Rondje verkeerde timing

Deze blog­post is deel 5 van 5 in de serie Free­dom Trail 14/9/2019

Gis­ter zag ik op de weer-app dat het van­daag zowat de hele dag zou gaan rege­nen. Het maak­te dus niet zo heel veel uit op welk tijd­stip ik zou gaan hard­lopen. Maar vanocht­end bij het ont­wak­en was het gro­ten­deels droog en dat bleef het de eerste uren. Zon­der te check­en of dat zo zou bli­jven hees ik mijzelf rond 11 uur in de hard­loop­kleren en begon aan een rond­je van min­i­maal zeven kilo­me­ter.

Miss­chien had ik toch beter even kun­nen check­en.

Na 1 kilo­me­ter zag ik dat het steeds donkerder begon te wor­den. Ook de wind trok aan en was nu voor mijn gevoel stor­ma­chtig. Natu­urlijk recht op de kop. Bij de tweede kilo­me­ter kwam daar een striemende hagel­bui bovenop. Het leek alsof ik met ijs­naald­jes beschoten werd. Her­haaldelijk voelde ik aan mijn wind­jack of die inmid­dels niet geper­foreerd was. Dat viel gelukkig mee. Mijn onbe­dek­te voorhoofd onder­tussen veran­derde langza­am in een ijs­plaat.

Maar zoals dat meestal gaat met die hagel­buien zijn ze net zo snel weer voor­bij als dat ze op komen zetten. Tegen de tijd dat ik bij de derde kilo­me­ter was brak de zon door en zette de dooi van mijn lichaam zacht­jes in. Helaas had­den de weer­go­den toch nog een ver­rass­ing voor me in pet­to. In de laat­ste kilo­me­ters, toen ik zo goed als hele­maal opge­droogd was en de erg­ste kou uit mijn lichaam verd­we­nen was trokken de wolken zich opnieuw samen om er een nieuwe regen­bui uit te persen die me tot op het bot door­nat maak­te voor­dat ik thuis kon gaan schuilen.

De rest van de dag is het droog gebleven en de schi­jnt de zon bij tijd en wijle volop. Het hard­lopen was er trouwens niet min­der om. Opnieuw is het er de afgelopen week niet van gekomen maar het ging desal­ni­et­temin prob­leem­loos. Niet hard, wel lekker.

~ ~ ~

Alles wat je wilt weten over hard­lopen — Mariska van Sprun­del

Hoofd­stuk 1 — De geboorte van de langeaf­s­tand­slop­er

In dit eerste hoofd­stuk gaat Mariska van Sprun­del op zoek naar de geschiede­nis van het hard­lopen. Allereerst naar de herkomst van het joggen dat een eerste oplev­ing kreeg in de VS in de late jaren 60 van de vorige eeuw en een kleine tien jaar lat­er over­sloeg naar Europa. De voor­naam­ste reden was de weten­schap­pelijke onder­bouwing dat bewe­gen goed voor de gezond­heid is en dat hard­lopen een redelijke sim­pele en goed­kope manier is om hier­aan tege­moet te komen.

De vol­gende vraag die zij zich dan stelt is of dit de volledi­ge verk­lar­ing is. Mensen lopen namelijk al veel langer hard dan met de opkomst van het joggen.  Moeten we niet veel verder terug in de tijd als we weten dat in de Griekse oud­heid er al hardgelopen werd? Wat nu als de wor­tels van het hard­lopen wel net zo oud zijn als de mens zelf?

Ze gaat daar­voor te rade bij Daniel Lieber­man, hoogler­aar in de menselijke evo­lu­tion­aire biolo­gie in Cam­bridge. Hij schreef in 2004 samen met Den­nis Bram­ble een baan­brek­end artikel over de rol van het langeaf­s­tand­slopen in de evo­lu­tie van mensen. Hun the­o­rie baseert zich voor een groot gedeelte op de huidi­ge staat van het skelet van de Homo erec­tus. Ze onder­schei­den aller­lei type­r­ende ken­merken die in hun ogen bewi­jzen dat de mens gaan­deweg een sterk skelet ontwikkelde dat hen in staat stelde om goed te kun­nen hard­lopen.

En waarom was dat zo belan­grijk? De pre­his­torische mens moest zich aan­passen om eiwitrijk voed­sel te kun­nen eten. Dat kon in de vorm als aaseters door al lopend ervoor te zor­gen eerder bij karkassen te kun­nen zijn dan andere vleeseters. Maar ook door net zo lang achter andere zoogdieren aan te bli­jven ren­nen tot­dat die van uit­putting (dikkere vacht en geen zweet­k­lieren over heel hun lichaam) neervie­len en gedood kon­den wor­den.

