Broederliefde

Deze blog­post is deel 42 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur
roccoandhisbrothers
uit: Roc­co e i suoi fratel­li (1960) — Luchi­no Vis­con­ti

Soms lees ik een boek waarin vanalles voor­bij komt maar waar één scene bli­jft naprut­te­len in mijn hoofd en dat al het andere gelei­delijk naar de achter­grond brengt. Vaak hoeft dat niet eens een onder­w­erp te zijn dat de schri­jver nadrukke­lijk in zijn roman heeft ver­w­erkt. Het kan een schi­jn­baar1 willekeurige pas­sage zijn waar de meeste lez­ers over­heen lezen maar die bij mij iets in werk­ing zet zon­der dat ik het zelf meteen in de gat­en heb. Ter­wi­jl ik nietsver­moe­dend door­lees en probeer te achter­halen hoe het ver­haal in elka­ar steekt is er tegelijk­er­ti­jd een pro­ces in gang gezet dat achter­af bezien voor mijn beeld­vorm­ing het belan­grijk­ste blijkt te zijn. Zo las ik ooit een toekom­stver­haal over 3D print­ing maar raak­te ik vooral gefasci­neerd hoe een van de per­son­ages hierover ver­slag deed op haar web­site waar­door mijn ent­hou­si­asme voor het bloggen verder werd aange­wakkerd. Wellicht zal iedere lez­er iets dergelijks herken­nen.

Bij Net veer­tien is me iets soort­gelijks overkomen. Nadat ik het boek gelezen had kwam ik bij het terug­bladeren op zoek naar stukken tekst die ik eventueel zou kun­nen gebruiken voor deze boekbe­sprek­ing elke keer opnieuw uit bij de vol­gende zin­nen:

Na mams dood kroop jij je boeken in. Ik rende af en toe naar buiten. Jij wilde verd­wi­j­nen in ver­halen. Ik wilde op mijn skate­board vliegen. […] Ik wilde ooit wor­den zoals jij. Jij wilde niets meer wor­den. Jij at zon­der iets te zeggen. Ik praat­te hon­der­duit. Ik wilde dat jij mijn grote sterke broer zou zijn. Jij wilde van nie­mand meer iets zijn.
[p.148, Net veer­tien]

Jonathan en Ste­fan, de twee broers in het ver­haal geschreven door André Plat­teel, sche­len acht jaar2  in leefti­jd. In deel 1 is Jonathan aan het woord die op dat moment (we spreken over 1983) veer­tien jaar jong is. In het tweede deel, we zijn inmid­dels in 1991 aan­be­land, is het Ste­fan die nu veer­tien jaar is. In de tussen­liggende tijd is hun moed­er komen te over­li­j­den en is Ste­fan onge­neeslijk ziek. Heftig. En ook nog eens veel rauw­er en down to earth beschreven dan het mys­terieuze Alles hier­voor, de vorige roman van Plat­teel.

Toch bleef ik zoals gezegd terugkomen bij die paar zin­nen op bladz­i­jde 148. Waarom? Het antwo­ord vond ik dicht bij huis. Omdat het zo ver­domd herken­baar was.

Ik heb ook een broer. We sche­len zes jaar. Geen acht. Onze moed­er leeft nog. Bij mijn weten is mijn jon­gere broer niet onge­neeslijk ziek. Niet echt veel overeenkom­sten met de sit­u­atie waarin Jonathan en Ste­fan zich bevin­den. Toch zijn er die wel degelijk. Mijn moed­er heeft namelijk jaren­lang depressieve buien gehad ter­wi­jl wij nog thuis woon­den. Dat heeft veel impact op ons gezinsleven gehad. Alleen wat ik toen niet in de gat­en had en me pas veel lat­er realiseerde was hoe ik me in mezelf teruggetrokken had en wat dit voor mijn jon­gere broer heeft betek­end. In plaats van ste­un bij elka­ar te zoeken (wat we inci­den­teel heus wel deden, maar veel te weinig om te bek­li­jven) gin­gen we ieder onze eigen weg. Het leefti­jdsver­schil heeft daar zek­er een rol bij gespeeld. Maar juist daar­door had ik er meer moeten zijn voor hem. Ik kroop echter in mijn boeken. Hij ging naar buiten met zijn skate­board.

Net veer­tien werd aldus voor mij veel meer een ver­haal over de onmacht tussen twee broers om nad­er tot elka­ar te komen dan miss­chien de bedoel­ing was. Hoewel. Nu ik een zoveel­ste keer her en der stukken teruglees begin ik patro­nen te ont­dekken. In het deel van Jonathan zien we dat Ste­fan slechts een bijrol vervuld. Omge­keerd kri­jgt Jonathan een belan­grijke rol toegeme­ten wan­neer Ste­fan aan het woord is. Het jon­gere broert­je kijkt op naar zijn oud­ere broer. De oud­ere broer kijkt weg van hem en is alleen met zichzelf bezig. Een klassiek the­ma. Pijn­lijk herken­baar ook. En voor wie de voet­noot gelezen heeft een zoveel­ste bewi­js dat goede schri­jvers zelden of nooit schi­jn­baar willekeurige pas­sages opne­men.

net14platteel

Net veer­tien, Plat­teels tweede roman, is het con­fron­terende portret van twee broers die opgroeien in een volk­swijk. Jonathan gaat op zijn veer­tiende op sek­suele ont­dekkingstocht. Acht jaar lat­er stri­jdt Ste­fan op zijn veer­tiende tegen de dood. Wat bei­de broers bindt, is het ver­lan­gen om te lev­en, voor­bij de eindigheid.
Net veer­tien is een even rauwe als tedere com­ing of age-roman, geschreven in een lev­ens­driftige sti­jl waarin wordt afgerek­end met de gedachte dat er ook maar iets defin­i­tief kan ster­ven.

Net veer­tien?
André Plat­teel
Uit­gev­er Mag­o­nia
ISBN 9789492241122

~ ~ ~

Series Nav­i­ga­tion« Hoe leest zij?Groe­nendijk Girls »

  1. Maar pas op! Je kunt ze nooit vertrouwen, die schri­jvers. 

  2. Zie hoe de acht ook terugkomt in de omslag van het boek waarop de twee gedeel­telijk over­lap­pende cirkels de ver­halen van Jonathan en Ste­fan weergeven. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tags

(all tags)

Tweets