De Geverfde Vogel op doek

Op de ach­ter­flap van The Pain­ted Bird staat geschre­ven:

“… will stand by the side of Anne Frank’s unfor­get­ta­ble Dia­ry … a powerful­ly poig­nant human docu­ment …” — Har­ry Over­street

Tot mijn schan­de moet ik beken­nen dat ik Het Dag­boek van Anne Frank nog steeds niet gele­zen heb. In tegen­stel­ling tot het boek van Jer­zy Kos­in­ski. Vol­gens een voor­zich­ti­ge schat­ting heb ik The Pain­ted Bird min­stens vijf keer gele­zen, als het niet meer is.

Van­daag lees ik in NRC dat er een ver­fil­ming van The Pain­ted Bird op het fes­ti­val van Vene­tië in pre­mi­è­re is gegaan. Tot mijn schrik, want ik ben over het alge­meen niet gechar­meerd van het boek op doek. Zeker niet wan­neer het een favo­riet boek betreft.

De recen­sent is min­der terug­hou­dend en beschouwt de drie uur duren­de film in zwart wit door de Tsje­chi­sche regis­seur Václav Mar­houl als zijn mees­ter­werk.

Sce­na­rio, acteer­werk, came­ra­voe­ring, mon­ta­ge – The Pain­ted Bird is op alle niveaus een klas­se apart.

Het zal wel even duren (denk ik) voor­dat de film hier in Neder­land te zien zal zijn, dus mis­schien is het een idee het boek nog maar eens te lezen. Wie weet krijg ik dan weer opnieuw zin om me wat meer in het werk van Jer­zy Kos­in­ski te ver­die­pen.

~ ~ ~

Geef toe aan een ander boek

Dit jaar ben ik van plan om veel, zo niet alles te lezen wat Jer­zy Kos­in­ski geschre­ven heeft. Daar gaat veel tijd in zit­ten. En mezelf ken­nen­de weet ik dat er een moment gaat komen waar­op ik wel eens iets anders wil gaan lezen. Met het risi­co dat dit ini­ti­a­tief voor­tij­dig in de kiem gesmoord wordt. Het plan is dus om van elke twee weken er maxi­maal een­tje aan Jer­zy Kos­in­ski te wij­den. Dan blijft er ook ruim­te over voor ande­re lec­tuur.

Een klei­ne drie maan­den heb ik dit vol­ge­hou­den. Tot­dat er een druk­ke test­pe­ri­o­de op het werk aan­brak. Er bleef in de avond­uren niet veel tijd over om te lezen. Inmid­dels was de boe­ken­week aan­ge­bro­ken, kocht mijn Inge een nieu­we A.F.Th. van der Heij­den en kreeg ik via Agnes ineens een vol­le lading boe­ken gele­verd. Toen er weer wat ruim­te kwam om een boek op te pak­ken had ik zoals min of meer ver­wacht even geen zin om met Kos­in­ski ver­der te gaan. Daar­voor lagen er sim­pel­weg te veel nieu­we boe­ken op mijn stu­deer­ka­mer. Zon­der er moei­lijk over te doen pak­te ik  een exem­plaar van een wil­le­keu­ri­ge sta­pel en begon te lezen. Ook in de week die eigen­lijk gere­ser­veerd was voor Kos­in­ski.

Ik beschouw het als mijn vorm van een ‘guil­ty plea­su­re’ op lees­ge­bied. Niet zozeer het lezen van iets waar­voor je je mis­schien schaamt, maar even een boek opzij leg­gen wan­neer je voelt dat je iets anders moet lezen. In plaats van kop­pig door te blij­ven lezen in een boek waar­voor het enthou­si­as­me tij­de­lijk min­der is gewor­den, heb ik geleerd dat het beter is om dit te accep­te­ren want anders ver­dwijnt de zin om te lezen hele­maal. En dat is natuur­lijk veel erger.

Dus heb ik nu het boe­ken­week­ge­schenk door Esther Ger­rit­sen gele­zen, en daar­na nog wat boe­ken van Jor­is Luy­en­dijk, Arnon Grun­berg en Jelle Brandt Cor­sti­us. Nu voel ik gelei­de­lijk de oor­spron­ke­lij­ke nieuws­gie­rig­heid naar het werk van Kos­in­ski weer terug­ko­men. Alleen ben ik voor­lo­pig nog even druk met de sur­vi­val­run die we aan het opbou­wen zijn en waar ik zelf mee doe aan de club­kam­pi­oen­schap­pen op zater­dag en als jury­lid op zon­dag bij een van de hin­der­nis­sen sta wan­neer de offi­ci­ë­le wed­strijd­runs gelo­pen wor­den.

Maar daar­na ga ik weer ver­der in The Her­mit of 69th Street. Ik kan haast niet wach­ten.

~ ~ ~

Dit is een bij­dra­ge voor het #50books ini­ti­a­tief dat in 2016 door Hen­drik-Jan de Wit wordt ver­zorgd.