Niet iedereen is over­tu­igd van deze the­o­rie en er zijn wat hak­en en ogen, zoals waarom bijvoor­beeld van­daag de dag niet iedereen hard kan lopen en waarom som­mi­gen onder ons eerder betere sprint­ers dan langeaf­s­tand­slop­ers zijn, maar Daniel Lieber­man heeft voor veel van deze uit­zon­derin­gen vaak een redelijk antwo­ord, maar dit kan (nog) niet alti­jd door weten­schap­pelijk bewi­jsvo­er­ing onder­s­te­und wor­den.

Zo is er bijvoor­beeld de vraag waarom we ondanks deze evo­lu­tie als ‘geboren’ hard­lop­ers dan toch alti­jd maar weer geteis­terd wor­den door blessures. Daar­voor gaat Mariska van Sprun­del langs bij de paleo-antropoloog Jere­my DeSil­va die onder­zoek heeft gedaan naar de voet en de enkel van de mens. Het is juist de evo­lu­tie die ervoor gezorgd heeft dat we zo bli­jven sukke­len. Vol­gens DeSil­va lopen we op ‘een aangepaste apen­voet, en dat is niet iets wat een ontwer­p­er ooit zou bedenken voor een wan­de­lende mens’. Evo­lu­tion­air gezien kun je vol­doende rede­nen bedenken waarom rech­top staan en lopen op een gegeven moment belan­grijk werd voor over­lev­ing en moesten we de blessures aan voeten en benen dan maar op de koop toe nemen.

Het hoofd­stuk eindigt met de con­sta­ter­ing dat de huidi­ge hard­loopgek­te wellicht ‘inder­daad een overbli­jf­sel van twee miljoen jaar menselijke evo­lu­tie’ kan zijn ondanks dat we er steeds min­der afhanke­lijk van zijn gewor­den toen we langza­am opschoven van jagers naar land­bouw­ers en ons daar­na verder ontwikkelden naar een mensvorm waar­bij het hard­lopen niet meer essen­tieel was voor het voortbestaan.

Hoe dan ook, hard­lopen is terug, zij het in een andere gedaante. Met het vin­den van eiwitrijk voed­sel heeft het niks meer te mak­en. Het is zelfs omge­keerd: nu eten hard­lop­ers extra eiwit met als doel de spieren sterk te houden voor de kilo­me­ters die nog gaan komen. [p.27]

~ ~ ~

Wat: Air­borne Free­dom Trail
Wan­neer: 14 sep­tem­ber 2019
Afs­tand: 28 kilo­me­ter

~ ~ ~

Aarzelend begin in de herkansing

Deze blog­post is deel 4 van 5 in de serie Free­dom Trail 14/9/2019

Pre­cies een maand gele­den liep ik een rond­je van 6 kilo­me­ter voor wat een aanzet had moeten zijn voor het train­ingstra­ject richt­ing de Air­born Free­dom Trail op 14 sep­tem­ber. Daar is het tot nu toe bij gebleven. Griep en de nasleep ervan weer­hield­en me ervan om de hard­loop­schoe­nen aan te trekken.

Van­daag was het dan ein­delijk weer eens zover dat ik me (nog steeds wat kor­tademig en op z’n tijd geteis­terd door een hoest­buiaan­val) fit genoeg voelde om het opnieuw te proberen. Ondanks de harde wind (zeg maar gerust stor­ma­chtig) en de striemende regen ging het lopen best wel aardig. Vier kilo­me­ter in een gemid­deld tem­po van 10 km per uur, toen wat oefenin­gen gedaan en de laat­ste twee kilo­me­ter op m’n gemak uit­gelopen.

Onder­weg zag ik ganzen, een­den, water­hoen­ders, aalscholvers, zwa­nen, meerkoet­jes, gewone koet­jes, schapen, koni­j­nen, hon­den en omver gewaaide bomen. En ik voelde me pri­ma. Het gaf een heer­lijk voldaan gevoel om door de regen te ren­nen en zelfs op dat kleine stuk­je meerdere diehards te zien die ook de weer­som­standighe­den trot­seer­den om hun train­ingskilo­me­ters te mak­en. Het stim­uleerde me om niet het korte rond­je van vijf kilo­me­ter te lopen wat ik vooraf in gedacht­en had, maar voor de extra kilo­me­ter te gaan.

~ ~ ~

Vorig jaar las ik het boek Alles wat je wilt weten over hard­lopen, geschreven door Mariska van Sprun­del. Ik heb er een keer kort over geblogd en daar­na niet meer ter­wi­jl ik het een razend inter­es­sant boek vond. Het idee is nu om regel­matig tegelijk met een update van een train­ingsrond­je wat te schri­jven over dit boek.

Voor wie het boek niet kent allereerst wat citat­en uit het voor­wo­ord waar Mariska van Sprun­del beschri­jft hoe de weten­schap­sjour­nal­ist in haar wakker werd geschud ter­wi­jl ze gehin­derd door blessures noodged­won­gen als toeschouw­er de halve marathon van Egmond bij­woont.

