50books – jaar 2015 – vraag 45

Deze blog­post is deel 45 van 49 in de serie 50books — 2015

In de tijd dat ik nog thuis woonde bij mijn oud­ers en jon­gere broert­je vroeg mijn vad­er steev­ast of ik ook een boek voor hem wilde meen­e­men wan­neer ik naar de bib­lio­theek ging. Dat was vaak makke­lijk­er dan voor mezelf een geschikt boek zien te vin­den. Ik moest op de vol­gende zak­en let­ten:

  • een een­zame onbe­grepen held;
  • por­tie geweld;
  • por­tie seks;
  • geen flauwekul zoals geesten, aliens en boven­natu­urlijke zak­en.

Mijn vad­er hield van duidelijkheid. Kwam het boek na een paar bladz­i­jdes lezen niet overeen met de hier­boven gestelde cri­te­ria, dan werd het rig­oreus aan de kant geschoven. Te veel humor? Dan kon hij net zo goed André van Duin gaan kijken op tv. Poli­tieke ver­wik­kelin­gen? Daar­voor had hij al een abon­nement op de krant. Zo leerde ik via ‘tri­al and error’ zijn smaak steeds beter te doorzien en de juiste boeken erbij te vin­den. Had ik de juiste keuze gemaakt en viel het boek bin­nen zijn eigen gedefinieerde genre, dan glom ik van trots.

The peo­ple who actu­al­ly buy books, in thump­ing­ly large num­bers, are genre read­ers. And they buy them because they love them.
[Lit­er­a­ture vs genre is a bat­tle where both sides lose, Damien Wal­ter in The Guardian]

Wan­neer men mij zou vra­gen wat het ver­schil is tussen boeken die bin­nen een bepaald genre vallen (zoals o.a. hor­ror, mis­daad, sf) vergeleken met de meer tra­di­tionele lit­er­atu­ur, dan ben ik geneigd te antwo­or­den dat het met een verwacht­ingspa­troon te mak­en heeft. Bij een gen­re­boek gaat men er als lez­er vanu­it dat het ver­haal vol­doet aan de con­ven­ties van het genre. Natu­urlijk wor­den er con­tinu nieuwe wegen inges­la­gen en de gren­zen van het genre opge­zocht. Maar toch. De lez­ers verwacht­en dat het boek uitein­delijk past bin­nen een bepaald stramien dat zich als zodanig heeft geëvolueerd.

In het artikel Lit­er­a­ture vs genre is a bat­tle where both sides lose, waar ik hier­boven al een citaat heb geplaatst, gaat Damien Wal­ter in op dit ver­meende onder­scheid tussen ‘genre-lec­tu­ur’ en ‘echte lit­er­atu­ur:

Lit­er­ary authors are the lux­u­ry brands of the writ­ing world, the Mer­cedes, the Har­rods and the Luis Vuit­ton of high cul­ture. Genre writ­ers are mid-range con­sumer brands, with an equiv­a­lent sta­tus to Sko­da, Argos and Pri­mark.
[Lit­er­a­ture vs genre, Damien Wal­ter]

Vol­gens Damien Wal­ter is het een achter­haalde schei­d­sli­jn die zek­er wan­neer je naar de heden­daagse verkoop­ci­jfers kijkt nog maar weinig toevoegt. ‘Genre sells’ en lit­er­atu­ur bli­jft daar ver bij achter, wat veel auteurs uit de lit­eraire wereld ertoe ver­lei­dt om op z’n tijd een roman te schri­jven die dicht tegen een genre aan schurkt of zelfs schaamteloos meep­rof­iteren van het suc­ces zon­der daar voor uit te willen komen. Een posi­tieve (vol­gens Wal­ter) uit­zon­der­ing op de regel is David Mitchell die met Slade House een boek heeft geschreven in de beste tra­di­ties van het ‘Haunt­ed House’ genre:

In Mitchell’s words, “the novel’s the boss”, and argu­ments about mar­ket­ing cat­e­gories are not the writer’s con­cern. If the vast sea of authors com­pet­ing for atten­tion today want any chance of being as good as David Mitchell, they’d do well to fol­low his exam­ple and learn from both lit­er­ary and genre fic­tion. They’re two halves of the same craft, and if the art of fic­tion is to remain healthy, we should stop nar­row­ing its range with snob­bery.
[Lit­er­a­ture vs genre, Damien Wal­ter]

Tja, dacht ik. Daar zit wat in. Maar ik was niet echt over­tu­igd. Zou door de toe­nader­ing van deze ‘two halves of the same craft’ de lit­eraire kwaliteit niet in het ged­ing komen? Toegegeven, dat is pre­cies de ‘snob­bery’ waar Wal­ter op wijst. Maar toch.

Niet veel lat­er las ik een inter­view met Umber­to Eco. Ook in The Guardian. Hij vertelt daar onder andere het vol­gende met betrekking tot zijn opvat­ting over het schri­jver­schap:

I don’t know what the read­er expects. I think that Bar­bara Cart­land writes what the read­ers expect,” he said […] I think an author should write what the read­er does not expect. The prob­lem is not to ask what they need, but to change them … to pro­duce the kind of read­er you want for each sto­ry.”
[Umber­to Eco: ‘Real lit­er­a­ture is about losers’, Mar­cus Browne in The Guardian]

Dat lijkt me een welkome aan­vulling. Indi­en het nodig is dat de lit­er­atu­ur leert van het suc­ces dat de gen­re­boeken hebben, laat dit dan alsje­blieft niet ten koste gaan van het ver­rass­ingsef­fect. Er is al zoveel van het­zelfde.

Vraag 45:
Wat denk jij, wordt het tijd dat de grens tussen lit­er­atu­ur en genre-lec­tu­ur ein­delijk eens geslecht wordt? Of zijn het twee onv­erenig­bare werelden die op z’n best af en toe leen­t­je­bu­ur bij elka­ar kun­nen spe­len?

Ik kijk uit naar jul­lie invulling van deze nieuwe vraag.

50books201545

~ ~ ~