20210109 — studeren, twitteren en beetje sporten

[RT Twit­ter] @cjbjcjbj: Dui­zen­den, mis­schien wel mil­joe­nen gebrui­kers zijn van Twit­ter gegooid wegens drei­gen met geweld etc. Net als zij kan Donald Trump gewoon een nieuw account aan­ma­ken als hij zich ver­vol­gens net­jes gedraagt. Dus kom bij mij niet aan met “mond­dood gemaakt”. Dat is fake news.

[RT Twit­ter] @roxanevaniperen: Stra­te­gi­sche non­sens. #Trump ‘s account ver­wij­de­ren, de agres­sie­ve mil­joe­nen­lob­by, het opstel­len van ethi­cal gui­de­li­nes, etc, alles om de belang­rijk­ste pij­ler onder het ver­dien­mo­del te bescher­men: zelf­re­gu­le­ring. => @TwitterSafety: After clo­se review of recent Tweets from the @realDonaldTrump account and the con­text around them we have per­ma­nent­ly sus­pen­ded the account due to the risk of fur­ther inci­te­ment of vio­len­ce. => Per­ma­nent sus­pen­si­on of @realDonaldTrump — twitterblog

Het twit­ter­ac­count van Donald Trump is ver­wij­derd. Hoe bevre­di­gend ik het ook vind dat hij nu ein­de­lijk zijn oprui­en­de spreek­buis niet meer kan gebrui­ken, er kleeft toch een nare nasmaak aan deze mos­terd na de maal­tijd actie van twit­ter (en ande­re soci­al media plat­forms). Waar­om al die jaren geen enke­le actie onder­ne­men en nu plots wel? Zijn ze bang dat er bin­nen­kort van over­heids­we­ge aan hun abso­lu­te macht getornd gaat worden?

[RT Twit­ter] @Fixditnu: “Cano­ni­se­ren begint met noe­men en opnieuw noe­men. Dus wie een stuk schrijft; noem schrijf­sters.” => Neder­land­se romans zit­ten vol kari­ka­tu­ra­le rok­jes-kont­jes-tie­tjes: tijd voor meer vrou­wen in de lite­rai­re canon — trouw

Ik werd getrig­ge­red door het aan­ge­haal­de citaat uit het arti­kel in trouw over het noe­men en opnieuw noe­men. Zo vormt zich een canon. Een canon van wit­te man­ne­lij­ke schrij­vers. Hoe te door­bre­ken? Want dat de canon erg een­zij­dig is hoeft geen ver­ba­zing op te wekken.

Cano­ni­se­ren begint met noe­men en opnieuw noe­men. Dus wie een stuk schrijft; noem schrijf­sters. Schep er eer in om vrou­wen van wel­ke kom­af dan ook te noe­men in de lite­ra­tuur. Licht hen uit, zoals docent Marij­ke Vos onlangs in de krant deed met de 18e eeuw­se dich­te­res Juli­a­na de Lan­noy. Weef hen de geschie­de­nis in, ont­doe ze van hun eenzaamheid.

Veel te wei­nig horen we schrij­vers, man of vrouw, ver­tel­len door wel­ke vrou­we­lij­ke auteurs ze zijn beïn­vloed of wel­ke niet-wes­ter­se auteurs ze bewon­de­ren. Deze namen noe­men, er een sport van maken op ze te let­ten, legt de lij­nen bloot die nu ver­bor­gen blij­ven. Het hoeft niet met schel trom­pet­ge­schal, als je maar bei­de ogen openhoudt.

Een mooi en nood­za­ke­lijk streven.

Stu­de­ren:
Lite­rair mecha­niek — Inlei­ding tot de ana­ly­se van ver­ha­len en gedich­ten, door Eri­ca van Boven en Gil­lis Dor­leijn (blz. 303–321). Het hoofd­stuk had ik vorig week­end al goed bestu­deerd. Deze och­tend heb ik me bezig­ge­hou­den met het maken van een samen­vat­ting. Dat heb ik nu gedaan voor alle rele­van­te stu­die­stof. Alleen de opdrach­ten uit de rea­der die bij dit hoofd­stuk horen moet ik nog doen. Voor­lo­pig gepland voor morgenochtend.

Hard­lo­pen en fiet­sen: 
De hele dag twij­fel­de of ik zou gaan hard­lo­pen. Genoeg ande­re din­gen te doen die waren blij­ven lig­gen nadat de eer­ste werk­week van 2021 het mees­te van mijn vrije tijd rede­lijk onver­wacht geclaimd had. Plus dat ik weer moest wen­nen en ’s avonds niet veel meer puf over had. Maar om een uur of drie in de namid­dag kon ik het toch niet laten en ben er als­nog voor een rond­je opuit gegaan. En het was lek­ker. Mor­gen weer?

Totaal kilo­me­ters hard­lo­pen in 2021: 17 km.

~ ~ ~

20210105 — Wir haben es…

[RT Twit­ter] @locuta: Een aan­tal van de groot­ste Trump sup­por­ters (Cruz, Con­way, Beck, Gra­ham, Rubio etc) over Trump. Kijk dit.….. => 

Klik op de afbeel­ding om de video op twit­ter te bekijken

Ik had ‘m al vaker voor­bij zien komen maar nu dan toch een lin­kje op mijn blog naar deze video waar een aan­tal pro­mi­nen­te Repu­bli­kein­se par­tij­le­den die Trump nog steeds onvoor­waar­de­lijk steu­nen een aan­tal jaar gele­den zelf waar­schuw­den voor de pre­si­dents­kan­di­daat.
Dus nu niet komen aan­zet­ten met ‘wir haben es nicht gewusst’ en dergelijke.

