Coen en de strijd tussen ‘wij’ en ‘zij’

[Twit­ter RT] @Cultuur_OU: Lees­tip: ‘Coen hoort bij Hoorn’. Emo­ties rond een omstre­den stand­beeld. Geschre­ven door Caro­li­ne Dri­een­hui­zen en Gem­ma Blok, bei­de ver­bon­den aan @OU_Nederland

Het arti­kel van Gem­ma Blok en Caro­li­ne Drie­ën­hui­zen lijkt zich in eer­ste instan­tie spe­ci­fiek te rich­ten op het stand­beeld van Jan Pie­ters­zoon Coen in Hoorn waar al voor­dat het beeld er stond kri­tiek op was, en die kri­tiek is nooit ver­stomd tot op de dag van van­daag. Na een kor­te opsom­ming van deze kri­tiek door de jaren heen, wordt ver­vol­gens toch een ande­re insteek geno­men waar de kri­tiek op stand­beeld gebruikt wordt als sym­bool voor een bre­der soci­aal-cul­tuur onbehagen:

Maar onder de opper­vlak­te speelt er meer, den­ken wij, en wordt de dis­cus­sie over wat te doen met dit bela­den stuk erf­goed mede gevoed door emo­ties, die in direc­te zin wei­nig met de gebeur­te­nis­sen op Ban­da te maken heb­ben, maar heel veel met onvre­de over het hoge tem­po van soci­aal-cul­tu­re­le ver­an­de­rin­gen in Neder­land in het hier en nu: de toe­ge­no­men soci­a­le mobi­li­teit, de door­wer­king van kolo­ni­a­le wereld­beel­den, maat­schap­pij­op­vat­tin­gen en prak­tij­ken als racis­me en, daar­aan gekop­peld mis­schien wel, onvre­de over de mul­ti­cul­tu­re­le samen­le­ving. De dis­cus­sie over Coen zoals die in Hoorn wordt gevoerd — een gemeen­te die heel snel ver­an­derd is in de afge­lo­pen veer­tig jaar en waar wij bei­den ‘van bui­ten’ ban­den mee heb­ben — gaat over zijn sym­bo­li­sche bete­ke­nis en biedt een ven­ster op Neder­land en zijn soci­a­le wor­ste­lin­gen in zijn algemeenheid.

Fas­ci­ne­rend is het te lezen over de kloof in de stad tus­sen de Hori­ne­zen (‘wij’, ofwel de oor­spron­ke­lij­ke bewo­ners) en Horen­aren (‘zij’, ofwel import, voor­na­me­lijk uit de Rand­stand). Het zijn de Hori­ne­zen die alle kri­tiek op hun J.P. Coen (‘een rot­vent, maar wel onze rot­vent’, zo wordt het tref­fend beschre­ven) zien als een aan­val van bui­ten­af, waar­door er een tegen­re­ac­tie ont­staat die zich con­cen­treert op een nos­tal­gisch beeld van de Hoorn­sche cul­tuur en geschie­de­nis, waar­bij Coen wordt inge­zet als een belang­rijk sym­bool van het oude Hoorn. Het past ook in een bre­der per­spec­tief waar met de func­tie van Hoorn een aan­tal decen­nia gele­den als over­loop­ge­meen­te voor Amster­dam gro­te ver­an­de­rin­gen zijn geko­men in de samen­stel­ling van de bevol­king en het straat­beeld. De Hori­ne­zen her­ken­nen zich­zelf niet meer in het heden­daag­se Hoorn. Dit gevoel van onvre­de uit zich op diver­se manie­ren en kan ook gebruikt wor­den door ande­re par­tij­en in de Neder­land­se samen­le­ving die een ver­ge­lijk­ba­re ‘strijd’ tus­sen ‘wij’ en ‘zij’ voe­ren, zoals het voor­beeld van FVD-voor­man Thier­ry Bau­det laat zien met zijn bezoek aan het stand­beeld van Coen. 

De auteurs slui­ten af met het ver­bin­den van de actu­e­le dis­cus­sie die er in Hoorn nog steeds is over wat te doen met het stand­beeld, met het con­cept van de ‘emo­tie­net­wer­ken’ (door Direc­teur van Ima­gi­ne IC Mar­lous Wil­lem­sen en bij­zon­der hoog­le­raar his­to­ri­sche cul­tuur Hes­ter Dib­bits) om te zien of via deze invals­hoek de ont­sta­ne pat­stel­ling in het debat door­bro­ken kan worden:

Wat de stads­ge­sprek­ken rond Coen betreft, lijkt het bloot­leg­gen van de emo­ties die onder de poli­tie­ke stand­pun­ten lig­gen ons zeker een moge­lij­ke uit­weg uit de pola­ri­sa­tie. Waar­om men­sen zich door het beeld gekwetst voe­len en waar­om zij zich beter thuis zou­den voe­len in een land zon­der kolo­ni­a­le stand­beel­den, is daar­bij een even belang­rij­ke vraag als die naar de ‘eigen’ cul­tuur waar­van Hori­ne­zen blijk­baar het gevoel heb­ben dat ze die steeds meer drei­gen te ver­lie­zen; een gevoel dat ze pro­jec­te­ren op het stand­beeld van Coen.

Het lijkt mij een moe­di­ge poging, maar waar een hoop bege­lei­ding bij nodig is om het in goe­de banen te lei­den. In ieder geval gaf het arti­kel mij weer een hoop stof tot naden­ken over hoe com­plex de dis­cus­sie rond deze ‘beel­den­storm’ en ons gedeel­de erf­goed is. 

~ ~ ~

Coen en de strijd tus­sen ‘wij’ en ‘zij’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Schuiven naar boven