Het bij vlagen meeslepende verhaal dat desondanks maar geen roman laat staan literatuur wil worden

Deze blog­post is deel 33 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Wat zou de gemid­delde lengte van een roman­ti­tel zijn? Ik bedoel dus het aan­tal woor­den. Drie? Vier miss­chien? Niet dat ik echt tot in detail de proef op de som heb genomen, maar een snelle scan van de boeken in mijn kast doet me ver­moe­den dat het aan­tal van drie dicht in de buurt komt (wan­neer ik de onder­ti­tels niet mee tel). Heel af en toe komt een titel van vijf woor­den voor­bij en zes of zeven woor­den zijn echt uitsch­i­eters. Men zal daarom wel vreemd opgekeken hebben toen Charles den Tex & Anneloes Tim­mer­i­je maar lief­st negen woor­den nodig had­den als titel voor hun nieuw­ste boek:

Het ver­geten ver­haal van een onwankel­bare liefde in oor­logsti­jd 

Wat een titel. Eigen­lijk een titel die hele­maal geen titel is. ‘En, heb jij al Het ver­geten ver­haal van een onwankel­bare liefde in oor­logsti­jd gelezen?’ ‘Nee, niet dat ik weet. Wat is de titel?’ Ik vraag me af waarom de auteurs er voor gekozen hebben. Het bekt niet lekker. Ook vraag ik me af wat ze er pre­cies mee bedoe­len. Wie hebben het ver­haal van deze onwankel­bare liefde ver­geten? Vanzelf­sprek­end niet de gelief­den zelf. Wij? Had­den we het dan moeten ken­nen? En hoe­zo onwankel­bare liefde? Zon­der al te veel te ver­raden vraag ik me af in hoev­erre een klein beet­je over­spel past bin­nen het con­cept van onwankel­bare liefde.

Genoeg over de titel. Laat ik me nu verder con­cen­tr­eren op het ver­haal. Iets wat me na de eerste hon­derd bladz­i­jdes opviel was dat ik ze zo snel had gelezen. Bij mij is dat geen goed teken. Het wil zeggen dat er geen echte uitdag­ing aan­wezig is in de gehanteerde schri­jf­sti­jl en eventuele gelaagdheid of inter­tex­tu­aliteit. Niet dat het daar­door geen goed ver­haal kan zijn. Inte­gen­deel. De vol­gende driehon­derd bladz­i­jdes heb ik met belang­stelling gelezen. Ik was nieuws­gierig de con­text te leren ken­nen waarbin­nen Guus Hagers als gevechtsvlieger in Aus­tral­ië zijn werk moest doen gedurende de peri­ode dat de Japan­ners Ned­er­lands-Indië bezet had­den. Daartegen­over staat in groot con­trast het lev­en van zijn echtgenote Lienke Hagers die niet tijdig het land had kun­nen ontvlucht­en en in een vrouwenkamp terechtk­wam.

Toen ik het boek uit had, bleef ik toch met gemengde gevoe­lens achter. Ik vond het zek­er geen ver­spilling van kost­bare (lees)tijd. Zoals gezegd, als je een­maal begint te lezen en het onder­w­erp ligt je, dan vlieg je er doorheen. Maar is dat alles wat ik van een boek verwacht?

… by the time I turned the last page I was not the same per­son who start­ed the book. That’s one of the things a good nov­el will do. A good nov­el affects you; changes you, heals you, inspires you. We need more of them.
[3 Rea­sons Why The Nov­el Is More Impor­tant Than Ever, Peter Hogenkamp]

Ik stuitte gis­ter op deze quote en moest toen meteen aan mijn leeser­var­ing van Het ver­geten ver­haal denken. Het vat pre­cies samen waar het mij aan ont­bro­ken heeft tij­dens de lez­ing van het boek. Na de laat­ste bladz­i­jde sloeg ik het boek dicht. Ongeveer op dezelfde manier als dat je de deur bij de bakker dicht doet nadat je je brood hebt gehaald. Er bleef geen onu­itwis­bare herin­ner­ing bij me achter. Het maak­te geen ‘life-chang­ing’ indruk op me. Afgezien van een hand­jevol pas­sages die bij­zon­der ontroerend of gruwelijk waren, raak­te het meeste me niet diep in mijn wezen. Natu­urlijk omdat ik redelijk veel gelezen heb over de ver­schrikkin­gen van het lev­en in de jap­penkam­p­en tij­dens WO-II in Ned­er­lands-Indië, maar toch voor­namelijk van­wege de vee­lal beschri­jvende en afs­tandelijke sti­jl. De per­son­ages willen maar niet echt tot lev­en komen en daar­door wordt het voor de lez­er ook een stuk moeil­ijk­er om zich daad­w­erke­lijk te ver­plaat­sen in wat toch wel gezien kan wor­den als twee per­so­n­en die uiter­mate op de proef gesteld wor­den.

Het is daarom dat ik het predikaat ‘roman’ niet hele­maal passend vind. Ik verwacht daar veel meer van. Ver­standi­ger zou ik het hebben gevon­den wan­neer het boek gebracht was als een lichtelijk gero­man­tiseerde ver­sie van een niet eerder verteld liefdesver­haal uit de tweede werel­door­log zoals dat bewaard is gebleven via sum­miere dag­boekaan­tekenin­gen.

Ook een lange titel die niet lekker bekt maar wel beter de lad­ing dekt.

VergetenVerhaal

Lienke en Guus Hagers hebben in elka­ar de liefde van hun lev­en gevon­den. Als de Tweede Werel­door­log ook Ned­er­lands-Indië in zijn greep kri­jgt, ver­liezen ze alles wat ze had­den, en elka­ar. Hij is een van de beste gevechtsvliegers van de Indis­che Lucht­vaart en wordt voor een korte missie naar Aus­tral­ië ges­tu­urd. Voor hij terug kan, valt Japan Indië bin­nen en wordt Lienke gevan­gengenomen.
Drie jaar lang vecht de stille, onver­schrokken vliege­nier om te kun­nen terugk­eren naar Java, naar zijn vrouw. Alles wat hij doet, doet hij om haar weer te vin­den. Daar­door raakt hij onverwacht ver­strikt in een vuil poli­tiek spel.

Het ver­geten ver­haal van een onwankel­bare liefde in oor­logsti­jd
Charles den Tex & Anneloes Tim­mer­i­je
Uit­gev­er De Geus
ISBN 9789044533484

~ ~ ~