Vraag 13
Heb je ook ‘guil­ty-plea­su­re’ boe­ken en lees je die stie­kem of juist niet?
~ ~ ~

Een nieuwe variant

De timing was weer eens per­fect. Op de dag dat voge­laars mas­saal bij elkaar waren geko­men in een Noord-Hol­land­se tuin om daar voor het eerst met eigen lens de rood­keel­nach­te­gaal te spot­ten, viel bij ons ook een nieu­we vari­ant te bespeu­ren.

Geen vogel, maar een naam in dit geval. Mijn naam om pre­cies te zijn. Ter­wijl Inge baal­de dat er van­daag weer geen brief bij de post zat in ver­band met de scha­de­af­han­de­ling (geen fic­tie, Elja) aan haar auto leg­de ik alle aan mij gerich­te post op een sta­pel­tje. Meest­al open ik ze pas later. Ik heb een ont­zet­ten­de hekel aan post (en aan tele­foon­tjes).

Kos­ky hates mail as much as he hates the pho­ne (or such a phra­se as a final solu­ti­on: J.K.). They all enter your life unin­vi­ted — and when they want it. “They are our life’s tota­li­ta­ri­an agents who spoil man’s spi­ri­tu­al soil,” he wri­tes on a spa­re men­tal index card.
[p30-31, The Her­mit of 69th Street, Jer­zy Kos­in­ski]

Toen het als­nog later was gewor­den kon ik er niet onder­uit om wat door de bin­nen­ge­ko­men post te bla­de­ren. Veel ver­dween recht­streeks in de bak met oud (nieuw?) papier. Ook nu weer enkel brie­ven met mijn naam fou­tief gespeld. Pel­le­naars. Het schijnt moei­lijk te zijn. Met één l of met dub­bel l. Of ae in plaats van aa. Alles pas­seert de revue en ik heb er ooit een mooie ver­za­me­ling van aan­ge­legd. Maar nieu­we vari­an­ten zie ik nog zel­den.

Tot van­daag dan. De ver­ze­ke­rings­maat­schap­pij die namens de doch­ter van onze over­bu­ren de scha­de zal afhan­de­len had wel dege­lijk een brief gestuurd. Alleen niet aan Inge. En ook niet aan mij, zou ik kun­nen zeg­gen. Want mijn naam is Pel­le­naars en niet

dellenaars01

In ieder geval is Inge blij met de brief en ik met een nieuw exem­plaar voor mijn ver­za­me­ling.

~ ~ ~

Het project Kosinski — vervolg

Om ervoor te zor­gen dat ik ook daad­wer­ke­lijk aan het leven en werk van Jer­zy Kos­in­ski ga begin­nen heb ik me het vol­gen­de voor­ge­no­men: om de ande­re week lees ik lite­ra­tuur over en door Kos­in­ski en de ove­ri­ge weken niet.

Ik heb deze strik­te inde­ling nodig om de juis­te con­cen­tra­tie te kun­nen opbren­gen. Nu heb ik de garan­tie dat de sta­pel onge­le­zen boe­ken toch aan de beurt komt en tege­lij­ker­tijd geeft het rust te weten dat Kos­in­ski niet par­does in een hoek ver­dwijnt om ver­ge­ten wor­den mocht ik plots gegre­pen wor­den door een ande­re schrij­ver.

Het is mijn bedoe­ling geen con­ces­sies te doen aan dit sche­ma. Dus wan­neer ik door wat voor reden ook in een bepaal­de week wei­nig tot niets kan lezen dan is dat gewoon vet­te pech.

Gis­ter heb ik het boek van Mura­kami over hard­lo­pen (en schrij­ven) uit­ge­le­zen en dat lijkt me een pri­ma aan­lei­ding om aan het begin van deze nieu­we week ver­der te gaan met het pro­ject Kos­in­ski. Hoe­wel ik al eer­der dit jaar begon­nen ben in de bio­gra­fie over Kos­in­ski door James Park Slo­an heb ik op dit moment meer zin om The Her­mit of 69th Street te lezen. Dit is het laat­ste boek van Jer­zy Kos­in­ski en het vormt de aan­lei­ding om aan dit hele pro­ject te begin­nen.

The Her­mit of 69th Street is geschre­ven als reac­tie op een beschul­di­ging van pla­gi­aat door twee jour­na­lis­ten aan het adres van Kos­in­ski. Iets wat ik niet wist toen ik er jaren gele­den ken­nis van nam. Het hele boek is ver­ge­ven van voet­no­ten en cita­ten, wat het lezen tot een bij­zon­de­re erva­ring maakt. De gedach­te hier­ach­ter is om aan te tonen dat het bij­zon­der moei­lijk (of wel­haast onmo­ge­lijk) is om ook maar een enke­le ori­gi­ne­le zin­sne­de op papier te krij­gen omdat alles wel eens eer­der gezegd of geschre­ven is.

