Back to normal — deel 2

Wat ook pret­tig is, is dat ik van­avond weer eens een boek heb uit­ge­le­zen. Ondanks dat we vele uren in het huis en de tuin heb­ben door­ge­bracht blijkt het zo goed als soci­al medi­a­loos door het leven te gaan me toch nog extra tijd op te leve­ren. Daar­van heb ik dank­baar gebruik gemaakt om in de late uur­tjes op ons bij­na affe ter­ras als dag­af­slui­ting nog wat te lezen.
En zie daar, Zo begint de zie­ner van Coen Simon is het eer­ste boek dat ik in ons nieu­we huis ben begon­nen en heb uit­ge­le­zen. Een pri­meur!
Ik heb het lezen van deze ‘filo­so­fi­sche ont­dek­king van de wereld’ als bij­zon­der aan­ge­naam erva­ren. Ner­gens hoog­dra­ven­de taal, maar in een erg toe­gan­ke­lij­ke taal beschrijft Simon aller­lei momen­ten uit zijn vroeg­ste jeugd tot na afloop van zijn stu­die­tijd en gebruikt hij die op een twee­le­di­ge manier.
Ze die­nen zowel als een vorm van reflec­tie op zijn eigen groei als filo­soof, maar tege­lij­ker­tijd wor­den ze in een bre­de­re con­text geplaatst om de voor­naams­te stel­ling uit zijn boek te onder­bou­wen, dat we in onze heden­daag­se moder­ne wereld het gevaar lopen de eigen per­soon­lij­ke erva­ring te nege­ren en dat zelfs geloof of een spi­ri­tu­e­le tegen­be­we­ging geen soe­laas biedt:

Zo rela­ti­veert de the­o­re­ti­sche blik van de weten­schap de bete­ke­nis van iede­re erva­ring ach­ter­af, en de pseu­do­we­ten­schap­pe­lij­ke the­o­rie van het bewus­te leven ont­neemt je zelfs de moge­lijk­heid tot een erva­ring. Het gevaar van iede­re the­o­rie is dat zij alleen zich­zelf terug wil zien. Zij staart zich blind op de eigen ver­wach­te resul­ta­ten.
[p.144–145, Zo begint iede­re zie­ner, Coen Simon]

Wat me opviel is hoe gede­tail­leerd Coen Simon deze gebeur­te­nis­sen uit zijn jeugd tot in detail weet te her­in­ne­ren. Ik kan daar erg jaloers op zijn. Mij lukt het slechts bij hoge uit­zon­de­ring om me (al dan niet bepa­len­de) momen­ten uit mijn jeugd voor de geest te halen. En zelfs dan vraag ik me vaak af in hoe­ver­re die her­in­ne­ring van mij bezij­den de waar­heid is. Regel­ma­tig ver­schil­len mijn jon­ge­re broer en mijn ouders van mening over hoe een en ander is gegaan wan­neer we menen over het­zelf­de te pra­ten.
Inte­res­sant in dit ver­band is dat Simon zelf het geheu­gen als onbe­trouw­baar ken­merkt:

[…] het is het geheu­gen mis­schien hele­maal niet te doen om objec­tie­ve waar­heid, maar alleen om het kun­nen waar­ne­men van een sub­jec­tief gevoel.
[p.68]

Om daar even ver­der uit te con­clu­de­ren:

Het bestaan bevindt zich voor de uit­een­lo­pen­de leef­tij­den en gene­ra­ties in tel­kens een ande­re tijd en een ande­re ruim­te. En wie hier­over nadenkt komt in een venij­nig cir­kel­tje terecht: kijk ik anders tegen de aard van ons bestaan aan, waar­door mijn erva­ring ver­an­dert, of ver­an­dert eerst mijn inner­lij­ke erva­ring, en kijk ik daar­door anders naar het bestaan?
[p.69]

Het doet me ver­moe­den dat Simon er geen moei­te mee heeft om daar waar nodig de erva­rin­gen uit zijn jeugd zoda­nig vorm te geven dat ze beter pas­sen in het ver­haal dat hij heeft te ver­tel­len. Ik zie daar (gede­tail­leerd put­ten uit het geheu­gen om te onder­bou­wen hoe onbe­trouw­baar het geheu­gen is) een paral­lel in naar het voor­beeld dat hij aan­haalt van Pla­to die mid­dels een ver­ha­len­de dia­loog betoogt dat dich­ters ver­ban­nen zou­den moe­ten wor­den ‘omdat zij het volk zou­den sti­mu­le­ren in gevoe­lens die de rede vij­an­dig zijn, en omdat de kunst in het alge­meen een onvol­maak­te naboot­sing van de ech­te wer­ke­lijk­heid is’. De dia­loog valt ook hier­on­der.
Zoals gezegd, pret­tig lees­voer dat regel­ma­tig tot (door)denken aan­zet.

Eindoordeel: mag blijven

~ ~ ~
Ga naar mijn boe­ken­kast om alle tot dus­ver­re bespro­ken boe­ken te vin­den en wie weet zit er een­tje tus­sen die weg mag en waar jij al tij­den naar op zoek bent. 
~ ~ ~

In Zo begint iede­re zie­ner waar­schuwt filo­soof Coen Simon dat het heden­daag­se gevecht om de waar­heid tus­sen geloof en weten­schap uit­ein­de­lijk de onder­gang zal bete­ke­nen van het belang­rijk­ste wat de mens bezit: zijn per­soon­lij­ke erva­ring.
In een terug­blik op de fan­ta­sie­rij­ke jaren van zijn eigen jeugd legt Simon de luci­de krach­ten van de men­se­lij­ke ver­beel­ding bloot. Zijn zoek­tocht langs de ran­den van het den­ken geeft zó’n onver­wach­te kijk op geheu­gen, tijd, geluk, vriend­schap, gevoel, droom en magie, dat nie­mand nog ver­langt naar een ande­re wer­ke­lijk­heid dan de onze.
Zo begint iede­re zie­ner
Coen Simon
Uit­ge­ve­rij Ambo
ISBN 9789026323904
~ ~ ~

Back to nor­mal — deel 1
De ver­keer­de tri­lo­gie