Ik heb wel iets te verbergen. Maar hoe?

Het is een herken­bare maar desal­ni­et­temin onthut­sende con­clusie:

Zo bli­jven we — omdat het makke­lijk is, omdat het gratis is, omdat het effi­ciën­ter is, omdat we erin berusten, omdat we het niet weten, omdat we het niet begri­jpen of omdat we sim­pel­weg geen keuze hebben — onze pri­va­cy belan­grijk vin­den zon­der aan de schend­ing ervan echt wat te kun­nen doen.
[p.41, Je hebt wél iets te ver­ber­gen]

En dan heb ik pas één hoofd­stuk gelezen!
In dat eerste hoofd­stuk, getiteld Smart­phones en andere zwarte dozen — Hoe ons pri­va­cy­be­grip hopeloos is ver­oud­erd, wordt allereerst stilges­taan bij de bedri­jven die, vee­lal zon­der dat wij het weten, aller­lei data over ons sur­fge­drag verza­me­len. Dit zijn veel meer bedri­jven dan je zult ver­moe­den en ook de web­sites die je bezoekt en waar deze bedri­jven ver­vol­gens jouw gegevens verza­me­len weten er (ver­rassend) vrij weinig vanaf wie achter die bedri­jven zit­ten en wat er met de data gedaan wordt. De stan­daardreac­tie die men kri­jgt is dat men erop vertrouwt dat die bedri­jven zelf hun ver­ant­wo­ordelijkheid nemen. Juist.
Nu wil ik hier niet stil­staan bij de ontstel­lende hoeveel­heid data die onge­merkt en inge­nieus over mij bij deze bedri­jven terecht komt en ook nog eens ten gelde wordt gemaakt. Daarover had ik al een hoop gelezen (hoewel ik telkens opnieuw weer geschokt ben door de ‘vraatzucht’ van al deze bedri­jven wan­neer het Big Data betre­ft). Wat me vooral aansprak was de uit­leg van de the­o­rie over de con­textafhanke­lijkheid van pri­va­cy zoals deze is uit­gew­erkt door de Amerikaanse filosofe Helen Nis­senbaum.
Voor de schri­jvers van Je hebt wél iets te ver­ber­gen (en ook van de vele artike­len die al eerder op De Cor­re­spon­dent over het the­ma pri­va­cy zijn ver­sch­enen) heeft haar the­o­rie een belan­grijke rol gespeeld bij hun zoek­tocht naar de vraag waarom het zo onge­makke­lijk voelt dat al die data over ons sur­fge­drag con­tinu wordt verza­meld:

[Het] geeft antwo­ord op twee wezen­lijke vra­gen: wat is pri­va­cy? En: waarom voe­len wij ons soms wel en soms niet in onze pri­va­cy geschon­den?
[p.33, Je hebt wél iets te ver­ber­gen]

Helen Nis­senbaum geeft aan dat iedereen bepaalde pri­va­cynor­men heeft. Die nor­men zeggen iets over de ‘gepas­theid van de infor­matie­stromen’ bin­nen de con­text. In het boek wordt de vergelijk­ing gemaakt tussen het vliegveld en de bakker. Vin­den we het van een douanebeambte te recht­vaardi­gen dat die in onze tas kijkt, we zouden het daartegen­over ongepast vin­den als de bakker het­zelfde zou doen. In het laat­ste geval zouden we het ervaren als een pri­va­cyschend­ing omdat het niet past bin­nen de ‘integriteit van de con­text’.
Belan­grijk is dat Nis­senbaum geen onder­scheid maakt tussen online en offline pri­va­cy. Zij neemt hier­mee stelling tegen mensen als bijvoor­beeld face­booko­prichter Mark Zucker­berg die van mening is dat mensen tegen­wo­ordig hele­maal gewend zijn ger­aakt aan het delen van infor­matie wan­neer ze online gaan en dat daar­door de ‘sociale norm’ van pri­va­cy is geëvolueerd. Nis­senbaum drukt ons op het hart dat we dezelfde pri­va­cynor­men moeten bli­jven toepassen in de online wereld als die we gewend zijn te gebruiken in de offline wereld.
Klein prob­leem­p­je: vee­lal merken we niet dat er aller­lei data over ons afge­tapt wordt door over onze schoud­ers meek­ijk­ende bedri­jven. En dan ervaren we geen pri­va­cyschend­ing hoewel die wel degelijk plaatsvin­dt. ‘Om een [data]stroom als ongepast te kun­nen beo­orde­len, moet je toch ten­min­ste zien dat hij er is.’ Dit maakt het verk­laar­baar dat we meestal zo makke­lijk de pri­va­cyvoor­waar­den accepteren van bedri­jven waar­van we echt wel weten dat die aan de haal gaan met onze gegevens. We merken er toch niets van.
En, we hebben niets te ver­ber­gen. Toch?
Ik weet inmid­dels wel beter en lees angstig verder.

overhetlevensbelangvanprivacy
Klik op de afbeeld­ing om het boek te bestellen in de kiosk van De Cor­re­spon­dent (geen affil­i­ate link)

In Je hebt wél iets te ver­ber­gen lat­en onder­zoek­sjour­nal­is­ten Mau­rits Mar­ti­jn (1981) en Dim­itri Tok­met­zis (1975) zien waarom pri­va­cy het meest bedreigde mensen­recht van onze tijd is. Ze leggen bloot welke gegevens je alle­maal weggeeft en aan wie. En, belan­grijk­er nog: welke ingri­jpende gevol­gen dat heeft.

Je hebt wél iets te ver­ber­gen — over het lev­ens­be­lang van pri­va­cy
Mau­rits Mar­ti­jn + Dim­itri Tok­met­zis
Uit­gev­er De Cor­re­spon­dent
ISBN 9789082520323

~ ~ ~

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets