De Geverfde Vogel op doek

Op de achterflap van The Painted Bird staat geschreven:

“… will stand by the side of Anne Frank’s unforgettable Diary … a powerfully poignant human document …” – Harry Overstreet

Tot mijn schande moet ik bekennen dat ik Het Dagboek van Anne Frank nog steeds niet gelezen heb. In tegenstelling tot het boek van Jerzy Kosinski. Volgens een voorzichtige schatting heb ik The Painted Bird minstens vijf keer gelezen, als het niet meer is.

Vandaag lees ik in NRC dat er een verfilming van The Painted Bird op het festival van Venetië in première is gegaan. Tot mijn schrik, want ik ben over het algemeen niet gecharmeerd van het boek op doek. Zeker niet wanneer het een favoriet boek betreft.

De recensent is minder terughoudend en beschouwt de drie uur durende film in zwart wit door de Tsjechische regisseur Václav Marhoul als zijn meesterwerk.

Scenario, acteerwerk, cameravoering, montage – The Painted Bird is op alle niveaus een klasse apart.

Het zal wel even duren (denk ik) voordat de film hier in Nederland te zien zal zijn, dus misschien is het een idee het boek nog maar eens te lezen. Wie weet krijg ik dan weer opnieuw zin om me wat meer in het werk van Jerzy Kosinski te verdiepen.

~ ~ ~

Geef toe aan een ander boek

Dit jaar ben ik van plan om veel, zo niet alles te lezen wat Jerzy Kosinski geschreven heeft. Daar gaat veel tijd in zitten. En mezelf kennende weet ik dat er een moment gaat komen waarop ik wel eens iets anders wil gaan lezen. Met het risico dat dit initiatief voortijdig in de kiem gesmoord wordt. Het plan is dus om van elke twee weken er maximaal eentje aan Jerzy Kosinski te wijden. Dan blijft er ook ruimte over voor andere lectuur.

Een kleine drie maanden heb ik dit volgehouden. Totdat er een drukke testperiode op het werk aanbrak. Er bleef in de avonduren niet veel tijd over om te lezen. Inmiddels was de boekenweek aangebroken, kocht mijn Inge een nieuwe A.F.Th. van der Heijden en kreeg ik via Agnes ineens een volle lading boeken geleverd. Toen er weer wat ruimte kwam om een boek op te pakken had ik zoals min of meer verwacht even geen zin om met Kosinski verder te gaan. Daarvoor lagen er simpelweg te veel nieuwe boeken op mijn studeerkamer. Zonder er moeilijk over te doen pakte ik  een exemplaar van een willekeurige stapel en begon te lezen. Ook in de week die eigenlijk gereserveerd was voor Kosinski.

Ik beschouw het als mijn vorm van een ‘guilty pleasure’ op leesgebied. Niet zozeer het lezen van iets waarvoor je je misschien schaamt, maar even een boek opzij leggen wanneer je voelt dat je iets anders moet lezen. In plaats van koppig door te blijven lezen in een boek waarvoor het enthousiasme tijdelijk minder is geworden, heb ik geleerd dat het beter is om dit te accepteren want anders verdwijnt de zin om te lezen helemaal. En dat is natuurlijk veel erger.

Dus heb ik nu het boekenweekgeschenk door Esther Gerritsen gelezen, en daarna nog wat boeken van Joris Luyendijk, Arnon Grunberg en Jelle Brandt Corstius. Nu voel ik geleidelijk de oorspronkelijke nieuwsgierigheid naar het werk van Kosinski weer terugkomen. Alleen ben ik voorlopig nog even druk met de survivalrun die we aan het opbouwen zijn en waar ik zelf mee doe aan de clubkampioenschappen op zaterdag en als jurylid op zondag bij een van de hindernissen sta wanneer de officiële wedstrijdruns gelopen worden.

Maar daarna ga ik weer verder in The Hermit of 69th Street. Ik kan haast niet wachten.

~ ~ ~

Dit is een bijdrage voor het #50books initiatief dat in 2016 door Hendrik-Jan de Wit wordt verzorgd.

Vraag 13
Heb je ook ‘guilty-pleasure’ boeken en lees je die stiekem of juist niet?
~ ~ ~

Een nieuwe variant

De timing was weer eens perfect. Op de dag dat vogelaars massaal bij elkaar waren gekomen in een Noord-Hollandse tuin om daar voor het eerst met eigen lens de roodkeelnachtegaal te spotten, viel bij ons ook een nieuwe variant te bespeuren.

Geen vogel, maar een naam in dit geval. Mijn naam om precies te zijn. Terwijl Inge baalde dat er vandaag weer geen brief bij de post zat in verband met de schadeafhandeling (geen fictie, Elja) aan haar auto legde ik alle aan mij gerichte post op een stapeltje. Meestal open ik ze pas later. Ik heb een ontzettende hekel aan post (en aan telefoontjes).

