MvdG: Gemeenschappelijk erfgoed in Galle

Het arti­kel dat ik van­daag onder ogen krijg op de site van de Maand van de Geschie­de­nis is aan­ge­bo­den door Nati­o­nal Geo­grap­hics His­to­ria, en is geti­teld Het mach­ti­ge eyland. Een auteur wordt niet ver­meld. Die zal ik op de site van Nati­o­nal Geo­grap­hics zelf moe­ten opzoe­ken, zo lijkt het. Alleen moet ik daar­voor eerst een abon­ne­ment nemen want de arti­ke­len zit­ten ach­ter een betaal­muur. Dus helaas kan ik de naam van de auteur niet ver­mel­den.

De naam van het ‘eyland’ heb ik wel. Sri Lanka. Of Cey­lon ten tij­de van de Ver­ee­nig­de Oost-Indi­sche Com­pag­nie, die

in 1637 een ver­drag met de koning van Kan­dy [sloot]. Zij beloof­de de Por­tu­ge­zen van het eiland te ver­drij­ven; als con­tra­pres­ta­tie zou de vorst jaar­lijks een hoe­veel­heid kaneel en oli­fan­ten leve­ren. Tij­dens de Neder­land­se ‘heer­schap­pij’ van 1658 tot 1795 trok jaar­lijks een Neder­land­se afvaar­di­ging naar het hof in Kan­dy voor een beleefd­heids­be­zoek aan de vorst, waar­bij zij knie­lend geschen­ken aan­bo­den in ruil voor her­nieuw­de han­dels­ver­dra­gen.

Het arti­kel con­cen­treert zich op de haven­stad Gal­le en het VOC-fort dat gebouwd werd tij­dens de peri­o­de dat Neder­land en Cey­lon het ver­drag had­den zoals hier­bo­ven ver­meld. Nog altijd is dit fort pro­mi­nent aan­we­zig hoe­wel het niet meer de oor­spron­ke­lij­ke func­tie als pak­huis heeft. Cey­lon lag gun­stig op de aan­voer­lij­nen van­uit Neder­lands-Indië en had zelf een belang­rijk pro­duct in de vorm van kaneel, zodat Gal­le een belang­rijk knoop­punt werd voor de over­slag van goe­de­ren die bestemd waren om naar het vader­land ver­voerd te wor­den

Het fort staat inmid­dels op de Werel­derf­goed­lijst van Unes­co en heeft tegen­woor­dig een woon­func­tie. Tij­dens de tsuna­mi van 2004 die ook Sri Lanka hard trof en waar­bij dui­zen­den slacht­of­fers te betreu­ren waren, bleef de bewo­ners van het fort dit tries­te lot bespaard. Zij had­den alleen water­scha­de. Door de tsuna­mi is veel ver­lo­ren gegaan van het his­to­ri­sche onder­zoek naar de rol, bete­ke­nis en hui­di­ge plek in de samen­le­ving van het fort en de vele over­ge­ble­ven VOC-gebou­wen in Gal­le. Met onder ande­re Neder­land­se nood­hulp wordt er hard aan gewerkt hier weer nieuw leven in te bla­zen. Vol­gens Robert Par­t­he­si­us (his­to­ri­cus van het Amster­dams His­to­risch Muse­um), die al van­af 1992 bezig is met onder­zoek naar scheeps­wrak­ken in de baai van Gal­le om zo een beeld te krij­gen van de mari­tie­me geschie­de­nis, is deze hulp niet meer dan van­zelf­spre­kend.

Het gaat hier om het gemeen­schap­pe­lijk erf­goed van Neder­land en Sri Lanka, betoogt hij. Bei­de lan­den heb­ben hier­in een eigen ver­ant­woor­de­lijk­heid. Het kolo­ni­a­le ver­le­den vormt daar­bij niet lan­ger een geschil­punt waar­op res­tau­ra­tie­pro­jec­ten kun­nen afket­sen, zegt hij, maar wordt gezien als een onder­deel van een gemeen­schap­pe­lijk ver­le­den.

~ ~ ~ 

In okto­ber schrijf ik regel­ma­tig een blog­post naar aan­lei­ding van de arti­ke­len op de site van de Maand van de Geschie­de­nis rond het the­ma van 2020: Oost/West.

~ ~ ~

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *