Een alternatieve versie van de waarheid

mementomori
pho­topin

Een man wordt gevon­den in zijn bad­kamer. Dood. Dat is op zich een tri­este zaak maar in die zin niet per se vreemd. Iedereen komt op een slechte dag aan zijn eind. Het zijn vanzelf­sprek­end de omstandighe­den die een over­li­j­den ver­dacht kun­nen mak­en.

Neem bijvoor­beeld ‘het geval’ Alber­to Nis­man. Hij pleegt zelf­mo­ord in zijn bad­kamer. Wat de zaak echter doet stinken is dat hij de dag na zijn over­li­j­den in het Argen­ti­jnse par­lement met bewi­jsstukken zou komen die de betrokken­heid van de pres­i­dent moesten aan­to­nen bij een aanslag op een joods cen­trum twintig jaar gele­den. Zat hij mis met zijn doc­u­menten en besloot hij zichzelf een (pub­lieke) verned­er­ing te besparen? Of was de zelf­mo­ord in scene gezet door iemand die veel te ver­liezen had wan­neer Nis­man het bij het rechte eind had? Inmid­dels geloven er nog maar weinig mensen in een zelf­mo­ord maar dreigt het onder­zoek naar zijn dood te verzan­den in een poli­tieke machtsstri­jd.

Ook in het boek Memen­to Mori geschreven door Jol­ka draait het om een man die onder ver­dachte omstandighe­den gevon­den wordt in zijn bad­kamer. Het is Mark Leen­ders. Wan­neer de poli­tie ter plekke arriveert (gewaarschuwd als ze zijn door Melanie, de vriendin van Mark) proberen ze hem nog te reanimeren. Maar dat mag niet bat­en. Voor Mark komt alle hulp te laat.

Betre­ft het hier een uit de hand gelopen wild avond­je exper­i­menteren met drugs? De over­do­sis MDMA in com­bi­natie met alco­hol wijst over­duidelijk in deze richt­ing. En tenslotte heeft de vriendin van Mark meteen het alarm­num­mer gebeld toen duidelijk werd dat het niet de goede kant met hem opging. Een nood­lot­tig ongeval inher­ent aan de risico’s die men loopt wan­neer er ver­dovende mid­de­len in het spel zijn.

Toch?

Dan nu wat ver­dachte omstandighe­den. Mark Leen­ders had enkele dagen eerder een belas­tende verk­lar­ing afgelegd tegen een berucht crim­i­neel die er al eerder niet voor had teruggede­inst tegen­standers uit de weg te ruimen. Ook stond Leen­ders niet bek­end als iemand die zich boven­matig bedi­ende van drank en drugs. Oh ja, zijn vriendin (althans de vrouw die aangetrof­fen wordt in de bad­kamer bij Mark) had eerst een ver­keerd adres doorgegeven. Dat scheelt al snel enkele cru­ciale minuten die lev­en­sred­dend had­den kun­nen zijn. Zou hier kwade opzet in het spel zijn?

In Memen­to Mori vol­gen we Mark Leen­ders in de dagen nadat hij als getu­ige is opgeroepen tot aan de bewuste avond dat hij bezwijkt in zijn bad­kamer. Wat Jol­ka bij­zon­der inge­nieus heeft gedaan is dat zij een tweede ver­haal­li­jn intro­duceert die een aan­tal jaar eerder een aan­vang neemt. Via deze ver­haal­li­jn mak­en we ken­nis met Han­nah, de vrouw waar Mark stapelver­liefd op wordt. Op deze manier kri­j­gen we meer achter­grond geleverd bij de hele geschiede­nis die vooraf­gaat aan de besliss­ing van Mark om te getu­igen.

Nadat halver­wege het boek de ware toe­dracht van wat er zich in de bad­kamer heeft afge­speeld voor ons als lez­er duidelijk is gewor­den (zon­der dat we weten wie er mogelijk nog meer achter zit of over het waarom) gaat de eerste ver­haal­li­jn verder met het onder­zoek door enkele vrien­den (bij poli­tie en advo­catu­ur) naar de mogelijke daders. Zij geloven niet in een ongeval of zelf­mo­ord. In de tweede ver­haal­li­jn lezen we hoe het tot een breuk komt tussen Han­nah en Mark. De bedreigin­gen aan het adres van Mark en de geheimen die hij heeft voor Han­nah mak­en het voor haar onmo­gelijk om bij hem te bli­jven. Lat­er lezen we hoe ze elka­ar toch weer weten te vin­den.

De tweede ver­haal­li­jn, die uiterst behendig door de eerste ver­haal­li­jn heen is ver­w­even, eindigt op zondag 7 okto­ber 2007. Het is dan dat we te weten zijn gekomen waar Mark mee bezig was. En het zet voor een groot deel de eerste ver­haal­li­jn in een ander daglicht. Want die eerste ver­haal­li­jn begon op maanda­gavond 8 okto­ber 2007. Het was voor mij aan­lei­d­ing om weer vooraan te begin­nen om te zien waar ik de ver­bor­gen aan­wi­jzin­gen en ongetwi­jfeld sub­tiele nuances over het hoofd had gezien die me miss­chien al eerder op het spoor had­den kun­nen zetten van deze ver­rassende ont­knop­ing. Voor­waar geen straf want wie Jol­ka een beet­je kent (en ik mag me tot die bevoor­recht­en reke­nen) weet hoe meeslepend ze kan schri­jven. Ik raad dan ook iedereen aan die bij tijd en wijle meer zoekt achter de mis­daadza­k­en zoals die in de media tot ons komen om dit boek aan te schaf­fen. Het zal je een vol­gende keer nog aan­dachtiger (of beter, ach­ter­dochtiger) het nieuws doen vol­gen.

Miss­chien ten overvloede, maar deze lit­eraire thriller is gebaseerd op de dood van Bram Zeegers die een week eerder tegen Willem Holleed­er had getu­igd. Jol­ka heeft hier haar eigen ken­merk­ende twist aan gegegeven. De vraag is hoe ver dit bez­i­j­den de waarheid is…

memento-mori-jolka

In de nacht van 8 op 9 okto­ber 2007 over­leed ex-advo­caat Bram Zeegers onder ver­dachte omstandighe­den in zijn won­ing aan de Lairesses­traat in Ams­ter­dam. Omdat hij een week voor zijn dood had getu­igd tegen Willem Holleed­er en boven­di­en bevriend was met de in 2004 geliq­uideerde vast­goed­mag­naat Willem End­stra, werd er al snel over een ver­band gespeculeerd. Onder­zoek door de Ams­ter­damse poli­tie en het Ned­er­lands Foren­sisch Insti­tu­ut in Den Haag lei­d­de tot de con­clusie dat Zeegers was overleden aan een over­do­sis MDMA in com­bi­natie met alco­hol. De poli­tie en het NFI con­cludeer­den dat het hier een tragisch ongeluk betrof.

Memen­to Mori
Jol­ka
Let­ter­Ri­jn
ISBN 9789081954341