Kosky hates mail as much as he hates the phone (or such a phrase as a final solution: J.K.). They all enter your life uninvited – and when they want it. “They are our life’s totalitarian agents who spoil man’s spiritual soil,” he writes on a spare mental index card.
[p30-31, The Hermit of 69th Street, Jerzy Kosinski]

Toen het alsnog later was geworden kon ik er niet onderuit om wat door de binnengekomen post te bladeren. Veel verdween rechtstreeks in de bak met oud (nieuw?) papier. Ook nu weer enkel brieven met mijn naam foutief gespeld. Pellenaars. Het schijnt moeilijk te zijn. Met één l of met dubbel l. Of ae in plaats van aa. Alles passeert de revue en ik heb er ooit een mooie verzameling van aangelegd. Maar nieuwe varianten zie ik nog zelden.

Tot vandaag dan. De verzekeringsmaatschappij die namens de dochter van onze overburen de schade zal afhandelen had wel degelijk een brief gestuurd. Alleen niet aan Inge. En ook niet aan mij, zou ik kunnen zeggen. Want mijn naam is Pellenaars en niet

dellenaars01

In ieder geval is Inge blij met de brief en ik met een nieuw exemplaar voor mijn verzameling.

~ ~ ~

Het project Kosinski – vervolg

Om ervoor te zorgen dat ik ook daadwerkelijk aan het leven en werk van Jerzy Kosinski ga beginnen heb ik me het volgende voorgenomen: om de andere week lees ik literatuur over en door Kosinski en de overige weken niet.

Ik heb deze strikte indeling nodig om de juiste concentratie te kunnen opbrengen. Nu heb ik de garantie dat de stapel ongelezen boeken toch aan de beurt komt en tegelijkertijd geeft het rust te weten dat Kosinski niet pardoes in een hoek verdwijnt om vergeten worden mocht ik plots gegrepen worden door een andere schrijver.

Het is mijn bedoeling geen concessies te doen aan dit schema. Dus wanneer ik door wat voor reden ook in een bepaalde week weinig tot niets kan lezen dan is dat gewoon vette pech.

Gister heb ik het boek van Murakami over hardlopen (en schrijven) uitgelezen en dat lijkt me een prima aanleiding om aan het begin van deze nieuwe week verder te gaan met het project Kosinski. Hoewel ik al eerder dit jaar begonnen ben in de biografie over Kosinski door James Park Sloan heb ik op dit moment meer zin om The Hermit of 69th Street te lezen. Dit is het laatste boek van Jerzy Kosinski en het vormt de aanleiding om aan dit hele project te beginnen.

The Hermit of 69th Street is geschreven als reactie op een beschuldiging van plagiaat door twee journalisten aan het adres van Kosinski. Iets wat ik niet wist toen ik er jaren geleden kennis van nam. Het hele boek is vergeven van voetnoten en citaten, wat het lezen tot een bijzondere ervaring maakt. De gedachte hierachter is om aan te tonen dat het bijzonder moeilijk (of welhaast onmogelijk) is om ook maar een enkele originele zinsnede op papier te krijgen omdat alles wel eens eerder gezegd of geschreven is.

hermit

A powerful log of storytelling, The Hermit of 69th Street is Jerzy Kosinski’s most innovating novel since his 1969 National Book Awardwinning Steps and The Painted Bird and is also his most personal novel to date. Dubbed an “autofiction” by the author, it is at once suspenseful and funny, savage and tender, sexual and pious.
Norbert Kosky, the fifty-five-year-old protagonist of the book is, like the protagonist of Steps, a half-European, half-American Holocaust survivor, who has emerged from his experiences in the war-torn, only slightly mythical country of Ruthenia with most of his verities scorched but spiritually much more luminous. But, while in Steps Kosinski’s homo duplex coldly descends the staircase of impersonal hell, Kosky is, in his own words, a spiritual wrestler – a wrestler, he points out, not a literary boxer – who wrestles his rebellious Self the only way he knows how: by wrestling the art of the narrative tradition.
As we wrestle it with him The Hermit of 69th Street takes the reader on a wild ride through spiritual landscapes both harrowing and hilarious. It fuses and, says the author, willingly confuses footprints and footnotes, alchemy and religion, sex and cabala. It is Jerzy Kosinski at his new and different narrative best.