~ ~ ~

Interviews doorzoeken en fraudedata verzamelen

[RT Twit­ter] @Cultuur_OU: Dr. Susan Hoger­vorst @OU_Nederland zocht in het kader van haar onder­zoek naar digi­ta­le oral his­to­ry uit hoe de web­si­te http://Getuigenverhalen.nl wordt gebruikt. In deze blog­post ver­telt ze er meer over => Wie hoort de Getui­gen­ver­ha­len? Een gebrui­kers­on­der­zoek — NIOD blog

Je staat er mis­schien niet bij stil, maar hoe door­zoek je een data­ba­se van opge­no­men inter­views met getui­gen­ver­sla­gen? Zeker als die inter­views per stuk zo’n ander­half uur duur. Op de site van Getui­gen­ver­sla­gen (met ver­ha­len van men­sen uit het ver­zet, de Arbeitsein­satz, en getui­ge­nis­sen over Sobi­bor) is geko­zen voor een frag­men­ta­ri­sche bena­de­ring. Zoek je op een bepaal­de term, dan krijg je gedeel­tes van inter­views als resul­taat die de zoek­term bevat­ten. Dat heeft voor­de­len (snel, effi­ci­ënt), maar ook nade­len (con­text gaat ver­lo­ren, bezoe­ker kijkt niet ver­der dan frag­ment), zo blijkt uit het onder­zoek van Susan Hogervorst. 

[RT Twit­ter] @ZorgICTZorgen: 1. Deze casus vraagt om een draad­je over de plaats, func­tie en werk­wij­ze van Het Inlich­tin­gen­bu­reau. In de tekst van @NOS staat een link ernaar. Het is geen MI5 of alter­na­tief voor AIVD met man­nen in regen­jas en gleuf­hoed maar een data-ver­rij­kings-bureau. => draad­je

Momen­teel is er veel te doen over een geval van ‘bij­stands­frau­de’ waar een vrouw 7000 euro plus 3000 euro aan boe­te terug moet beta­len aan de gemeen­te omdat haar moe­der regel­ma­tig bood­schap­pen voor haar betaal­de. Van­zelf­spre­kend leidt dit op soci­al media tot veel ver­ont­waar­di­ging en onge­twij­feld zul­len er snel kamer­vra­gen vol­gen, want zo gaat dat. Het inter­res­sant aan het draad­je wat ik hier heb uit­ge­licht is dat het ingaat op het sys­teem van data­ver­za­me­len die ach­ter dit geval schuil­gaat. Een duis­te­re en onrust­ba­ren­de kant van het ver­haal dat wat mij betreft meer aan­dacht zou moe­ten krijgen.

~ ~ ~

Digitale opruimhulpjes

Vorig jaar rond deze tijd zat ik mid­den in een digi­ta­le opschoon­ac­tie. Ik was bezig onze foto­ver­za­me­ling te archi­ve­ren. Niet al die onge­sor­teer­de foto’s in ette­lij­ke dozen op zol­der (dat moet nog steeds gebeu­ren) maar de vele (honderd)duizenden kiek­jes gemaakt met (voor­al) smartpho­nes en (in min­de­re mate) digi­ta­le camera’s die zich de afge­lo­pen jaren opge­hoopt heb­ben in diver­se clouds, op har­de schij­ven en inter­ne geheugens. 

Wat al snel dui­de­lijk werd is dat er heel veel dub­be­le tus­sen zaten. Door het elkaar toe­zen­den van foto’s via mail, whats­app en wat dies meer zij ver­veel­vou­dig je bin­nen de kort­ste keren de toch al enor­me berg aan kiek­jes. Hoe kreeg ik orde in de cha­os? Want natuur­lijk waren al die dub­be­le foto’s niet echt iden­tiek. De afbeel­ding mis­schien wel, maar de bestands­naam en ‑groot­te, de reso­lu­tie, de datum en het tijd­stip waren vaak verschillend. 

Een nut­tig tool­tje dat veel werk en tijd uit han­den geno­men heeft, was Dupli­ca­te File Fin­der. Boven­dien gra­tis en niet alleen beperkt tot het gebruik voor dub­be­le afbeel­din­gen. Elk meer­de­re keren voor­ko­mend bestand kan er in prin­ci­pe mee wor­den opge­speurd. Erg han­dig dus, en ik gebruik het dan ook regelmatig.

Deze week kreeg ik een reac­tie op die blog­post uit onver­wach­te hoek. Rachel Cook (edi­tor van TheS­weet­Bits) stuur­de me een mail­tje dat zij een onder­zoek had­den gedaan naar diver­se ver­ge­lijk­ba­re tools om dub­be­le bestan­den op een Mac te vin­den en te ver­wij­de­ren. Of ik mis­schien zo vrien­de­lijk wil zijn om een link naar hun arti­kel op te nemen. Natuur­lijk wil ik dat. Bij deze:

The Best Dupli­ca­te File Fin­ders for Mac

Spoi­ler alert. Het door mij gevon­den tool­tje komt niet voor in hun top‑3, die er als volgt uitziet:

  • Gemi­ni 2 – Best over­all for most people
  • Tidy Up 5 – Most powerful for advan­ced users
  • Pho­toSwee­per X – For dupli­ca­te pho­to fin­der and cleaner

Omdat ik inmid­dels alweer heel wat foto’s en ande­re bestan­den ver­za­meld heb in 2020 ga ik eerst eens even kij­ken of er tus­sen de door hun gere­cen­seer­de tools mis­schien bete­re zit­ten die ik kan over­we­gen aan te schaf­fen voor­dat ik aan een nieu­we opruim­ac­tie ga beginnen. 

~ ~ ~

De man met het hamertje

[Twit­ter RT] @alaloupe: School­kin­de­ren, bibli­o­the­ken en musea. @sheilasitalsing op stoom

Onge­loof­lijk als het echt op deze manier is gegaan. Wat een triest com­pro­mis om ieder­een maar uit­ein­de­lijk nie­mand tevre­den te hou­den en vol­ko­men moed­wil­lig een cul­tu­re­le sec­tor ver­der om zeep te helpen.

~ ~ ~

Historische Brexit

[Twit­ter RT] @BartFunnekotter: Waar­in his­to­ri­cus en bio­graaf Andrew Roberts een flin­ke veeg uit de pan krijgt => Invo­king a fan­ta­sy Wins­ton Chur­chill won’t help as Brexit beco­mes grim rea­li­ty — theguardian

Het blijft altijd inte­res­sant te zien hoe his­to­ri­sche figu­ren kun­nen wor­den inge­zet voor eigen gewin. In dit geval is het Wins­ton Chur­chill die omge­vormd is tot de ware Brexit-voor­gan­ger en zijn gelo­vers laat zien dat het Brit­se Rijk altijd al een unie­ke en geï­so­leer­de posi­tie heeft inge­no­men, en ook van­daag de dag geen hulp van bond­ge­no­ten nodig heeft (of nodig heeft gehad). In een pro­ces van jaren is door o.a. Boris John­son zorg­vul­dig aan deze beeld­vor­ming gewerkt die ver af staat van wat his­to­risch gezien als cor­rect mag wor­den beschouwd:

Roberts and then John­son repla­ced the Chur­chill of his­to­ry with a popu­list who stuck two fin­gers up to the tre­a­cherous Con­ser­va­ti­ve esta­blish­ment, just as John­son was to turn on the “ene­mies of the peo­p­le” in today’s esta­blish­ment. […] John­son and Roberts made Chur­chill a litt­le Eng­lan­der who stood up to Euro­pe by stan­ding alone.

Op deze manier heeft de har­de kern van de Brexit-ide­o­lo­gie die zich de recht­ma­ti­ge erf­ge­na­men beschouwt van een glo­ri­eus Brits iso­la­ti­o­nis­me hele­maal los­ge­zon­gen van de wer­ke­lijk­heid waar­van het met een waar­schijn­lij­ke no-deal uit­komst bin­nen­kort de reke­ning gepre­sen­teerd krijgt. Benieuwd wel­ke his­to­ri­sche figuur dan de schuld in de schoe­nen gescho­ven krijgt.

~ ~ ~

Geen voorkeursbehandeling meer

[Twit­ter 3:33 PM] Trump will no lon­ger recei­ve spe­ci­al Twit­ter tre­at­ment if he loses elec­ti­on — the guardian

Gezien zijn tijd­lijn die nu al meer en meer door twit­ter gemo­de­reerd wordt van­we­ge des­in­for­ma­tie, zal het niet lang duren voor­dat hij hele­maal van het plat­form ver­dwe­nen is. Ik ben daar niet rou­wig om. Het is een geko­zen func­ti­o­na­ris in die posi­tie onwaar­dig hoe hij dit soci­a­le medi­um (en ver­ge­lijk­baar ande­re) heeft inge­zet voor het ver­sprei­den van kwaad­aar­di­ge en oprui­en­de berich­ten. De impact hier­van is enorm.

~ ~ ~

Boeken voor het sluiten van de maand, spreeuwen op hoogspanning en technische problemen in de nacht

[Twit­ter 1:47 PM] Last minu­te shop­ping in het kader van de Maand van de Geschie­de­nis #MvdG en geluk­kig was ‘Rei­zi­gers van een nieu­we tijd’ van @abdelkabenali nog beschik­baar bij de bete­re boek­han­del in Bemmel.

Van­daag kwam ik erach­ter dat ik het essay geschre­ven door Abdel­ka­der Bena­li voor de Maand van de Geschie­de­nis hele­maal ver­ge­ten was aan te schaf­fen. Snel dus nog even naar de boe­ken­win­kel in Bem­mel en dui­men dat ze het nog op voor­raad heb­ben. Ik had geluk en als dank bezorg­de ik hen wat extra omzet. De oogst waar­mee ik huis­waarts keerde:

  • Rei­zi­gers van een nieu­we tijd — Abdel­ka­der Benali
  • Hori­zon City — Jaap Scholten
  • Aard­se mach­ten — Miche­al Burleigh 

[Twit­ter 4:36 PM] Spreeu­wen op hoogspanningsmast

Als een mag­neet trok de hoog­span­nings­mast die van­uit onze tuin rich­ting Bem­mel goed te zien is, deze namid­dag plots een gro­te zwerm spreeu­wen aan. Het was enke­le minu­ten lang een komen en gaan tot­dat ze niet veel later met z’n allen beslo­ten weer ver­der te trekken.

[Twit­ter RT] @eamvanrijswijk: Van­avond ga ik tij­dens de Nacht van de Geschie­de­nis ‑live van­af de Ere­ga­le­rij @rijksmuseum — in gesprek met @Kcsmouter, @LotteJensen14 en Mar­jo­lein ’t Hart over de rela­tie tus­sen Oost- en West-Neder­land. Kijk mee van­uit je luie stoel: Pro­gram­ma en sprekers

Op de val­reep had ik me eer­der deze week aan­ge­meld voor de Nacht van de Geschie­de­nis ver­zorgd door het Rijks­mu­se­um. Geen vir­tu­e­le rond­lei­ding door het muse­um om de col­lec­tie op deze manier rus­tig en vei­lig te kun­nen bekij­ken, maar lezin­gen en gesprek­ken in het kader van de Maand van de Geschie­de­nis. Ik vond het een pas­sen­de afslui­ting voor de ‘taak’ die ik mij­zelf had opge­legd om iede­re dag een arti­kel op de site van de Maand van de Geschie­de­nis te lezen en daar regel­ma­tig over te bloggen. 

Over dat laat­ste: ja, ik heb iede­re dag een arti­kel gele­zen, alleen schiet het erover blog­gen er soms bij in. Wat ik doe is toch de gehe­le maand okto­ber als­nog op iede­re dag (dus door te anti-date­ren) een blog­post te publi­ce­ren over de arti­ke­len die ik gele­zen heb. En mis­schien ook nog wel in novem­ber, want het zijn veel meer arti­ke­len dan dat er dagen in okto­ber zit. Dus kom regel­ma­tig terug (of, nog beter, abon­neer je voor blo­gup­da­tes) om ver­der te lezen over de Maand van de Geschiedenis.

Terug naar de Nacht van de Geschie­de­nis, wat eigen­lijk een Avond van de Geschie­de­nis was gezien de start­tijd van 20:00 uur en de geplan­de duur tot 23:00 uur. Ach­ter­af had het nacht­werk kun­nen wor­den want door de tech­ni­sche pro­ble­men begon het pro­gram­ma bij­na een uur later. Althans in de livestream van­uit de Ere­ga­le­rij. De livestream van­uit de Bibli­o­theek kwam niet eer­der dan na twee uur ein­de­lijk van de grond. En laat dat nou net de livestream zijn waar ik het meest in geïn­te­res­seerd was. 

Het was dus behel­pen deze avond. Toen de livestream van­uit de Ere­ga­le­rij kon begin­nen besloot ik daar aan te slui­ten zodat ik in ieder geval niet lan­ger tegen een don­ker scherm zat aan te kij­ken. Na de ope­ning door Vali­ka Smeul­ders (hoofd geschie­de­nis van het Rijks­mu­se­um) volg­de het eer­ste programmaonderdeel:

  • Oost- en West-Neder­land in tij­den van crises
  • Wat: Gesprek
  • Met: Mar­jo­lein ‘t Hart en Lot­te Jen­sen (Karel Smou­ter had moe­ten afzeggen)
  • Mode­ra­tor: Eve­li­ne van Rijswijk

Dat ieder­een anders rea­geert op een nati­o­na­le cri­sis, moge dui­de­lijk zijn. Maar klopt het dat Oost- en West-Neder­lan­ders in het heden en ver­le­den anders omgaan met peri­o­de van cri­ses? En wat voor gevol­gen kun­nen cri­ses heb­ben voor de ver­hou­din­gen tus­sen Oost- en West-Neder­land
Publieks­his­to­ri­cus Eve­li­ne van Rijs­wijk gaat in gesprek met poli­tiek his­to­ri­cus Mar­jo­lein ‘t Hart, hoog­le­raar cul­tuur­ge­schie­de­nis Lot­te Jen­sen en cor­res­pon­dent van Oost-Neder­land Karel Smou­ter over de ver­schil­len­de omgang met cri­ses in Oost- en West-Neder­land tij­dens de Tach­tig­ja­ri­ge Oor­log, de Fran­se Tijd en Napo­le­on­ti­sche Oor­lo­gen en cri­ses van van­daag de dag, zoals de coronacrisis.

Daar­na was er een kor­te pau­ze van vijf minu­ten die gevuld werd door een voor­af opge­no­men film­pje waar als­nog die vir­tu­e­le tour door het Rijks­mu­se­um gehou­den werd. Bij ver­schil­len­de kunst­wer­ken werd stil­ge­staan en extra infor­ma­tie getoond. Dit zou ook gebeu­ren bij ande­re pau­ze­mo­men­ten op de avond.

Na de pau­ze waren de pro­ble­men met de livestream in de Bibli­o­theek nog steeds niet ver­hol­pen en bleef ik han­gen in de Ere­ga­le­rij voor:

  • Ont­wor­tel­de Euro­pe­a­nen? Arbeids­mi­gra­tie in Oost- en West-Europa
  • Wat: Gesprek
  • Met: Jelle van Lot­tum en Iwo­na Gusc (Peter Ver­meersch had moe­ten afzeggen)
  • Mode­ra­tor: Stép­ha­ne Alonso

Wat is ‘Oost-Euro­pa’ en wie zijn ‘Oost-Euro­pe­a­nen’? Door de eeu­wen heen ver­an­der­de Oost-Euro­pa van defi­ni­tie en zelfs loca­tie, maar één eigen­schap bleef: tus­sen het oos­ten en wes­ten bestaat en bestond altijd uit­wis­se­ling van arbeids­mi­gran­ten.
NRC-bui­ten­land­ver­slag­ge­ver en voor­ma­lig Oost-Euro­pa cor­res­pon­dent Stép­ha­ne Alon­so gaat in gesprek met migra­tie­his­to­ri­cus Jelle van Lot­tum, cul­tuur­his­to­ri­cus Iwo­na Gusc en poli­ti­co­loog Peter Ver­meersch over het con­cept ‘Oost-Euro­pa’. Wie waren en zijn de Oost-Euro­pe­se migran­ten die naar West-Euro­pa kwa­men en komen voor werk? En wie blij­ven erach­ter in Oost-Euro­pa? Wel­ke con­se­quen­ties heeft en had arbeids­mi­gra­tie voor Oost-Euro­pa zelf? Bestaat er zoiets als ‘de Oost-Euro­pe­se arbeids­mi­grant’? En hoe ziet de migra­tie van West- naar Oost-Euro­pa eruit?

Even leek het erop dat we na dit gesprek en de twee­de pau­ze over kon­den scha­ke­len naar de Bibli­o­theek, maar helaas. Van een zwart scherm kre­gen we nu een blauw scherm te zien. Dus toog ik onver­rich­ter­za­ke terug naar de Ere­ga­le­rij waar dit­maal een muzi­kaal inter­mez­zo met voor­ge­dra­gen tek­sten was begonnen:

  • Voi­ces from Letters
  • Wat: Muzi­ka­le voorstelling
  • Door: Ver­non Chat­lein, Babs Gons en Laurin­do Andrea

In de jaren ‘50 en ‘60 van de vori­ge eeuw docu­men­teer­den de Neder­land­se mis­si­o­na­ris pater Paul Bren­ne­ker en lite­rair kun­ste­naar uit Cur­acao “Ompi” Elis Juli­a­na ken­nis, fol­klo­re en erf­goed uit Cura­çao. De col­lec­tie genaamd ‘ZIKINZA’ bevat 1.400 opna­mes met ver­ha­len, anek­do­tes en lie­de­ren van de Afro-Cura­çao­ë­naars en vormt een van de groot­ste ken­nis­ban­ken van ora­le tra­di­tie van Cura­çao.
Per­cus­si­o­nist Ver­non Chat­lein is een van de onder­zoe­kers van dit ora­le erf­goed en maak­te samen met his­to­ri­cus en ver­tel­ler Laurin­do Andrea de voor­stel­ling Voi­ces from Let­ters: Zikinza.Voor de Nacht van de Geschie­de­nis neemt Chat­lein ons samen met spo­ken word artist Babs Gons mee op een muzi­ka­le reis waar­in deze his­to­ri­sche stem­men cen­traal staan. Zij put­ten kracht en ken­nis uit deze Voi­ces from the past en zul­len in deze voor­stel­ling op basis daar­van Let­ters to the futu­re sturen.

Toen ik het sein­tje kreeg dat de livestream in de Bibli­o­theek nu dan toch echt bleek te wer­ken haak­te ik hal­ver­we­ge af bij deze per­for­man­ce en was net op tijd voor een pro­gram­ma­on­der­deel dat ik voor­af gese­lec­teerd had om te volgen:

  • Voed­sel ver­plaatst, voed­sel verbindt
  • Wat: Culi­nai­re lezing
  • Door: Esther Cap­tain, Nico­le Medi­na Col­la­zo (Engels) en Jai­me Pagán Jimé­nez (Engels)

Ingre­di­ën­ten en gerech­ten bewe­gen al eeu­wen over de wereld­bol. Hoe heb­ben deze stro­men ons menu beïn­vloed op het gebied van smaak­pa­let, eet­cul­tuur en emo­ti­o­ne­le lading? Drie pre­sen­ta­ties schij­nen hier licht op en drie recep­ten geven een voor­proef­je.
His­to­ri­ca Esther Cap­tain intro­du­ceert de smaak van ver­lan­gen: fan­ta­sie­re­cep­ten uit de Japan­se kam­pen in Neder­lands-Indië en Nico­le Medi­na Col­la­zo belicht de cul­tu­ren rond kof­fie. Etno­bo­ta­nist en arche­o­loog Jai­me Pagán-Jimé­nez kijkt naar stro­men van voed­sel­pro­duc­ten tus­sen Zuid­oost-Azië, Afri­ka, het Cari­bisch gebied en Europa.

