MvdG: Tradities, rem of springplank?

We gaan terug in de tijd naar het jaar 1939. En wel voor de wereld­ten­toon­stel­ling. Die werd gehou­den op drie plaat­sen zo lees ik op wiki­pe­dia. Of mis­schien is het beter te zeg­gen dat er meer­de­re ten­toon­stel­lin­gen waren die beschouwd wer­den door het comi­té dat hier­over gaat om in aan­mer­king te komen als een wereld­ten­toon­stel­ling:

Het arti­kel op de site van de Maand van de Geschie­de­nis besteedt aan­dacht aan het Neder­lands pavil­joen op de World’s Fair in New York. Auteur is de his­to­ri­cus Milan van Lan­ge die momen­teel zijn proef­schrift afrondt bij het NIOD en de Uni­ver­si­teit Utrecht.

Eer­der dit jaar las ik het boek De dui­ze­ling­wek­ken­de jaren van Phi­lipp Blom waar­in ook een wereld­ten­toon­stel­ling voor­bij komt. Die van Parijs in 1900. Een alge­meen the­ma was vol­gens Blom de nadruk op het ver­le­den:

De nati­o­na­le pavil­joens lie­ten dui­de­lijk zien welk beeld Euro­pa en de Ver­e­nig­de Sta­ten van zich­zelf wen­s­ten uit te dra­gen, want met uit­zon­de­ring van Fin­land (aan­we­zig met een gol­vend art nou­veau-gebouw) had­den alle lan­den ervoor geko­zen zich­zelf te pre­sen­te­ren met pas­ti­ches op his­to­ri­sche bouw­stij­len […] De iden­ti­teit van een land, zo sug­ge­reer­den deze gebou­wen, bestond uit een ver ver­le­den, of dat nu in de oude naties was of in de Nieu­we Wereld.

De dui­ze­ling­wek­ken­de jaren, p.21–22

Inmid­dels zijn we neg­en­der­tig jaren ver­der en is er geko­zen voor een com­ple­te ande­re insteek, aldus De Lan­ge:

Onder het offi­ci­ë­le mot­to ‘Buil­ding the World of Tomor­row’ richt­ten de ten­toon­stel­lin­gen van Ame­ri­kaan­se (veel­al com­mer­ci­ë­le) deel­ne­mers zich voor­al op een ide­aal toe­komst­beeld, waar­in het ver­le­den nau­we­lijks een rol leek te spe­len.

Maar, ver­volgt De Lan­ge: “Voor de orga­ni­sa­tie van de Neder­land­se deel­na­me was dat anders.” Neder­land zat name­lijk met een dilem­ma. In een tijd dat er in Ame­ri­ka een over­we­gend anti-kolo­ni­a­le stem­ming heerste moest het deel­na­me­co­mi­té ervoor zien te zor­gen dat de kolo­ni­ën en de rol van de Neder­land­se rege­ring op een juis­te manier inge­bed wer­den in het beeld van een voor­uit­stre­ven­de en moder­ne samen­le­ving. De oplos­sing werd gevon­den in het gebruik van tra­di­ties.

Sim­pel gezegd kon men op het Neder­land­se pavil­joen twee invul­lin­gen zien van hoe tra­di­ties een rol spe­len in het moder­ni­se­rings­pro­ces. Het gebouw zelf was modern van bouw met alleen een iet­wat afwij­ken­de tra­di­ti­o­ne­le klok­ken­to­ren. Dit beves­tig­de het beeld van moder­ni­teit en tra­di­tie die hand in hand zou­den gaan. Maar een­maal bin­nen in het pavil­joen zou het voor de oplet­ten­de bezoe­ker dui­de­lijk moe­ten wor­den dat oud-Hol­land­se tra­di­ties zoals klom­pen, tul­pen, wind­mo­lens en kaas­meis­jes, een soort van opmaat of voor­lo­pers waren naar de moder­ne samen­le­ving die Neder­land in 1939 was, ter­wijl dat voor de over­zee­se gebieds­de­len heel anders was.

Hier zag men ook vele tra­di­ti­o­ne­le ambach­ten en gebrui­ken voor­bij­ko­men, maar deze wer­den juist nadruk­ke­lijk gepre­sen­teerd als zijn­de hin­der­nis­sen op die­zelf­de weg naar moder­ni­se­ring. Neder­land had de rol op zich geno­men om door mid­del van modern bestuur en onder­wijs de inland­se bevol­king uit deze ‘stil­stand’ te halen. Zagen we dus de Neder­land­se tra­di­ties als bete­ke­nis­vol en mee­be­we­gend, de inland­se tra­di­ties wer­den neer­ge­zet als stag­ne­rend.

Milan de Lan­ge vraagt zich op het eind van zijn arti­kel af of er iets te leren valt van deze gepre­sen­teer­de manier op de New York World’s Fair voor wat betreft onze heden­daag­se omgang met tra­di­ties. Zijn ant­woord waar ik me hele­maal in kan vin­den:

Als er dan iets is dat tra­di­ti­o­ne­le figu­ren, sym­bo­len, en gebrui­ken eni­ge bete­ke­nis kan blij­ven geven in het heden, dan is dat wel bereid­heid tot in- en aan­pas­sing aan de maat­schap­pij van nu.

~ ~ ~ 

In okto­ber schrijf ik regel­ma­tig een blog­post naar aan­lei­ding van de arti­ke­len op de site van de Maand van de Geschie­de­nis rond het the­ma van 2020: Oost/West.

~ ~ ~

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *