50books — Vraag 39

Deze blog­post is deel 39 van 50 in de serie 50books — 2013

De afgelopen week pub­liceerde het weten­schap­pelijke mag­a­zine Sci­ence een onder­zoek naar de mate van empathisch ver­mo­gen bij lez­ers van lit­er­atu­ur. De studie door David Com­er Kidd en Emanuele Cas­tano heb ik zelf niet gelezen omdat alleen betal­ende abon­nees van Sci­ence erbij kunnen.[1] Ik heb het dus moeten doen met diverse blog­posts die er al snel aan­dacht aan gaven. Laat ik allereerst de samen­vat­ting geven zoals deze op de site van Sci­ence te lezen is:

Under­stand­ing oth­ers’ men­tal states is a cru­cial skill that enables the com­plex social rela­tion­ships that char­ac­ter­ize human soci­eties. Yet lit­tle research has inves­ti­gat­ed what fos­ters this skill, which is known as The­o­ry of Mind (ToM), in adults. We present five exper­i­ments show­ing that read­ing lit­er­ary fic­tion led to bet­ter per­for­mance on tests of affec­tive ToM (exper­i­ments 1 to 5) and cog­ni­tive ToM (exper­i­ments 4 and 5) com­pared with read­ing non­fic­tion (exper­i­ments 1), pop­u­lar fic­tion (exper­i­ments 2 to 5), or noth­ing at all (exper­i­ments 2 and 5). Specif­i­cal­ly, these results show that read­ing lit­er­ary fic­tion tem­porar­i­ly enhances ToM. More broad­ly, they sug­gest that ToM may be influ­enced by engage­ment with works of art.
[pete­pel: vetge­drukt en onder­streept is door mij aange­bracht]

Al snel zag je de menin­gen op ver­schil­lende sites en in de sociale menin­gen zich verde­len over de ver­sim­pelde vraag­stelling die uit deze studie naar voren zou komen: Word je een beter mens door het lezen van lit­er­atu­ur?

Het was voor Bart Smout (schri­jver) aan­lei­d­ing om in de Volk­skrant te schri­jven dat dit com­plete onzin is:

Lit­er­atu­ur als lei­draad voor het goede lev­en? Alsje­blieft zeg. De aantrekkingkracht van lit­er­atu­ur ligt er juist in dat zij kan spe­len met de morele orde, de boel over­hoop kan halen, vast­geroeste opvat­tin­gen op het spel zet. Goede boeken kun­nen puin­hopen in het denken aan­richt­en en zo nieuwe uitzicht­en creëren.

Hij nam als voor­beeld enkele titels van o.a. de Sade om te lat­en zien dat door het lezen van deze boeken toch echt niet verwacht mag wor­den dat de lez­er er een beter mens van zal wor­den. Wel dat ze miss­chien lit­er­atu­urliefheb­bers zouden kun­nen wor­den. Juist van­wege dat spe­len met ‘de morele orde’.

Nu valt het mij moeil­ijk te bewi­jzen dat in de studie aange­toond wordt dat lit­er­atu­ur een lei­draad zou kun­nen zijn voor het goede lev­en. Op mij kwam het eerder over dat door het lezen van lit­er­atu­ur in tegen­stelling tot de lager ingeschaalde boeken die als lec­tu­ur gezien wor­den, men beter in staat zou zijn om gesprekspart­ners in het dagelijks lev­en te kun­nen begri­jpen. Of, zoals het in The New York Times staat:

Some­thing by Chekhov or Alice Munro will help you nav­i­gate new social ter­ri­to­ry bet­ter than a pot­boil­er by Danielle Steel.
[…]
That is the con­clu­sion of a study pub­lished Thurs­day in the jour­nal Sci­ence. It found that after read­ing lit­er­ary fic­tion, as opposed to pop­u­lar fic­tion or seri­ous non­fic­tion, peo­ple per­formed bet­ter on tests mea­sur­ing empa­thy, social per­cep­tion and emo­tion­al intel­li­gence — skills that come in espe­cial­ly handy when you are try­ing to read someone’s body lan­guage or gauge what they might be think­ing.

Of je hier­door een beter mens wordt, dat is nog maar de vraag. En het is ook iets wat vol­gens mij niet door de studie onder­zocht werd. Maar nog­maals, daar­voor zou ik dat artikel in z’n geheel moet door­lezen.

Voor van­daag, in het kad­er van #50books vind ik de aange­haalde con­clusie uit het onder­zoek wel de moeite waard om hier te delen. Klopt het dat lit­er­atu­ur, meer dan lec­tu­ur, een betere voorstelling geeft van de com­plex­iteit die eigen is aan de ons omrin­gende wereld waarin wij onszelf dagelijks staande proberen te houden? En zou het behulpza­am kun­nen zijn voor ons func­tioneren en beo­orde­len van de mensen waarmee wij te mak­en hebben, wan­neer we meer lit­er­atu­ur gaan lezen? Prikke­lende vra­gen die een groot the­ma aansni­j­den, maar dat moet kun­nen op de zondagocht­end. De per­fecte tijd voor reflec­tie en bezin­ning. Laat aldus de vraag bezinken en neem de tijd voor een welover­wogen antwo­ord. Ik ben zoals alti­jd weer reuze benieuwd waar jul­lie mee gaan komen.

Vraag 39:
Ga je door het lezen van lit­er­atu­ur de wereld beter begri­jpen?

[1] Bij de reac­ties hieron­der heeft Heldinne een link naar een pdf-file geplaatst met het gehele artikel zoals in Sci­ence ver­sch­enen. Waar­voor dank!

~ ~ ~