The Hermit of 69th Street
Jerzy Kosinski
Uitgever Seaver Books
ISBN 0805006117

~ ~ ~

Het project Kosinski

“Jerzy Kosinski” by Victor Skrebneski

Begin 2015 stond er een rijtje boeken op mijn bureau waarvan ik het voornemen had om ze allemaal te lezen voordat het jaar ten einde was. Het waren er vijftien. Eind december maakte ik de balans op en constateerde dat ik in totaal vierendertig boeken had gelezen. Maar van het rijtje boeken dat in januari op mijn bureau stond had ik er slechts vier gelezen.

Begin 2016 heb ik één boek op mijn bureau staan, en wel Jerzy Kosinski – A Biography door James Park Sloan:

He was hailed as one of the world’s great writers and intellectuals, with novels like The Painted Bird and Being There. He was acclaimed as a heroic survivor and witness of the Holocaust. He won high literary awards, made the bestseller list, taught and lectured in prestigious universities, and became an intimate of the rich and famous in a jet-set world of glitter and glamour. Then, in a Village Voice exposé that sent shock waves throughout the intellectual community, he was denounced as a CIA tool, a supreme con man and literary fraud, igniting a firestorm of controversy that consumed his reputation and culminated in his headline-making suicide.

Dit jaar heb ik het voornemen om zo’n beetje alles wat ik door en over Jerzy Kosinski kan vinden te lezen (of te bekijken indien het beeldmateriaal is). Al jaren ben ik gefascineerd door de boeken van deze schrijver en toen ik in december via Amazon eindelijk een engelstalig exemplaar van The Hermit of 69th Street te pakken had gekregen wilde ik eigenlijk meer weten over de achtergrond van dit boek en de mogelijke relatie met zijn zelfmoord. Daarom eerst maar eens bovenvermelde biografie op de kop getikt. Al gaandeweg het eerste hoofdstuk ontstond het idee om me verder te gaan verdiepen in leven en werk van deze auteur.

Natuurlijk zal ik ook andere boeken (die niet over Jerzy Kosinski gaan) van andere schrijvers blijven lezen, want mezelf kennende weet ik dat dat vanzelf gaat. Het onderwerp Kosinski gaat echter het centrale thema vormen in mijn leesactiviteiten voor 2016.

Wat het me gaat brengen en of ik het vol zal houden? Ik heb geen flauw idee. Het is tenslotte slechts een voornemen.

~ ~ ~

Dit is een bijdrage voor het #50books initiatief dat in 2016 door Hendrik-Jan de Wit wordt verzorgd.
Vraag 1
Wat is je leesvoornemen voor 2016?

~ ~ ~

Kapper

Vanochtend was het weer eens tijd om een bezoekje aan de kapper te brengen. Inmiddels heb ik na vele omzwervingen en meer en minder goede ervaringen een vast adres gevonden in de binnenstad van Arnhem. Niet echt om de hoek (de Turkse kapper annex gezichtsmasseur alsook nekwervelkraker in ons buurtwinkelcentrum zou eerder voor de hand liggen, maar daar mag ik niet meer naar toe; nee, ik mag niet klagen…) maar wel betrouwbaar. Fijn is ook dat, ondanks dat ze pas om 9:00 uur opengaan, je er toch al een kwartiertje eerder naar binnen kunt. Met een kopje koffie en de krant is het dan aangenaam wachten in de wetenschap dat je binnenkort als eerste geholpen gaat worden. Aldus liep ik deze ochtend rond half negen over het plein voor de Eusebius kerk richting de kapsalon. Inmiddels was de mist wat meer opgetrokken zodat ik de kerk nu wel op de foto kreeg, iets wat me eerder vanaf de Nelson Mandela brug niet zou zijn gelukt want daar hing een stevige nevel boven de Rijn die het uitzicht op de stad geheel ontnam.

arnhem

Nu zullen jullie denken wat dit alles te maken heeft met de beantwoording van de vijfde vraag in de #50books reeks. Wel, alles. Jullie moeten weten dat ik namelijk niet zo vaak in de stad kom. Ik heb daar nooit zo’n zin in. Er valt voor mij daar niet zoveel te halen. Met uitzondering van (en hier komt de link naar #50books om de hoek kijken) cd’s en boeken. Daarvoor kunnen ze me altijd naar de stad sturen. Ben ik daarom verplicht voor welke onbenullige reden dan ook weer de stad te bezoeken, dan breng ik standaard ook bezoekjes aan de plaatselijke muziek- en boekwinkels. Niet dat ik niet af en toe gebruik maak van de online besteldiensten, maar daadwerkelijk fysiek rondneuzen tussen de schappen vol muziek en literatuur is toch van een geheel andere dimensie. Eentje die wat mij betreft nog niet te vervangen is door het gescroll en geklik op de plaatjes in de digitale webshops.

