MvdG: Weg uit Congo

Ik begin eerst met een citaat over Con­go op Wiki­pe­dia:

De Onaf­han­ke­lij­ke Con­gostaat […] was tus­sen 1885 en 1908 een staat in Afri­ka onder het per­soon­lij­ke bewind van de Bel­gi­sche koning Leo­pold II. Het gebied komt gro­ten­deels over­een met de hui­di­ge Demo­cra­ti­sche Repu­bliek Con­go. […] Van­we­ge pro­test tegen de slech­te behan­de­ling van de Con­go­le­zen dien­de Leo­pold zijn kolo­ni­a­le staat in 1908 af te staan aan Bel­gië, dat tot 1960 het bestuur zou waar­ne­men van Belgisch-Congo.

Lees het nog een keer rus­tig door en blijf even stil­staan bij de zin­sne­de waar­in ver­meld wordt waar­om Leo­pold zijn pri­vé­ge­bied moest afstaan. Wegens ‘de slech­te behan­de­ling van de Congolezen’. 

Het arti­kel dat ik van­daag op de site van de Maand van de Geschie­de­nis las is er een­tje dat door­ver­wijst naar de site Erf­goed­fes­ti­val waar het com­ple­te arti­kel te lezen is. De titel luidt Ali­na en Johan­na uit Bana­na en is geschre­ven door Rob van Oij­en. We krij­gen het ver­haal te lezen (erg sum­mier wel­is­waar) van de zus­jes Ali­na en Johan­na Klein die ergens in het jaar 1890 in Neder­land bij hun opa arri­ve­ren om niet veel later door­ge­stuurd te wor­den naar een wees­in­rich­ting in Neer­bosch (Nij­me­gen).

Ze zijn op dat moment res­pec­tie­ve­lijk zeven en elf jaar oud en afkom­stig uit de kust­plaats Bana­na in Con­go. Daar woon­den ze samen met hun Neder­land­se vader en inland­se moe­der. Na het over­lij­den van hun vader rei­zen ze af naar Neder­land. Het hoe en waar­om ze niet bij hun moe­der of in Con­go zijn geble­ven is ondui­de­lijk, zo schrijft Van Oijen. 

Terug naar Wiki­pe­dia. Het jaar 1890 valt in de begin­pe­ri­o­de van het bewind van koning Leo­pold II over Con­go. De eer­ste jaren wil­de het niet zo vlot­ten met het plan van Leo­pold om van zijn Con­go een winst­ge­ven­de onder­ne­ming te maken. Tot­dat de vraag naar rub­ber voor de auto­ban­den­in­du­strie plots het tij doet keren. Want rub­ber, daar is geen gebrek aan in Con­go. Het hoef­de alleen maar geoogst te wor­den. Laat ons even ver­der lezen in Wike­pe­dia hoe dat in z’n werk ging:

Het oog­sten gebeur­de door het inker­ven van lia­nen die tot hoog in de bomen groei­den. Dit gevaar­lij­ke werk werd over­ge­la­ten aan de man­ne­lij­ke inlan­ders, die ver­plicht waren een jaar­lijk­se hoe­veel­heid op te bren­gen bij wij­ze van belas­ting (pre­sta­ti­on). Dor­pen die de quo­ta niet haal­den, kre­gen te maken met de sen­ti­nels van de con­ces­sie­maat­schap­pij. Deze gewa­pen­de pri­vé-mili­ties wer­den gere­kru­teerd uit de wild­ste stam­men, waar­bij kan­ni­ba­le gebrui­ken […] tot aan­be­ve­ling strek­ten. In de Onaf­han­ke­lij­ke Con­gostaat wer­den gru­we­lij­ke mis­stan­den begaan, zoals sla­ver­nij, ont­voe­rin­gen, mar­te­lin­gen, ver­krach­tin­gen, het plat­bran­den van dor­pen en akkers, ont­hoof­din­gen en het afhak­ken van han­den, de meest type­ren­de mis­daad in de Con­gostaat. […] De Ency­clopæ­dia Bri­tan­ni­ca schat dat de plaat­se­lij­ke bevol­king tij­dens het bestuur van Leo­pold II daal­de van cir­ca 20 mil­joen tot 8 miljoen.

Nu weet ik natuur­lijk niet of in de plaats Bana­na in het jaar 1890 deze gru­we­len al bekend waren of plaats­von­den, maar ik begin me toch wel een beeld te vor­men waar­om de kin­der­tjes Klein na het over­lij­den van hun vader rich­ting Neder­land ver­scheept wer­den en niet bij hun moe­der of in Con­go ach­ter­ble­ven. Wat ik dan weer ondui­de­lijk vind is waar­om de moe­der in hemels­naam niet is meegereisd.

Door Ali­ce Har­ris, Daniel Daniel­son, others. — King Leopold’s Soli­lo­quy: A Defen­se of His Con­go Rule, By Mark Twain, Bos­ton: The P. R. War­ren Co., 1905, Second Edi­ti­on., Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1221821

PS. Ver­geet niet op de site van Erf­goed­fes­ti­val ver­der te lezen hoe het met de zus­jes Klein is gegaan sinds hun aan­komst in Nederland.

~ ~ ~ 

In okto­ber schrijf ik regel­ma­tig een blog­post naar aan­lei­ding van de arti­ke­len op de site van de Maand van de Geschie­de­nis rond het the­ma van 2020: Oost/West.

~ ~ ~

MvdG: Weg uit Congo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Schuiven naar boven