38 témoins — Kitty Genovese

Mid­den in de nacht schrik je wakker. Op de achter­grond sterft een ijselijke schree­uw weg in de donkerte van de nacht. Jij bent nog bezig om uit te vin­den waar je bent, welke dag het is, wie er naast je ligt en meer van dat soort vor­men van hou­vast om jezelf een plaats op aarde te geven. Dan pas vraag je je af wat het was wat je uit je slaap heeft gerukt. Nog steeds lichtelijk gedes­oriën­teerd zit je rech­top in bed. Stilte dre­unt in je oren. Had je nu wel of niet iemand horen gillen? Voor de zek­er­heid open je de gordi­j­nen en werpt een blik op straat. Niets bij­zon­ders te zien. Alleen de gebruike­lijke nacht­brak­ers die over straat strompe­len na een avond vol drank. Alweer half slapend val je terug in bed. Een vol­gende door merg en been sni­j­dende kreet is het begin van een nieuwe nacht­mer­rie.

De vol­gende ocht­end hoor je op de radio dat er iemand is ver­mo­ord in de wijk waar je woont. Wan­neer je meer alert was geweest en de poli­tie diezelfde nacht had gebeld, waren er miss­chien geen dodelijke slachtof­fers gevallen. Wat ga je de poli­tie vertellen indi­en ze bij je aan­bellen voor een buur­ton­der­zoek?

Ziedaar het dilem­ma voor de bewon­ers van een wijk in Le Havre wat het onder­w­erp van de film ‘Le témoins’ (de getu­igen) vormt. In dit geval zijn het 38 poten­tiële getu­igen die allen bew­eren niets geho­ord te hebben ter­wi­jl vlak onder hun raam een stu­dente van 20 jaar gruwelijk via messteken van het lev­en wordt beroofd. Het is onmo­gelijk dat nie­mand iets heeft gemerkt. Toch bli­jft iedereen vol­hard­en dat ze ofwel vast in slaap waren, ofwel niets alarmerend geho­ord hebben. Halver­wege de film kri­jgt een van hen zoveel wroeg­ing dat hij alsnog opbiecht bij de poli­tie dat hij wel degelijk wakker is gewor­den en vanachter het raam getu­ige is geweest van de steek­par­tij. Met alle gevol­gen van dien.

Zelf had ik halver­wege de film een déjà vu. Had ik de film al eerder gezien? Was het een ver­film­ing van een thriller die ik miss­chien al eens gelezen had? Ik pijnigde mijn hersens en kwam uitein­delijk uit bij een boek uit onverwachte hoek: ‘Super­f­reako­nom­ics’ van Levitt & Dub­n­er. Een boek wat ik vorig jaar gelezen heb en wat dieper ingaat op de ver­schil­lende (economis­che) prikkels (of het ont­breken daar­van) als verk­lar­ing voor bepaald menselijk gedrag. In hoofd­stuk 3 — Unbe­liev­able sto­ries about apa­thy and altru­ism (in which peo­ple are revealed to be less good than pre­vi­ous­ly thought, but also less bad) komt een schokkende zaak ter sprake met als tragisch mid­delpunt de 28-jarige Kit­ty Gen­ovese die in 1964 mid­den in de nacht voor haar apparte­ment ver­mo­ord wordt. De zaak wordt al snel nation­aal nieuws. En wel hierom:

For more than half an hour 38 respectable, law-abid­ing cit­i­zens in Queens watched a killer stalk and stab a woman in three sep­a­rate attacks in Kew Gar­dens. […] Not one per­son tele­phoned the police dur­ing the assault; one wit­ness called after the woman was dead.

De film is los­jes gebaseerd op deze gebeurte­nis (die in het boek een ver­rassende ont­knop­ing kent) en zoomt in op de relatie van een man en vrouw, waar­bij de vrouw van een zak­en­reis thuiskomt op de ocht­end na de moord. In eerste instantie bli­jft het voor haar (en voor ons) onduidelijk wat haar echtgenoot heeft geho­ord of gezien. Het ver­haal wordt in een langza­am tem­po verteld, maar is ner­gens lang­dr­a­dig. Gefasci­neerd heb ik zit­ten toek­ijken hoe deze ontluis­terende film alleen maar ver­liez­ers lijkt op te lev­eren en mijn geloof in de mens weer een flinke deuk oploopt. Gelukkig hebben we het boek nog om terug te lezen dat de werke­lijkheid toch iets anders in elka­ar zat.

Gebruik­te illustratie(s):
The screams of Kit­ty Gen­ovese

~ ~ ~