Omdat de twee livestreams nu niet meer gelijk­tij­dig lie­pen qua start- en eind­tijd en ook nog eens het ori­gi­ne­le pro­gram­ma niet meer klop­te, viel ik na dit item mid­den in het gesprek wat in de Ere­ga­le­rij was begon­nen en dat ik ook had wil­len vol­gen. Maar niet getreurd, het was ook zon­der de inlei­ding ver­der goed te volgen:

  • Het sla­ver­nij­ver­le­den gere­pre­sen­teerd in het heden
  • Wat: Gesprek
  • Met: Vali­ka Smeul­ders, Zaw­die Sand­vliet, Robin Goud­smit en Fran­cio Guadeloupe
  • Mode­ra­tor: Aldith Hunkar

Het Neder­land­se sla­ver­nij­ver­le­den gaat ons alle­maal aan en werkt door tot in onze hui­di­ge samen­le­ving. In dit panel­ge­sprek gaan experts uit ver­schil­len­de vak­ge­bie­den met elkaar in gesprek over hoe we in onze samen­le­ving een open dia­loog kun­nen cre­ë­ren over het sla­ver­nij­ver­le­den en aan bewust­wor­ding van dit ver­le­den kun­nen bij­dra­gen.
Pre­sen­ta­tor Aldith Hun­kar leidt het gesprek en aan tafel schui­ven hoofd Geschie­de­nis van het Rijks­mu­se­um Vali­ka Smeul­ders, jour­na­list Robin Goud­smit, docent Zaw­die Sand­vliet en aca­de­mi­cus Fran­cio Guadeloupe.

Onder­tus­sen was dui­de­lijk gewor­den dat het pro­gram­ma in de Bibli­o­theek (met twee uur ver­tra­ging) niet meer recht­streeks zou wor­den gestreamd. Alles zoals gepro­gram­meerd zou wel wor­den opge­no­men en later beschik­baar wor­den gemaakt, samen met alle ande­re items want eer­lijk gezegd was de beeld- en/of geluids­kwa­li­teit niet altijd even goed waar­door voor­al tij­dens de vir­tu­e­le rond­lei­ding veel van de bege­lei­den­de tekst niet gele­zen kon wor­den. Dus een kwes­tie van geduld voor­dat ik de gemis­te gesprek­ken op mijn gemak kan gaan zien. En dat geldt ook voor de laat­ste lezing die wel heel vaak haperde:

  • De onder­gang van het westen
  • Wat: Key­no­te
  • Door: Jona­than Holslag

In het boek Vre­de en oor­log. Een wereld­ge­schie­de­nis kijkt poli­ti­co­loog Jona­than Hol­slag terug op drie­dui­zend jaar machts­po­li­tiek – van de opkomst van het Romein­se rijk tot de groei­en­de macht van Chi­na van­daag. Het boek her­in­nert ons eraan dat vre­de in Euro­pa niet in steen gebei­teld staat en ook de domi­nan­tie van het Wes­ten is alles­be­hal­ve van­zelf­spre­kend. Ster­ker nog: Euro­pa ver­toont anno 2020 alle teke­nen van een impe­ri­um in ver­val. Vol­gens Hol­slag is die neer­gang aan ons­zelf te wij­ten. Zo maakt onze zucht naar goed­ko­pe pro­duc­ten lan­den als Chi­na rij­ker en daar­mee mach­ti­ger. Door lan­den met auto­ri­tai­re lei­ders eco­no­misch ster­ker te maken onder­gra­ven we onze eigen waar­den en demo­cra­tie. Groei­en­de onge­lijk­heid in Euro­pa leidt tot onvre­de en poli­tie­ke insta­bi­li­teit. De mede door het Wes­ten ver­oor­zaak­te kli­maat­ver­an­de­ring in com­bi­na­tie met bevol­kings­groei in het Zui­den zal een migra­tie­golf naar het rij­ke Euro­pa ver­oor­za­ken. Is de onder­gang van het Wes­ten nog te stop­pen? Wat kun­nen we leren van de geschiedenis?

Al met al was het een heel geva­ri­eer­de avond waar ieder­een zijn best deed om ondanks alle tech­ni­sche pro­ble­men er toch het bes­te van pro­beer­de te maken en waar­van ik alleen maar kan zeg­gen dat dat gelukt is. Ik heb geno­ten van de spre­kers en de tus­sen­tijd­se impres­sies van het Rijks­mu­se­um en kijk voor­uit naar het moment wan­neer alle onder­de­len beschik­baar komen die van­avond op het pro­gram­ma stonden.

~ ~ ~

Prikkelend erfgoed — ‘wrijving geeft ook glans’ en emotionele netwerken

[Twit­ter RT] @CDrieenhuizen: En daar gaan we weer: webi­nar van col­le­ga Pie­ter de Bruijn is van start gegaan! #maand­van­de­ge­schie­de­nis @Cultuur_OU

Om iets voor ach­ten zat ik er klaar voor. Met een kop kof­fie zon­der iets erbij. Na wat infor­meel geklets in de chat­ruim­te (inmid­dels begin ik som­mi­ge docen­ten en mede­stu­den­ten wat ‘beter’ te ken­nen van ande­re onli­ne col­le­ges en webinars) gaf dr. Pie­ter de Bruijn het start­sein voor het webi­nar Prik­ke­lend erf­goed — navi­ge­ren tus­sen ‘wij’ en ‘zij’. Het pro­gram­ma zag er als volgt uit:

De lezing van Marij­ke Huis­man (uni­ver­si­tair docent ver­bon­den aan de Uni­ver­si­teit van Utrecht) had als titel ‘Er mis­sen kan­ten’ en ging in op de mulit­per­spec­ti­vi­teit in Erf­goe­dedu­ca­tie over slavernij.

De titel van haar lezing is ont­leend aan de kri­tiek van enke­le jon­ge­ren die geza­men­lijk een peti­tie had­den gestart om racis­me als onder­werp ver­plicht te behan­de­len op school. Want, zo stel­den zij: ‘Er mis­sen kan­ten’. Waar­bij ze wezen op het ont­bre­ken van ver­schil­len­de per­spec­tie­ven waar­door het hui­di­ge beeld over racis­me niet com­pleet is. 

In haar lezing gebruik­te Huis­man meer­de­re voor­beel­den om dui­de­lijk te maken hoe belang­rijk die mul­ti­per­spec­ti­vi­teit is, en hoe mak­ke­lijk (of onbe­wust) we vaak niet door­heb­ben dat som­mi­ge invals­hoe­ken ont­bre­ken, of dat het hui­di­ge beeld erg een­zij­dig is en bepaald niet repre­sen­ta­tief voor ieder­een die het aangaat. 

Zo liet zij een illu­stra­tie zien van een oli­fant die door blin­de onder­zoe­kers betast werd, die ieder voor zich een eigen inter­pre­ta­tie had­den van wat zij dach­ten onder han­den te heb­ben (vari­ë­rend van ‘boom’ tot ‘touw’, waar­bij res­pec­tie­ve­lijk de poot en staart onder­zocht wer­den). Daar­na kwam ze met enke­le stads­gid­sen die een wan­de­ling door de stad als onder­werp had­den om spo­ren van het sla­ver­nij­ver­le­den te ont­dek­ken. Ook hier is bij nade­re bestu­de­ring de vari­a­tie in aan­pak en aan­dachts­pun­ten opvallend.

En ver­vol­gens nam zij het lopen­de ini­ti­a­tief om in Amster­dam een Nati­o­naal Sla­ver­nij­mu­se­um te ope­nen als een ander voor­beeld om aan te tonen hoe belang­rijk het is dat goed nage­dacht moet wor­den over de repre­sen­ta­tie daar­van gezien de gevoe­lig­heid van het onder­werp en de vele, elkaar ook nog eens vaak con­flic­te­ren­de menin­gen die daar­over bestaan. De uit­da­ging zal zijn hoe al die ver­schil­len­de stem­men ver­werkt kun­nen wor­den in een nati­o­naal ver­haal waar ieder zich in her­kent en dat tevens recht doet aan het onderwerp.

Het was opnieuw een boei­en­de lezing die de OU in het kader van de Maand van de Geschie­de­nis op de agen­da had gezet, en dat we op het ein­de ook nog eens vol­doen­de tijd had­den om vra­gen via de chat te stel­len maak­te het een leer­zaam college.

Voor­dat we een ultra­kor­te pau­ze had­den werd ons gevraagd om na te gaan wel­ke emo­tie de hier­on­der getoon­de illu­stra­tie bij ons opriep. Voor­dat ik de uit­slag van de poll geef vraag ik jou als lezer van deze blog­post er ook even over na te den­ken alvo­rens ver­der te lezen. 

Keu­ze gemaakt?

Mijn eigen emo­tie die over­heerste was er een van irri­ta­tie, en dat werd gedeeld door de meer­der­heid van de aan­we­zi­gen. Voor­na­me­lijk kwam dat door de opstel­ling: een reli­gi­eus wes­ters per­soon die staan­de een gekniel­de inheems (tot slaaf gemaakt?) per­soon de hand op het hoofd legt en op hem neer­kijkt met in zijn gehe­ven hand een kruis. Het is dui­de­lijk wie hier de heer­sen­de par­tij is en wie onder­da­nig dient te zijn. Een voor­beeld van een ach­ter­haal­de machts­struc­tuur vol­gens velen.

De bespre­king van de uit­slag van deze poll vorm­de voor Pie­ter de Bruijn het brug­ge­tje naar de intro­duc­tie van Pet­ra Rob­ben. Zij is als con­ser­va­tor ver­bon­den aan het Til­burgs stads­mu­se­um en leg­de uit dat hier een beeld betreft van de gees­te­lij­ke Peer­ke Don­ders, wereld­be­roemd in Til­burg e.o. en ook een beet­je bij als gebo­ren Bra­ban­der, maar voor de mees­ten in het webi­nar had hij toch een uit­ge­brei­de­re beschrij­ving nodig. 

Dit gedeel­te van het webi­nar was geen lezing, maar een gesprek tus­sen De Bruijn en Rob­ben, waar wij als luis­te­rend publiek vra­gen kon­den stel­len via de chat die door mode­ra­tor Caro­li­ne Drie­ën­hui­zen ver­za­meld wer­den om tus­sen­tijds of aan het eind voor­ge­legd te wor­den. En dat waren er veel, want mis­schien niet zozeer het ver­haal van Don­ders, maar toch voor­al de repre­sen­ta­tie ervan in dit beeld deed de vir­tu­e­le ton­gen goed losmaken. 

De uit­spraak van Rob­ben dat Don­ders niet echt iets ver­keerd had gedaan (en dat komt dan voort uit de in mijn ogen beperk­te visie op alleen zijn daden) riep veel reac­ties op die hier moei­te mee had­den. Hij was onder­deel van een wes­ter­se machts­struc­tuur die geen oog had voor de indi­vi­du­e­le belan­gen van deze ‘inboor­lin­gen’ en hen beschouw­de als wezens van een lage­re orde die men slechts tot een zeke­re hoog­te kon opvoe­den. Als ‘kind van zijn tijd’ zag je dit ook terug in de brie­ven die Don­ders regel­ma­tig schreef.

