, Joris Luyendijk]

Te lezen dat dit ‘nieuws’ in veel gevallen niet veel meer is dan gefil­ter­de en gema­nip­uleerde infor­matie door de ver­schil­lende par­ti­jen waarover bericht wordt, maakt het nog een graad­je erg­er. Ondanks dat het boek met humor geschreven is wordt je er niet vrolijk­er van.

hetzijnnetmensen

Vijf jaar lang was Joris Luyendijk cor­re­spon­dent voor het Mid­den-Oost­en. Hij sprak met ste­nen­gooieres en ter­ror­is­ten, met taxi­chauf­feurs en pro­fes­soren, met slachtof­fers, daders en hun fam­i­lie. Hij ondervnd aan den lijve dic­tatu­ur, bezetting, ter­reur en oor­log. Hoe meer hij meemaak­te, hoe ver­baas­der hij raak­te. Wat gaapte er een kloof tussen wat hij als cor­re­spon­dent ter plekke waar­nam, en wat hij daar­van terugzag in de media.
In Het zijn net mensen laat Luyendijk met pakkende voor­beelden en vol humor zien hoe de media ons een gefil­terd, ver­vor­md en gema­nip­uleerd beeld van het Mid­den-Oost­en geven.
Het zijn net mensen
Joris Luyendijk
Uit­gev­er Podi­um
ISBN 9789057593161
~ ~ ~

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets