De zoektocht van Helen

Helen is haar man kwi­jt.  Let­ter­lijk. Voor zijn werk als jour­nal­ist is hij vaak en lang op reis. Vee­lal in het buiten­land. Omdat we het hier hebben over de peri­ode in de jaren negentig van de vorige eeuw is het een stuk moeil­ijk­er en duur­der om dagelijks met elka­ar te com­mu­niceren. Daarom schri­jft Helen voor­namelijk brieven die Post restante1 haar man moeten zien te bereiken. Hijzelf belt spo­radisch om door te geven dat hij nog wat langer onder­weg is. Of komt onverwacht voor een blik­sem­be­zoek bin­nen­vallen.

Helen is echter haar man ook figu­urlijk kwi­jt. Dat haar huwelijk een grote farce gewor­den is ont­dekken we gelei­delijk tij­dens de reis die Helen onderneemt om haar echtgenoot terug te vin­den in Europa. Haar zoek­tocht brengt haar allereerst naar Oost­en­rijk. Maar voor­dat ze daar arriveert zijn er al drie hoofd­stukken voor­bij waarin Helen in de trein ver­schil­lende vreemde per­son­ages ont­moet die haar pad het verdere ver­haal nog meer­maals zullen kruisen.

Aangekomen in Wenen loopt het spoor al snel dood. Op het kan­toor van de uit­gev­er­ij waar­voor haar man werkt hebben ze geen idee waar hij kan zijn. Ze kri­jgt de gele­gen­heid om door zijn spullen te bladeren in de hoop op die manier uit te vin­den waarmee hij bezig was. Het blijkt dat hij op het spoor is van kun­stroof of -ver­vals­ing. Heel toe­val­lig is het gere­la­teerd aan een geheimzin­nige doos met aller­lei aan anatomie gere­la­teerde parafer­na­lia die voor haar achterge­lat­en was in de trein.

Wat haar echter veel meer ver­rast is een stapel ongelezen brieven. De door haar geschreven brieven wel­tev­er­staan. Ze dateren terug tot in okto­ber, ter­wi­jl Helen beves­tigd heeft gekre­gen dat haar man nog in decem­ber op kan­toor is geweest. Hoe lang is dit al gaande? In haar herin­ner­ing heeft zij alti­jd brieven geschreven wan­neer hij op reis was. Zou hij die nooit geopend hebben? Of zou hij op een gegeven moment gestopt zijn met lezen? Maar waarom? En waarom heeft hij er nooit iets over gezegd?

She didn’t often allow peo­ple in through her con­science, least of all men. Espe­cial­ly after meet­ing Mar­tin. After all, that’s why cou­ples get togeth­er, isn’t it? To stop the end­less parade of tempt­ing alter­na­tives. To elim­i­nate the need to wor­ry that maybe some­one, maybe you, made the wrong choice.
[p.189, The Sen­su­al­ist]

Het zijn deze mijmerin­gen, aange­vuld met korte flash­backs die ons doen leren dat Helen en haar man al lange tijd van elka­ar vervreemd zijn ger­aakt. Hoewel het lijkt alsof vooral Helen daar al die tijd haar ogen voor ges­loten heeft. Maar onbe­wust is er wel degelijk een besef dat zij hem kwi­jt is. Eerder te denken dat hem iets overkomen is gaat ze er vanu­it dat hij gewoon­weg de benen genomen heeft. Haar in de steek heeft gelat­en. Want echt bezorgd over zijn lot is ze niet. Ondanks dat hij al enkele maan­den geen teken van lev­en heeft gegeven vormt dat geen aan­lei­d­ing om hem als ver­mist op te geven bij de poli­tie. In plaats daar­van ver­li­est ze zich in het zoeken naar de herkomst van de objecten in de doos. Wat miss­chien wel gezien kan wor­den als een metafoor voor haarzelf.

Want Helen is ook zichzelf kwi­jt. De rode draad door het boek is de ver­war­ring bij Helen over haar eigen iden­titeit en lichamelijkheid. De onmoet­ing die zij heeft met Rosa lei­dt tot hal­lu­ci­naties dat zij stuk­je bij beet­je het lichaam van deze mys­terieuze vrouw overneemt. Niet alleen haar borsten en ogen veran­deren, maar ook bijvoor­beeld haar smaak voor etenswaar. Het zorgt voor een vervreem­dend effect in de vertelling die we voor­namelijk vanu­it het per­spec­tief van Helen voorgeschoteld kri­j­gen. Wat is er met haar aan de hand? Beleeft ze alles daad­w­erke­lijk zoals ze het beschri­jft of ver­keert ze in een diepe cri­sis naar aan­lei­d­ing van de verd­wi­jn­ing van haar man en het groeiende besef dat ze zichzelf zolang voor de gek heeft gehouden?

The Sen­su­al­ist is een boeiend boek dat op ver­schil­lende manier gelezen kan wor­den. Afwis­se­lend over­heerst de sus­pense-achtige onderne­m­ing van Helen om erachter te komen waar de orig­inele hout­snedes van de beroemde anatomieboeken door Andreas Vesal­ius zijn gebleven waar­bij zij de meest extrav­a­gante mensen ont­moet die je maar kan bedenken2, om ver­vol­gens weer de con­frontatie van Helen met zichzelf te behan­de­len en hoe zij verder moet in de relatie met haar man die op een gegeven moment plom­pver­loren opduikt alsof er niets aan de hand is. Daar­naast is dit boek ook nog eens prachtig geïl­lus­treerd. Niet alleen om een en ander te ver­luchti­gen, maar vaak om de tekst te onder­s­te­unen of extra beteke­nis te geven. Het is voor mij aan­lei­d­ing om zelf op zoek te gaan naar meer werk van Bar­bara Hodg­son.

Helen Mar­tin is a schol­ar of antique anatom­i­cal illus­tra­tion. But she doesn’t know her own body any­more, because Helen is, quite lit­er­al­ly, los­ing her sens­es. Sight, hear­ing, touch, smell, taste; all are dis­ap­pear­ing. And she has start­ed to hal­lu­ci­nate – for sure­ly it is a hal­lu­ci­na­tion – that her body is being replaced, piece by piece with some­one else’s. Her hus­band, too, seems to be lost; van­ished dur­ing a busi­ness trip to Europe. When Helen sets out to find him, on the night train from Munich to Vien­na the mys­ter­ies pro­lif­er­ate.

The Sen­su­al­ist
Bar­bara Hodg­son
Uit­gev­er: Byzan­tium Books
ISBN: 9780811832083

~ ~ ~


  1. Poste restante is een aan­duid­ing op een post­stuk die aangeeft dat de brief op het postkan­toor bewaard moet wor­den tot de gead­resseerde deze komt ophalen. Het is een meth­ode die vooral wordt gebruikt om post te sturen naar per­so­n­en zon­der vast adres, bijvoor­beeld toeris­ten. Bron: Wikipedia 

  2. Wat te denken van een man in Wenen die bezig is om van iedere inwon­er een biografie te schri­jven op basis van hun ver­meld­ing in het tele­foon­boek. 

Op zoek naar (boeken van) Barbara

Ik ben op zoek naar Bar­bara Hodg­son. Zij is de schri­jver en illus­tra­tor van het boek The Sen­su­al­ist dat ik momenteel lees. Zow­el over het boek als over de schri­jf­ster is bar weinig te vin­den op het inter­net. Wat ik tot nu toe weet is dat zij in Cana­da woont en naast geïl­lus­treerde romans ook non-fic­tie werk op haar naam heeft staan. Maar helaas heeft ze geen eigen web­site of social media-accounts.

Bij de boekhan­del in het dorp plaats ik een zoekop­dracht. Ze geven me weinig kans omdat ze net als mij al snel gecon­sta­teerd hebben dat Hodg­son zo goed als onvin­d­baar is. Een laat­ste kans is om hun netwerk van tweede­hands boek­winkels te raad­ple­gen zodat ik miss­chien nog wat andere boeken van haar in bez­it kan kri­j­gen. Tenslotte ben ik ook op die manier aan The Sen­su­al­ist gekomen.

Helen woke up in the mid­dle of the night wear­ing some­one else’s breasts.

Het boek sprak me niet meteen aan. Pas toen ik er doorheen bladerde en de vele anatomis­che tekenin­gen zag raak­te ik geïn­ter­esseerd. Ook de open­ingszin vond ik boeiend. Het deed me denken aan Kafka’s Die Ver­wand­lung, zon­der dat ik me voor de geest kon halen hoe dat boek nu pre­cies begon1. Wat me pre­cies voor ogen stond bij de com­bi­natie van de vee­lal lugu­bere plaat­jes en deze eerste zin kan ik me niet meer voor de geest halen. Het was in ieder geval vol­doende om tot aankoop over te gaan. Waar­na het boek op de stapel ‘nog te lezen’ terecht kwam.

In de afgelopen jaren heb ik het ver­schei­dene keren in de hand gehad. Elke keer weer bleef ik geruime tijd hangen bij de illus­traties zon­der dat ik besloot het ver­haal daad­w­erke­lijk te gaan lezen. Tot­dat ik dit jaar besloot om rig­oreus door mijn boekverza­mel­ing te gaan. Heel even over­woog ik om The Sen­su­al­ist ongelezen van de hand te doen. Maar opnieuw raak­te ik gefasci­neerd. In een opwelling besloot ik om het boek een laat­ste kans te geven en nam het mee naar Cluj. Op de heen­reis begon ik te lezen. In het hotel las ik ’s avonds na het werk verder. En nu heb ik het bij­na uit en wil ik meer van haar lezen. Van­daar de zoek­tocht.

Gelukkig kreeg ik van­daag een mailt­je:

Beste heer Pel­lenaars,
Wij hebben bij een tweede­hand­slever­anci­er navraag gedaan voor het boek Hippolyte’s island (gebon­den met sto­fom­slag, pri­js inclusief verzend­kosten n.o.t.k.). Het is nog even de vraag of het beschik­baar is maar bent u nog steeds geïn­ter­esseerd? In dat geval kun­nen wij ver­zoeken om het te lat­en toes­turen.

Ik heb gereageerd dat ik nog steeds geïn­ter­esseerd ben.

~ ~ ~

Helen Mar­tin is a schol­ar of antique anatom­i­cal illus­tra­tion. But she doesn’t know her own body any­more, because Helen is, quite lit­er­al­ly, los­ing her sens­es. Sight, hear­ing, touch, smell, taste; all are dis­ap­pear­ing. And she has start­ed to hal­lu­ci­nate — for sure­ly it is a hal­lu­ci­na­tion — that her body is being replaced, piece by piece with some­one else’s. Her hus­band, too, seems to be lost; van­ished dur­ing a busi­ness trip to Europe. When Helen sets out to find him, on the night train from Munich to Vien­na the mys­ter­ies pro­lif­er­ate.

The Sen­su­al­ist
Bar­bara Hodg­son
Uit­gev­er: Byzan­tium Books
ISBN: 9780811832083

~ ~ ~


  1. Als Gre­gor Sam­sa eines Mor­gens aus unruhi­gen Träu­men erwachte, fand er sich in seinem Bett zu einem unge­heueren Ungeziefer ver­wan­delt.