hermit

A powerful log of sto­ry­tel­ling, The Her­mit of 69th Street is Jer­zy Kosinski’s most inno­va­ting novel sin­ce his 1969 Nati­o­nal Book Award­win­ning Steps and The Pain­ted Bird and is also his most per­so­nal novel to date. Dub­bed an “auto­fic­ti­on” by the author, it is at once sus­pense­ful and fun­ny, sava­ge and ten­der, sexu­al and pious.
Nor­bert Kos­ky, the fif­ty-five-year-old pro­ta­go­nist of the book is, like the pro­ta­go­nist of Steps, a half-Euro­pean, half-Ame­ri­can Holo­caust sur­vi­vor, who has emer­ged from his expe­rien­ces in the war-torn, only slightly mythi­cal coun­try of Ruthe­nia with most of his veri­ties scor­ched but spi­ri­tu­al­ly much more lumi­nous. But, whi­le in Steps Kosinski’s homo duplex cold­ly des­cends the stair­ca­se of imper­so­nal hell, Kos­ky is, in his own words, a spi­ri­tu­al wrest­ler — a wrest­ler, he points out, not a litera­ry boxer — who wrest­les his rebel­lious Self the only way he knows how: by wrest­ling the art of the nar­ra­ti­ve tra­di­ti­on.
As we wrest­le it with him The Her­mit of 69th Street takes the rea­der on a wild ride through spi­ri­tu­al lands­ca­pes both har­ro­wing and hila­rious. It fuses and, says the author, wil­lin­gly con­fu­ses foot­prints and foot­no­tes, alche­my and reli­gi­on, sex and cabala. It is Jer­zy Kos­in­ski at his new and dif­fe­rent nar­ra­ti­ve best.

The Her­mit of 69th Street
Jer­zy Kos­in­ski
Uit­ge­ver Sea­ver Books
ISBN 0805006117

~ ~ ~

Het project Kosinski

Begin 2015 stond er een rij­tje boe­ken op mijn bureau waar­van ik het voor­ne­men had om ze alle­maal te lezen voor­dat het jaar ten ein­de was. Het waren er vijf­tien. Eind decem­ber maak­te ik de balans op en con­sta­teer­de dat ik in totaal vier­en­der­tig boe­ken had gele­zen. Maar van het rij­tje boe­ken dat in janu­a­ri op mijn bureau stond had ik er slechts vier gele­zen.

Begin 2016 heb ik één boek op mijn bureau staan, en wel Jer­zy Kos­in­ski — A Bio­grap­hy door James Park Slo­an:

He was hai­led as one of the world’s gre­at wri­ters and intel­lec­tu­als, with novels like The Pain­ted Bird and Being The­re. He was acclai­med as a heroic sur­vi­vor and wit­ness of the Holo­caust. He won high litera­ry awards, made the best­sel­ler list, taught and lec­tu­red in pres­ti­gious uni­ver­si­ties, and beca­me an inti­ma­te of the rich and famous in a jet-set world of glit­ter and gla­mour. Then, in a Vil­la­ge Voi­ce expo­sé that sent shock waves throug­hout the intel­lec­tu­al com­mu­ni­ty, he was den­oun­ced as a CIA tool, a supre­me con man and litera­ry fraud, igni­ting a fire­storm of con­tro­ver­sy that con­su­med his reputa­ti­on and cul­mi­na­ted in his head­line-making sui­ci­de.

Dit jaar heb ik het voor­ne­men om zo’n beet­je alles wat ik door en over Jer­zy Kos­in­ski kan vin­den te lezen (of te bekij­ken indien het beeld­ma­te­ri­aal is). Al jaren ben ik gefas­ci­neerd door de boe­ken van deze schrij­ver en toen ik in decem­ber via Ama­zon ein­de­lijk een engels­ta­lig exem­plaar van The Her­mit of 69th Street te pak­ken had gekre­gen wil­de ik eigen­lijk meer weten over de ach­ter­grond van dit boek en de moge­lij­ke rela­tie met zijn zelf­moord. Daar­om eerst maar eens boven­ver­mel­de bio­gra­fie op de kop getikt. Al gaan­de­weg het eer­ste hoofd­stuk ont­stond het idee om me ver­der te gaan ver­die­pen in leven en werk van deze auteur.

Natuur­lijk zal ik ook ande­re boe­ken (die niet over Jer­zy Kos­in­ski gaan) van ande­re schrij­vers blij­ven lezen, want mezelf ken­nen­de weet ik dat dat van­zelf gaat. Het onder­werp Kos­in­ski gaat ech­ter het cen­tra­le the­ma vor­men in mijn lees­ac­ti­vi­tei­ten voor 2016.

Wat het me gaat bren­gen en of ik het vol zal hou­den? Ik heb geen flauw idee. Het is ten­slot­te slechts een voor­ne­men.

~ ~ ~

Dit is een bij­dra­ge voor het #50books ini­ti­a­tief dat in 2016 door Hen­drik-Jan de Wit wordt ver­zorgd.
Vraag 1
Wat is je lees­voor­ne­men voor 2016?

~ ~ ~