Gevaar

Nu was ik al nooit zo’n social media fanaat, maar zek­er de afgelopen maan­den waren m’n activiteit­en op plat­forms zoals face­book en twit­ter som­mige weken tot min­der dan het min­i­male beperkt. Dat doet teveel werk(druk) met mij, schi­jn­baar.

Echter om nou te zeggen dat ik het gemist heb. Of dat ik last had van afkick­ver­schi­jnse­len. Nou nee. Eerder het tegen­overgestelde. Het bracht rust in drukke tij­den. Mijn iPhone was ineens weer gere­duceerd tot zijn bas­is­func­tie: een tele­foon.

Toen ik een­maal een paar dagen noodged­won­gen de laat­ste updates van mijn (in veel gevallen) virtuele vrien­den aan mij voor­bij liet gaan, verd­ween daar­na als vanzelf de haast dwang­matige rou­tine om dat ver­spreid over vele momenten op een dag te doen. En wan­neer je dan toch eens op een ver­loren ogen­blik gedachteloos met je mobielt­je in de hand de face­book app open­k­lik­te, dan vor­mde zich bij­na meteen alsnog een gedachte. Een­t­je van, “What the heck” en de app werd weer weggek­likt. Om het ver­loren ogen­blik anders in te vullen. Met bijvoor­beeld een korte pow­er­nap, of het mak­en van een wan­del­ing buiten in de frisse lucht. Of zomaar. Met niets­doen. Een tijd­je wegstaren in de grote leegte. Het hoofd leeg lat­en stromen in plaats van nog voller te prop­pen met weinig ter zake doende data.

Van­daag las ik in de NRC van maandag 24 decem­ber vergelijk­bare ervarin­gen in het artikel Homo dig­i­tal­is mobilis: ver­slaafd, alti­jd en over­al geschreven door Mark Hijink. Hij staat stil bij het bin­nenko­rt te verwacht­en rap­port De zwarte kant van sociale media. Dit rap­port wil meer aan­dacht geven aan de ver­slavende karak­ter van het huidi­ge dig­i­tale tijd­perk en hoe dit ons gedrag op een negatieve manier aan het veran­deren is. Er wor­den tien gevaren van sociale media opge­somd:

  1. sociale media mak­en ons dom
  2. sociale media mak­en ons aso­ci­aal
  3. sociale media stim­uleren verkok­er­ing en egotrip­per­ij
  4. sociale media mak­en ons geestesziek
  5. sociale media tas­ten het geheugen aan
  6. sociale media zijn manip­u­latief
  7. sociale media voe­den Big Broth­er-sit­u­aties
  8. sociale media zetten aan tot ter­reur
  9. sociale media voeren sen­satiezucht
  10. sociale media bedreigen pri­va­cy en cre­ativiteit

Over de gevaren 1, 3, 4 en 5 had ik eerder dit jaar al het een en ander gelezen in het veron­trustende boek The shal­lows: what the inter­net is doing to our brains door Nico­las Carr. Een boek dat ook in dit artikel wordt aange­haald. Hij beschri­jft over­tu­igend hoe iedere keer weer dat er nieuwe com­mu­ni­catiemid­de­len wor­den geïn­tro­duceerd, dit ook lei­dt tot een veran­der­ing van hoe men de infor­matie tot zich neemt en in welke mate dit impact heeft op ons geheugen en brein.

Een ander boek dat ver­meld wordt is Alone togeth­er door Sher­ry Turkle, een titel die op mijn nog te lezen lijst­je staat. En naar aan­lei­d­ing van dit artikel weer een aan­tal plaat­sen geste­gen is. Ik had er wel al over gelezen en ben geïn­trigeerd door haar obser­vaties over hoe vooral de alti­jd online zijnde jeugd enerz­i­jds in staat is om enorme virtuele netwerken te onder­houden, maar anderz­i­jds in de dagelijkse omgang emo­tion­eel geblok­keerd is om zelfs het meeste sim­pele gesprek te kun­nen voeren.

Of ik het verder met de teneur van het artikel en het nog te ver­schi­j­nen rap­port eens ben? Ik denk het wel. Er wordt ver­wezen naar de Slow Tech-beweg­ing die pleit voor meer bedachtza­amheid in onze omgang met mobiel inter­net en social media. Wan­neer ik om me heen kijk dan zie ik ook vol­doende voor­beelden van mensen die volkomen opges­loten zit­ten in hun dig­i­tale wereld­je. Waar­voor het wel­haast een obsessie is om maar niets te mis­sen. Ter­wi­jl dat onmo­gelijk is. Je mist alti­jd iets. Je kunt niet alles bijhouden.

Besef je dat een­maal, dan is er wellicht ruimte geschapen voor wat meer afs­tand. En komt er wat tijd vrij. Om weer eens om je heen te kijken.

~ ~ ~