22618 — leesverslag

Autumn — Ali Smith

Voor de twee­de keer het boek Autumn van Ali Smith gele­zen. De eer­ste keer was een jaar gele­den. Ik had het boek gekocht niet lang nadat ik begon met het vol­gen van de Boe­ken FM pod­cast. Toch duur­de het nog even (enke­le maan­den) voor­dat ik het oppak­te om te gaan lezen, maar toen ik er een­maal in begon las ik het in een ruk uit. Dat was ook nu weer het geval.

Hoofd­per­soon is Eli­sa­beth Demand, een vrouw van iets over de der­tig jaar die onlangs weer bij haar moe­der is gaan wonen. Regel­ma­tig gaat zij op bezoek bij een hon­derd­ja­ri­ge man die in een ver­zor­gings­huis is opge­no­men en de mees­te tijd in die­pe slaap is ver­zon­ken. Zijn naam is Daniel Gluck en hij was een buur­man van Eli­sa­beth en haar moe­der. Het ver­haal wordt ver­teld in veel­al kor­te hoofd­stuk­jes die gegroe­peerd zijn in drie genum­mer­de delen, maar ze had­den ook sep­tem­ber, okto­ber en novem­ber geti­teld kun­nen zijn want daar wordt op het eind van elk deel naar ver­we­zen.

De kor­te hoofd­stuk­jes zijn niet chro­no­lo­gisch gerang­schikt maar sprin­gen op en neer door de tijd. Zo krij­gen we inkijk­jes in hoe Eli­sa­beth op jon­ge leef­tijd haar nieu­we buur­man leert ken­nen en hoe zij een bij­zon­de­re band opbouwt met deze cha­ris­ma­ti­sche man, maar ook hoe zij op late­re leef­tijd een kunst­op­lei­ding volgt en op het spoor komt van Pau­li­ne Boty, een pop art kun­ste­na­res die gro­ten­deels gene­geerd en ver­ge­ten is. Hila­risch zijn ver­der de pas­sa­ges waar Eli­sa­beth in de hui­di­ge tijd (kort na de stem­ming in het Ver­e­nigd Konink­rijk om voor de Brexit te stem­men) pro­beert een nieuw pas­poort aan te vra­gen, en de rela­tie met haar moe­der die een ware meta­mor­fo­se door­maakt nadat zij in con­tact is geko­men met een vroe­ger kind­ster­re­tje van TV die optrad in haar lie­ve­lings­pro­gram­ma.

Ik las het boek met veel ple­zier van­we­ge de ogen­schijn­lijk luch­ti­ge en humo­ris­ti­sche stijl afge­wis­seld met poe­ti­sche beschrij­vin­gen die je van­zelf er toe zet­ten om ze opnieuw te lezen en zo beter te laten bezin­ken. Ik had gevoel som­mi­ge zaken in een ander dag­licht te zien dan bij eer­ste lezing, zoals de lief­de die Eli­sa­beth voelt voor Daniel, maar ook som­mi­ge din­gen (nog steeds) niet, meer in het bij­zon­der de rela­tie van Daniel met Pau­li­ne Boty.

Een dezer dagen ga ik de pod­cast terug­luis­te­ren waar­in dit boek bespro­ken wordt om mijn lees­er­va­ring met die van hen te ver­ge­lij­ken. Ik kan me name­lijk niet meer pre­cies her­in­ne­ren wat hun oor­deel was. Aan het eind van elke pod­cast geven ze name­lijk alle­maal een cij­fer op de schaal van tien. Zelf twij­fel ik tus­sen een acht of negen. Voor­lo­pig ga ik voor een acht, maar mis­schien ver­an­der ik dit nog wel na het luis­te­ren van de pod­cast als ik (hope­lijk) wat meer inzicht krijg in som­mi­ge zaken die ik niet hele­maal kon plaat­sen.

Daniel is a cen­tu­ry old. Eli­sa­beth, born in 1984, has her eye on the futu­re. The Uni­ted King­dom is in pie­ces, divi­ded by a his­to­ric once-in-a-gene­ra­ti­on sum­mer.
Love is won, love is lost. Hope is hand in hand with hope­les­s­ness. The sea­sons roll round, as ever …

Autumn
Ali Smith
2016