antwoord5

Eenmaal thuis staren me vier nieuwe boektitels aan die schreeuwen om gelezen te worden. Nu! Meteen! Ik als eerste! Nee, ikke! En ik besef dat ik het mezelf weer onnodig moeilijk heb gemaakt. Gelukkig heb ik er iets op gevonden. Begin vorig jaar heb ik een goodreads account aangemaakt en heb mezelf het stramien opgelegd van een x aantal boeken per jaar (25 in 2012, 30 in 2013), waarbij ik maximaal twee boeken tegelijkertijd mag lezen (een stuks fictie en een stuks non-fictie). Bovendien moet ik ze ook daadwerkelijk helemaal uitlezen voordat ik aan een volgend boek kan beginnen. Strakke maar eenvoudige en daarom doeltreffende regeltjes die me behoeden bij elke aankoop van een nieuw boek enthousiast in deze aanwinst te duiken terwijl er nog ettelijke halfgelezen titels her en der in huis liggen te wachten. Dat overkomt me dus niet meer.

En daarom kan ik bij deze volkomen ter goeder trouw beweren dat ondanks mijn boekenkast weer enkele nieuwe exemplaren rijker is, ik toch vastberaden blijf lezen in:

  • fictie: The painted bird, Jerzy Kosinski
  • non-fictie: 1812: Napoleons fatale veldtocht naar Moskou, Adam Zamoyski

painted

Jerzy Kosinski (vooral bekend door de verfilming van zijn boek Being There, met Peter Sellers in de hoofdrol) is een auteur waarmee ik lang geleden via zijn boek Cockpit in aanraking ben gekomen. Nu is hij er één van de lijst auteurs die ik geregeld blijf (her)lezen. Ik denk zo’n beetje alles van hem gelezen te hebben behalve de twee boeken die hij uitgebracht heeft onder het pseudoniem Joseph Novak. The painted bird is het verontrustende verhaal van een joodse jongen die tijdens WO-II door zijn ouders ondergebracht wordt bij een oude vrouw op het platteland ergens in Oost Europa om uit de handen van de Nazi’s te blijven. Wanneer de vrouw komt te overlijden is dit het begin van een zwerftocht van de jongen door het voornamelijk achtergebleven of achterlijke boerengebied. Zijn lotgevallen geven vooral een onaangenaam beeld van het openlijk beleden racisme en geweld tegen vreemdelingen in deze besloten gemeenschappen. Elke keer weer bij herlezing schokt het me opnieuw. Iets wat ik eigenlijk bij alle boeken van Kosinksi heb.

1812

Het boek door Zamoyski speelt zich grotendeels in vergelijkbaar gebied af, maar dan ruim een eeuw eerder. We volgen om en om de twee hoofdrolspelers in Napoleons desastreuze mars door Oost Europa richting Moskou, namelijk Napoleon zelf en tegenover hem tsaar Alexander van Rusland. Maar bovenal krijgen we een inkijkje in de ontberingen van de twee gigantische legers die veldslagen leveren waar de zinloosheid, soms minieme terreinwinst en ontelbare slachtoffers pas weer in WO-I opnieuw herhaald worden. Wanneer je al lezende probeert te bevatten welke omvang deze operatie heeft (door Napoleon in gang gezet om definitief het machtsevenwicht in Europa vast te leggen) gaat het al snel duizelen. Iets wat duidelijk viel af te lezen op het gezicht van de acteur Joost Prinsen (aka Erik Engerd) die in het programma Verborgen Verleden op zoek ging naar zijn voorouders en daarbij stuitte op een familielid welke als soldaat mee was getrokken met Napoleon. En ook nog eens de helse terugtocht door de Russische winter wist te overleven. Joost Prinsen besluit een aantal plekken van die tocht te bezoeken. Om een beeld te krijgen wat de soldaat meegemaakt moest hebben las hij tijdens de treinreis naar Polen en Wit-Rusland in het boek van Zamoyski. Herhaaldelijk zien we hem vol ongeloof de bladzijdes omslaan en opkijken met een blik die aangaf hoe groot de verschrikkingen wel niet moesten zijn waaraan het leger was blootgesteld. Aangrijpend is het fragment waar Prinsen spontaan uit de kleren gaat om dezelfde ervaring te ondergaan bij een doorwaadbare plek in een rivier waar de soldaten uit het leger van Napoleon ook doorheen zijn getrokken. Onmiddellijk door en door verkleumd na enkele passen in de stromende rivier voelt hij zich voor even verbonden met de soldaat die misschien wel tijdens deze terugtocht een joodse vrouw uit Polen mee heeft genomen naar Nederland. Zo wil althans het verhaal binnen zijn familie waarover hij nu eindelijk meer informatie denkt te hebben verkregen.

~ ~ ~

Mijn bijdrage voor 50books – vraag 5:
Welk boek lees je op dit moment?

~ ~ ~