Boeken FM — Seizoen 1, Aflevering 1
16 februari 2018
Omgaan met de werkelijkheid
Autumn — Ali Smith
Deze avond heb ik de eerste aflevering van Boeken FM opnieuw afgespeeld omdat ik inmiddels het besproken boek Autumn van Ali Smith (opnieuw) heb gelezen. Je kunt hier teruglezen wat ik van het boek vind.
Zoals al eerder geschreven heb ik pas erg laat deze podcast ‘ontdekt’ en ben toen niet begonnen met te luisteren naar de meest recente afleveringen maar van voor af aan, bij aflevering 1 dus (uit 2018), die gaat over Autumn van Ali Smith. Ondertussen ben ik gevorderd tot aflevering 1 van seizoen 12 (2025) en heb ik besloten om even pas op de plaats te maken. Wat ik wil doen is de oude afleveringen opnieuw terug luisteren maar dan wel door eerst de besproken boeken vooraf te lezen en er een kort leesverslag over te schrijven plus een cijfer te geven vergelijkbaar met wat ze in de podcast ook doen.
Door de jaren heen is de samenstelling van het ’team’ dat in de podcast een boek bespreekt een paar keer gewijzigd. Het lijkt me daarom handig eerst te vermelden wie er bij deze eerste aflevering aanwezig waren:
- Ellen Deckwitz — Dichteres, schrijfster, theatermaakster en columniste. Ze schrijft onder meer voor NRC en De Morgen.
- Joost de Vries — Schrijver en journalist. Sinds 2005 schrijft De Vries voor De Groene Amsterdammer over literatuur (waar hij thans adjunct-hoofdredacteur is).
- Peter Buurman — Schrijver, redacteur bij De Speld en schrijft voor Plakshot.
In de podcast wordt regelmatig stilgestaan bij de Brexit en wat voor rol deze speelt in de roman. Er wordt een vergelijking gemaakt met andere grote gebeurtenissen (of rampen zoals 9/11) omdat Autumn in de markt gezet werd als een van de eerste romans na de Brexit waar dit onderwerp aan bod komt. Toch gaat het niet zozeer om de Brexit zelf, maar meer over hoe dit doorwerkt in de samenleving met bijvoorbeeld het zoeken naar een nieuw houvast nu zoveel zaken fundamenteel aan verandering onderhevig zijn.
Wat mij verbaasde was dat alledrie de recensenten de passages over Pauline Boty als overbodig beschouwden, terwijl ik het niet ervaarde als zodanig. Ik vond het juist mooi te lezen dat Daniel de voorstellingen die hij aan het begin van de roman beschrijft aan Elisabeth niet aan zijn fantasie ontsproten zijn, maar schilderijen waren van Pauline Boty die hij had leren kennen. Wat weer voor consternatie zorgt bij de moeder van de dertienjarige Elisabeth als die haar probeert uit te leggen over wat voor soort afbeeldingen het zoal gaat in de gesprekken met de vierentachtigjarige Daniel:
One with a woman, not a famous person, she’s just any woman and she’s laughing, she’s sort of throwing her arms up in a blue sky, and behind her at the foot of the picture there are alps, but very small, and a lot of zigzags in colours. And instead of having a body or clothes, the woman’s insides are made up of pictures, pictures of other things.
He told you about a woman’s body, a woman’s insides, her mother said.
No, Elisabeth said. He told me about a woman whose body is made up of pictures instead of body. It’s perfectly clear.
Hoe dan ook, voor Ellen Deckwitz was het zelfs reden om een punt aftrek te geven bij haar eindoordeel.
- Ellen Deckwitz — 9
- Joost de Vries — 8,3
- Peter Buurman — 8,3
Dat maakt het tot een gemiddelde van 8,5 wat goed aansluit bij het cijfer 8 dat ik zelf gegeven had.
Dit brengt met tot het volgende aspect van de podcast. Naast de discussie over het boek dat centraal staat, zijn het ook de talrijke verwijzingen naar andere boeken (of artikelen) die me aansporen om zowel het boek als de ‘omringende’ literatuur te willen lezen. Ik heb mezelf voorgenomen om minimaal één titel te lezen die genoemd wordt, bij voorkeur eentje die ik zelf in bezit heb.
Als eerste zijn daar de letterlijke verwijzingen in Autumn zelf. Niet omdat ze genoemd worden, maar ze zijn herleidbaar via de citaten die Elisabeth voorleest aan Daniel als zij bij hem op bezoek is:
- Brave new world — Aldous Huxley
- Tempest — Shakespeare
- Metamorphosen — Ovidius
- Tales of two cities — Charles Dickens
Verder worden er een hoop boeken genoemd die dienen als voorbeeld bij enkele thema’s uit het boek:
- Een boek waar ook een oude man een belangrijke rol heeft:
- Extremely Loud & Incredibly Close — Jonathan Safran Foer
- Boeken die geschreven zijn kort na een grote gebeurtenis en die een rol geven:
- Oorlog en vrede — Leo Tolstoj
- Slaughterhouse-Five — Kurt Vonnegut
- Catch-22 — Joseph Heller
Andere boeken van Ali Smith die genoemd worden:
- How to be both (2014)
- Winter (2017)
Misschien dat ik iets gemist heb, maar het lijkt me voldoende om mee aan de slag te kunnen. Wat ik bewust heb weggelaten zijn enkele boeken die genoemd worden als zij een rubriekje doen over of ze dit boek ook aan hun moeder zouden aanbevelen. En op het laatst is er nog een item over actueel boekennieuws. Ook dat heb ik hier niet meegenomen.
Het zijn dus tien titels waaruit ik kan kiezen. En twee daarvan heb ik in mijn bezit:
- Metamorphosen — Ovidius
- How to be both — Ali Smith
En omdat ik zo gecharmeerd ben geraakt van het werk van Ali Smith heb ik ervoor gekozen om met How to be both verder te gaan. Wie weet lees ik daarna dan wel Winter want dat boek heb ik bij de boekhandel besteld.
