Had ze zonder Connie geen verhaal?

Deze blog­post is deel 38 van 43 in de serie Een per­fecte dag voor lit­er­atu­ur

Een schri­jf­ster die een andere schri­jf­ster in hoge mate bewon­dert en daarom een boek schri­jft over een schri­jf­ster die een boek schri­jft over een schri­jf­ster die zij in hoge mate bewon­dert. Duizelt je het al? Goed. Dat was bij mij ook het geval toen ik Ica, het nieuwe boek van Eva Posthu­ma de Boer probeerde te bevat­ten. Eva Posthu­ma de Boer schi­jnt een groot fan van Con­nie Pal­men te zijn en in haar boek zien we een­zelfde beeld waar de schri­jf­ster Nadine Sprenger een groot fan is van Ica Metz. Omdat Con­nie Pal­men er een hand­je van heeft om fam­i­lie, vrien­den en bek­enden uit haar nabi­je omgev­ing herken­baar in haar romans op te voeren ligt het voor de hand om in Ica het­zelfde te veron­der­stellen:

Nadine = Eva
Ica = Con­nie.

Of is het een door­trapte truc van de schri­jf­ster Eva Posthu­ma de Boer om ons dit te doen geloven? Hoe dicht bij de realiteit is het gegeven van Nadine en Ica die samen naar een vakantiehuis­je in Frankrijk afreizen om daar in afzon­der­ing enkele weken door te bren­gen? Is het (los­jes) gebaseerd op een geza­men­lijke vakantie van Eva en Con­nie? Of is het alle­maal ontstaan in het hoofd van Eva Posthu­ma de Boer die door mid­del van deze sti­jloe­fen­ing een soort van eerbe­toon aan haar idool Con­nie Pal­men heeft geschreven?

Maakt het uit?

Sim­pel van geest als ik ben heb ik de neig­ing om een roman alti­jd redelijk onbe­van­gen te lezen. Ik probeer te ver­geten (in zoverre dat mogelijk is) wat ik eventueel heb meegekre­gen van mogelijke inten­ties door de schri­jver. Laat het ver­haal zich maar ontrollen en mij ver­rassen door sti­jl, onder­w­erp en/of plot. Het enige waar ik me al lezende vaak niet aan kan ont­trekken is de vraag waarom het boek geschreven moest wor­den. Wat was de urgen­tie van de schri­jver om er zijn ziel en zaligheid in te steken?

Waarom moest Eva Posthu­ma de Boer Ica schri­jven?

In de roman wordt het al snel duidelijk dat de schri­jf­ster Nadine Sprenger een obsessie heeft voor Ica Metz die gaan­deweg onge­zonde vor­men aan­neemt:

Zon­der Ica had ze geen ver­haal.
[p.138]

Nadine heeft het in haar hoofd gehaald dat Ica Metz een hoof­drol moet spe­len in haar vol­gende roman. Sterk­er, zij heeft Ica uitgen­odigd om een tijd­lang samen op het Franse plat­te­land te ver­to­even zodat zij nog dichter bij haar kan zijn. Ver weg van andere bewon­der­aars die Ica con­tinu claimen denkt Nadine dat zij het vertrouwen kan win­nen van Ica en dat door deze bij­zon­dere vriend­schap als vanzelf ook een goed ver­haal zal ontstaan.

De vraag bli­jft lange tijd wat dat ver­haal dan is.

Van­wege de pro­loog was ik lange tijd bang dat Eva Posthu­ma de Boer ergens in haar boek de afs­lag zou nemen richt­ing bloed­erig einde à la Mis­ery, het ver­filmde boek van Stephen King waar een doorge­draaide fan op geweld­dadi­ge wijze haar favori­ete schri­jver een hand­je helpt met het opdoen van inspi­ratie voor een vol­gende boek. Gelukkig (wat mij betre­ft) is zij daar aan voor­bi­jge­gaan. Ja, er vallen schoten in de nacht maar geen slachtof­fers. Ica Metz vertrekt in haar een­t­je terug naar Ned­er­land en Nadine Sprenger bli­jft achter. Sad­der but wis­er.

Ik heb een aan­tal boeken van Con­nie Pal­men gelezen. Deze wis­ten mij alti­jd van begin tot eind te boeien. De opgevo­erde per­son­ages voelden lev­ensecht, hun lot­gevallen over­tu­ig­den en wer­den ook nog eens inlevend beschreven met zin­nen­prikke­lende filosofis­che terz­i­jdes die mij alti­jd wis­ten te beko­ren. Dat veel van de per­son­ages gebaseerd waren op reëel bestaande mensen om haar heen was me niet alti­jd duidelijk. Ik heb dat nooit als een gemis ervaren of daar­door haar boeken min­der (of meer) gaan waarderen. Het lijkt mij niet dat Con­nie Pal­men haar boeken alleen maar schri­jft om deze mensen op te kun­nen voeren.

Is dat bij Eva Posthu­ma de Boer wel het geval?

Is het haar slechts te doen om (op een gekun­stelde manier) ons deelgenoot te mak­en van het feit dat zij dicht in de buurt van Con­nie Pal­men heeft mogen verk­eren? Heeft zij (net als Nadine met Ica) ooit de gedachte gehad om Con­nie Pal­men vak­er te ont­moeten om ver­vol­gens hun vriend­schap tot onder­w­erp te mak­en van haar vol­gende roman, maar is dat vast­gelopen in een doo­d­lopende straat waar­na ze dit com­pro­mis geschreven heeft zodat niet al haar werk voor niets was geweest?

Eerlijk gezegd kan ik dat niet geloven. Naar mijn beschei­den mening is het ver­haal gelaagder en is het een vooropgezet plan geweest om aan te tonen (zoals ook op de voorkant staat aangegeven) waar­toe bewon­der­ing en obsessie kan lei­den wan­neer het niet op tijd beteugeld wordt door realiteit­szin. Miss­chien is Eva Posthu­ma de Boer wel degelijk een groot fan van Con­nie Pal­men maar niet in de zin dat zij als een ware stalk­ster alle beweg­in­gen van haar idool op de voet vol­gt. Ik vul het liev­er in dat zij in de lit­er­atu­ur van Con­nie Pal­men aan­knop­ingspun­ten heeft gezien om een ver­haal dat zij in haar hoofd had de vorm te geven die het tot dan toe miste.

Deze gedachte helpt mij om het boek hoger te waarderen dan dat ik anders gedaan zou hebben.

Ica - Eva Posthuma de Boer 600

Wan­neer Nadine Sprenger als debu­tant het Boeken­bal bezoekt, maakt ze ken­nis met de door haar zo bewon­derde Ica Metz. Tussen haar en de kleine, grote schri­jf­ster bestaat onmid­del­lijk een vanzelf­sprek­ende, maar onverk­laar­bare vertrouwd­heid. Getrof­fen door de gretigheid waarmee Ica in het lev­en staat, maar ook door haar werk, dat leest alsof elk woord spe­ci­aal voor haar is geschreven is, komt Nadine tot het besef dat ze geen fascineren­der per­son­age voor haar nieuwe roman zou kun­nen verzin­nen dan Ica Metz.

Ica
Eva Posthu­ma de Boer
Uit­gev­er Ambo | Anthos
ISBN 9789041426260

~ ~ ~