In de ver­der erg inte­res­san­te en met ken­nis van zaken ver­tel­de his­to­rie van Peer­ke en de tot­stand­ko­ming van het stand­beeld werd dui­de­lijk dat hier meer ach­ter zat dan alleen maar een eer­be­toon aan deze gees­te­lij­ke die zich veel bezig heeft gehou­den met de lepra­lij­ders in Suri­na­me. Uit­ein­de­lijk zou dat mis­schien veel min­der con­tro­ver­si­eel zijn geweest, getui­ge ook enke­le afbeel­din­gen die hem als dienst­baar aan en betrok­ken met zijn paro­chie tonen. De voor­naams­te ini­ti­a­tief­ne­mer en geld­schie­ter was name­lijk voor­al geïn­te­res­seerd om Peer­ke als een krach­tig katho­liek voor­beeld neer te zet­ten voor de gro­te arbei­ders­klas­se in Til­burg die anders mis­schien tot het soci­a­lis­me zou afdwa­len. Het beeld was dus veel eer­der een instru­ment voor de heer­sen­de klas­se om een bepaald doel te verwezenlijken. 

Ook in Til­burg is het stand­beeld van Don­ders onder­werp van dis­cus­sie gewor­den naar aan­lei­ding van de ‘beel­den­storm’ als uit­vloei­sel van de Black Live Mat­ters bewe­ging. Veel vra­gen in de chat gin­gen over hoe de gemeen­te Til­burg en het stads­mu­se­um hier invul­ling aan kon­den geven om zolang het beeld er staat de groei­en­de kri­tiek ook mee te nemen in het ver­haal. In de beant­woor­ding hier­van liet Pet­ra Rob­ben ter­loops de term ‘emo­tie­net­wer­ken’ val­len, waar­van ik in ieder geval nog niet eer­der had gehoord. Caro­li­ne was zo vrien­de­lijk en behulp­zaam om wat extra infor­ma­tie via twit­ter te ver­schaf­fen die ik hier graag deel:

Heren, zoek op deze term icm @HesterDibbits en Mar­lous Wil­lem­sen van de @ReinwardtAcad. Zij heb­ben deze heel inte­res­san­te metho­de ontwikkeld.

Het bracht mij bij de site emotienetwerken.nl en onder het kop­je ‘over ons’ kun je een eer­ste indruk krij­gen van deze metho­de en de onder­zoe­kers. Die is mij voor­als­nog posi­tief dus ik ga me er bin­nen­kort nog wat ver­der in verdiepen.

En zo was de avond alweer voor­bij voor­dat ik het in de gaten had. Geluk­kig komt er ook hier een opna­me beschik­baar zodat ik het op mijn gemak nog eens kan terug­kij­ken en ‑luis­te­ren, net zoals ieder ander die onder­tus­sen geïn­te­res­seerd is geraakt. Zodra de opna­me er is, zal ik hier­on­der een link opnemen.

~ ~ ~

Geschilderd in Brazilië, geschilderd door een Hollander

Frans Post — Gezicht op Olin­da (1662)

[Twit­ter RT] @Cultuur_OU: De schil­de­rij­en van de 17e eeuw­se Hol­land­se schil­der Frans Post: erf­goed van Neder­land of Bra­zi­lië? Lees meer in het column van John van der Gaag, stu­dent #Cul­tuur­we­ten­schap­pen @OU_Nederland => Frans Post: erf­goed van Neder­land of Brazilië?

De schil­der Frans Post reis­de in 1636 mee met Johan Mau­rits van Nas­sau, de nieu­we gou­ver­neur van Bra­zi­lië. Tij­dens zijn ver­blijf tot 1644 maak­te Post acht­tien schil­de­rij­en die nu beschouwd wor­den als de eer­ste wes­ter­se afbeel­din­gen in hun soort van Zuid-Ame­ri­ka. Ze heb­ben dus een gro­te his­to­risch-cul­tu­re­le waar­de. Al deze schil­de­rij­en plus teke­nin­gen en schet­sen wer­den mee terug­ge­no­men naar Neder­land, alwaar Post dit Bra­zi­li­aans the­ma bleef gebrui­ken in zijn schil­de­rij­en omdat het een onder­schei­dend ele­ment vorm­de in de zeven­tien­de eeuw­se schildersmarkt.

In het arti­kel door John van der Gaag wordt die­per inge­gaan op hoe veel van deze schil­de­rij­en door de eeu­wen heen hun weg heb­ben gevon­den naar Bra­zi­lië en op de ver­schil­len­de waar­de­ring en rela­tie tot het ver­le­den die deze afbeel­din­gen heb­ben op bei­de continenten.

Uit onder­zoek van voor­al Bra­zi­li­aan­se en Ame­ri­kaan­se kunst­his­to­ri­ci blijkt dat het werk van Post zich eerst ver­spreid­de onder men­sen in de Repu­bliek die een con­nec­tie had­den met de voor­ma­li­ge kolo­nie. In de 18e eeuw ging de con­nec­tie van de schil­de­rij­en met Bra­zi­lië ver­lo­ren en raak­ten de wer­ken ver­spreid in Euro­pa als afbeel­din­gen van mooie exo­ti­sche land­schap­pen. Daar­na zorg­de het opko­mend nati­o­na­lis­me in de twee­de helft van de 19e eeuw voor een gro­te­re inte­res­se naar bij­zon­de­re peri­o­des in het ver­le­den van de natie, zowel in Neder­land als in Brazilië.

~ ~ ~