En zodoende

Als klein jon­ge­tje liep ik ooit de plaat­se­lij­ke krui­de­niers­win­kel bin­nen ter­wijl mijn oma (van moe­ders­kant) in gesprek ver­wik­keld was met de eige­na­res­se. Het ging over een gemeen­schap­pe­lij­ke ken­nis die onlangs over­le­den was. Erg jong, erg onver­wachts en onder tra­gi­sche omstan­dig­he­den. Na afloop viel er een stil­te die mijn oma door­brak met de woor­den ‘En zodoen­de’. Voor mij een ver­trouw­de afslui­ter.
En zodoen­de.
Ik weet nog goed dat we onder­ling (met mijn neef­jes en nicht­jes dus) altijd moesten lachen als mijn oma ‘En zodoen­de’ zei. Dat deed ze op een heel bij­zon­de­re manier die we ieder op zich pro­beer­den na te doen zon­der dat het iemand van ons luk­te om ook maar in de buurt te komen van hoe mijn oma het zei. Mis­schien dat het kwam omdat we boven de imi­ta­tie uit altijd mijn oma hoor­den die aldus het laat­ste woord had.
Mijn oma gebruik­te het stee­vast wan­neer er weer eens een bij­zon­der onge­luk­kig inci­dent (vaak met dode­lij­ke afloop) ter spra­ke werd gebracht. ‘Heb je het al gehoord van de doch­ter van die en die?’ ‘Weet je wat ik van­mid­dag op de terug­weg uit de stad zag?’ ‘Wat ik nu toch gele­zen heb!’ Niet dat ik dat toen wist. Ik vond het gewoon grap­pig hoe ze dat zin­ne­tje uit­sprak.
Slechts twee woor­den, maar toch is het genoeg om mijn oma hele­maal terug te halen ondanks dat ze ons al vele jaren gele­den ont­val­len is kort nadat mijn opa het tij­de­lij­ke met het eeu­wi­ge ver­ruild had.
En zodoen­de.
Van­och­tend, in het vlieg­tuig onder­weg van Cluj naar Dort­mund las ik over Bil­ly Pil­grim. Tij­dens de brui­loft van zijn doch­ter wordt hij ont­voerd door bui­ten­aard­se wezen. Hij brengt vele jaren door met hen op hun thuis­pla­neet Tral­fa­ma­do­re voor­dat hij weer terug­ge­bracht wordt naar de aar­de. Omdat dit alles in een tijds­lus of tijds­kron­kel is voor­ge­val­len heeft nie­mand zijn afwe­zig­heid in de gaten. In aard­se tijd is hij slechts een frac­tie van een secon­de weg­ge­weest. Een van de din­gen die Bil­ly leert van de Tral­fa­ma­d­ori­ërs is hun kijk op leven en dood. In zijn eigen woor­den:

The most impor­tant thing I lear­ned on Tral­fa­ma­do­re was that when a per­son dies he only appe­ars to die. He is still very much ali­ve in the past, so it is very sil­ly for peo­p­le to cry at his fune­ral. All moments, past, pre­sent, and futu­re, always have exi­sted, always will exist.’
[p.19, Slaugh­ter­hou­se 5, Kurt Von­ne­gut]

Of het klopt weet ik niet, en het haar vra­gen kan ik ook al niet meer, maar ik heb het idee dat mijn oma wel wist hoe de wereld in elkaar stak. Wij allen als onmach­ti­ge indi­vi­du­en waren een speel­bal van het lot. Ging het ons goed, dan had­den we geluk. Viel ons onge­luk ten deel dan had­den we dat maar te accep­te­ren. Zij had niet de illu­sie dat we ons leven daad­wer­ke­lijk kon­den beïn­vloe­den. Niet door te pro­be­ren jezelf en dege­nen die je lief zijn tegen vanal­les te bescher­men. En zeker niet door een onvoor­waar­de­lijk geloof in iets hogers wat ons zou bescher­men of troost kon bie­den. Het gaat zoals het gaat.
Waar­mee niet gezegd is dat dat haar depres­sief stem­de. Inte­gen­deel, ze genoot van elke minuut. Want ze rea­li­seer­de zich dat het elke vol­gen­de minuut zomaar afge­lo­pen kon zijn. Voor ons alle­maal.
En zodoen­de.
Bil­ly Pil­grim staat na zijn ont­moe­ting met de Tral­fa­ma­d­ori­ërs anders in het leven:

Now, when I myself hear that some­bo­dy is dead, I sim­ply shrug and say what the Tral­fa­ma­do­ri­ans say about dead peo­p­le, which is “So it goes.“ ‘
[p.20, Slaugh­ter­hou­se 5, Kurt Von­ne­gut]

So it goes. En zodoen­de.
Twee gelij­ke vruch­ten van een ver­ge­lijk­ba­re boom.

Priso­ner of war, opto­me­trist, time-tra­vel­ler — the­se are the life roles of Bil­ly Pil­grim, hero of this mira­cu­lous­ly moving, bit­ter and fun­ny sto­ry of inno­cen­ce faced with apo­ca­lyp­se. Slaugh­ter­hou­se 5 is one of the world’s gre­at anti-war books. Cen­tring on the infa­mous fire­bom­bing of Dres­den in the Second World War, Bil­ly Pilgrim’s odys­sey through time reflects the jour­ney of our own frac­tu­red lives as we search for mea­ning in what we are afraid to know.
Slaugh­ter­hou­se 5
Kurt Von­ne­gut
Uit­ge­ver Vin­ta­ge books
ISBN 97800998002000
~ ~ ~

Mid­week­je Cluj-Napo­ca
Het jaar 2017 – week 3

2 reacties op “En zodoende”

Reacties zijn gesloten.