Ik observeerde de mensen op het par­cours. […] De een luis­ter­de naar muziek, de ander zag ik zijn hor­loge check­en. Som­mige mensen zwaaiden uit­bundig naar de toeschouw­ers die hen aan­moedig­den, anderen keken gecon­cen­treerd en reageer­den ner­gens op. Veel lop­ers nut­tig­den een gel­let­je. Wat me vooral intrigeerde was de enorme var­iëteit aan schoeisel. [p.11]

In de hard­loop­w­ereld cir­culeren zoveel gebruiken, gewoontes en ver­halen over voed­ing, schoe­nen, men­tal­iteit en blessures. Die ver­halen gaan over van lop­er op lop­er, waar­door iedereen dezelfde wijshe­den kent en weet wat goed is en wat niet. [p.12]

Wat ik al snel ont­dek­te, is dat de feit­en het vaak afleggen tegen de overgeleverde ken­nis. Sport staat erom bek­end rijk te zijn aan rit­ue­len en tra­di­tionele gebruiken. Hard­lopen is daar geen uit­zon­der­ing in. [p.13]

Weten­schap­sjour­nal­ist Mariska van Sprun­del is afges­tudeerd in bio­medis­che weten­schap­pen. Ze schri­jft onder meer voor Trouw, Runner’s World en NEMO Ken­nis­link. Ze is hard­loop­train­er bij atletiekv­erenig­ing Phoenix in Utrecht en houdt een hard­loop­blog bij op RationeleRenner.nl.

~ ~ ~

Wat: Air­borne Free­dom Trail
Wan­neer: 14 sep­tem­ber 2019
Afs­tand: 28 kilo­me­ter

~ ~ ~

Alles wat ik wil weten

De boeken die ik tegen beter weten in besteld heb zijn:

  • Super­in­tel­li­gence — Paths, Dan­gers, Strate­gies — geschreven door Nick Bostrom
  • Alles wat je wilt weten over hard­lopen — geschreven door Mariska van Sprun­del

Van­daag kwa­men ze bin­nen. Ik zat te lezen in SPQR — A His­to­ry of Ancient Rome, een geweldig boek van de his­tor­i­ca Mary Beard waar ik afgelopen zondag in begonnen was tij­dens een week­end­je Well­ness in Erme­lo.
Wat nu?

Toch maar even het boek van Mariska van Sprun­del erbij gepakt. Tenslotte zit ik volop in het hard­loopge­beuren momenteel. Bin­nen de kort­ste keren had ik de eerste drie hoofd­stukken doorgelezen:

  1. De geboorte van de langeaf­s­tand­slop­er
  2. De zin en onzin van hard­loop­schoe­nen
  3. Terug naar blote voeten

en waren er al een hoop mythes en dogma’s ontzenuwd want dat is waar dit boek sterk in is. Het is ver­baz­ing­wekkend te lezen hoe weinig of tegen­stri­jdi­ge weten­schap­pelijke onder­bouwing er is voor aller­lei zak­en die als com­mon sense gelden. Zo weet ik niet beter dat je bij hard­loop­schoe­nen goed moet kijken of ze vol­doende demp­ing hebben. Maar waarom eigen­lijk? En is het wel terecht?

Bij al dit soort algemene wijshe­den (het doen van rekoe­fenin­gen tij­dens de warm­ing up) of nieuwe hypes / trends (aller­lei voed­ingssup­ple­menten of het drinken van bieten­sap) gaat Mariska van Sprun­del op zoek naar de achter­grond waar het van­daan komt en waar het beweert een oploss­ing voor te zijn. Dat lev­ert aller­lei ver­rassende inzicht­en op waar­bij de slot­con­clusie vee­lal is dat men het niet hon­derd pro­cent kan bewi­jzen.

Hoe inter­es­sant het boek van Mary Beard ook is, ik denk dat ik allereerst nog wat verder lees in Alles wat je wilt weten over hard­lopen. Als is het maar omdat ik van plan ben om wat gel­let­jes en reep­jes te bestellen nu ik bin­nenko­rt will begin­nen met wat lan­gere afs­tanden te gaan lopen.

Miss­chien is dat wel hele­maal niet nodig.

Is het nodig om extra kool­hy­drat­en te eten voor een hard­loop­wed­stri­jd? Sli­jt het kraak­been in je knieën sneller door hard­lopen? Gaat dagelijk joggen depressief te lijf?

De hard­loop­w­ereld staat bol van de overgeleverde wijshe­den over schoe­nen, voed­ing, blessures en gezond­heid. Goede schoen zouden pijn­t­jes voorkomen en marathons zijn onge­zond voor het hart. Maar wat is feit en wat is fic­tie? Weten­schap­sjour­nal­ist Mariska van Sprun­del is na haar zoveel­ste blessure vast­ber­aden de weten­schap achter hard­lopen te ontrafe­len.

Alles wat je wilt weten over hard­lopen
Mariska van Sprun­del
Uit­gev­er: Ams­ter­dam Uni­ver­si­ty Press
ISBN: 9789462989191

~ ~ ~