Zondag, 2 december 2018

De tweede dag van onze team­build­ing in Cluj bestond voor een groot gedeelte uit een work­shop rond Design Think­ing. Bedoel­ing was om ons in korte tijd wat meer inzicht te geven in deze meth­ode en via enkele prak­tis­che oefen­ing er wat gevoel bij te kri­j­gen. Indi­en het ons zou bevallen kon­den we over­we­gen een van de offi­ciële train­in­gen over meerdere dagen te gaan vol­gen die op ver­schil­lende locaties gegeven wor­den. Het beviel mij in ieder geval zo goed dat ik er wel mee verder wil. De train­er gaf aan dat al in jan­u­ari een train­ing op de agen­da staat. Plaats van han­del­ing: Boekarest.

Nu is het zo dat het­zelfde bedri­jf ook een ves­tig­ing heeft in Ned­er­land maar Boekarest spreekt me wel aan. Tenslotte ben ik daar nog nooit eerder geweest en kan ik de gele­gen­heid aan­gri­jpen om wat van de stad te zien. Zek­er nu het me duidelijk is gewor­den dat niet ver buiten Boekarest de begraaf­plaats van Vlad Tepes te vin­den is.

Hoewel er in The His­to­ri­an (het boek van Eliz­a­beth Kos­to­va) aan getwi­jfeld wordt of hij er wel degelijk zijn laat­ste rust­plaats heeft gevon­den, zou hij zijn begraven in een kloost­er op een eiland in het meer van Snagov, op zo’n 40 kilo­me­ter van Boekarest. Miss­chien moet ik van de gele­gen­heid gebruik mak­en om naast het vol­gen van een train­ing ook het spoor van Drac­u­la eens te vol­gen.

Het meer van Snagov met links het eiland waar Vlad Tepes begraven ligt
Het graf van Vlad Tepes
Graf­s­teen Vlad Tepes

~ ~ ~

Vrijdag, 23 november 2018

Tij­dens de vlucht van Cluj naar Dort­mund las ik verder in The His­to­ri­an. Het was een feest der herken­ning. Niet ver­won­der­lijk natu­urlijk want een van de rede­nen dat ik met dit boek was begonnen had juist met Roe­menië te mak­en. Eén van de cen­trale fig­uren in deze roman is namelijk Vlad Tepes, oftewel Vlad de Spi­etser (omdat hij gewoon was zijn tegen­standers te spi­et­sen met lange stak­en). Deze his­torische per­soon leefde lang gele­den in Trans­syl­vanië waar­van ook Cluj deel uit­maakt. Er is op kan­toor onder andere een ruimte naar hem ver­noemd waar we ook deze week weer een ver­gader­ing had­den.

In The His­to­ri­an wordt verder gebor­du­urd op de mythe dat Vlad Tepes een vampi­er zou zijn geweest. Iets wat pas met de roman Drac­u­la door Bram Stok­er een eigen lev­en is gaan lei­den. Bram Stok­er. Door­dat hij de bij­naam Drac­u­la (zoon van Drac­ul) gebruik­te werd Vlad gelei­delijk aan syn­on­iem aan de vampi­er uit het boek.

De his­torische Vlad Tepes leverde bij lev­en een felle stri­jd tegen de Turken die langza­am opruk­ten vanu­it Con­stan­tinopel naar het west­en. Zijn tegen­stander uit die tijd was de Turkse sul­tan Mehmet II. Niet geheel toe­val­lig kwam deze con­frontatie enkele keren voor­bij in de gesprekken tussen de Roe­meense collega’s en onze Turkse col­le­ga die eerder dit jaar ons team was komen ver­sterken. Gelukkig leverde dit geen nieuwe stri­jd op maar een amu­sante uitwissel­ing van woor­den en cul­turele tra­di­ties waar­van niet alti­jd duidelijk was of ze nu Roe­meense of Turkse roots had­den. Ook in The His­to­ri­an komen dit voor­beelden aan bod.

Nog meer herken­ning vol­gde toen het ver­haal zich ver­plaat­ste naar Istan­bul. Juist deze week had­den we in de avon­duren na de work­shops bij een goed glas whiskey ver­schei­dene keren stilges­taan bij deze stad waar onze Turkse col­le­ga was geboren en geto­gen. Hij wist er veel over te vertellen en ook nu kwa­men een aan­tal zak­en die ik van hem geho­ord had in het boek terug.

Maar de grap­pig­ste herken­ning kwam toch wel toen ik op bladz­i­jde 271 was aangekomen. De Amerikaanse his­tori­cus die op zoek is naar zijn men­tor heeft hulp gekre­gen van een Roe­meense antropologe en ze zijn inmid­dels in Instab­ul gear­riveerd waar ze ondanks veel nieuwe infor­matie het idee te hebben op een dood spoor te zit­ten. Of althans duidelijke aan­wi­jzin­gen ont­breken wat hun vol­gende stap zou kun­nen zijn.

She shook her head. ‘It is a wild duck chase’.
‘Goose,’ I said, but with­out enthu­si­asm.
‘Goose chase’, she amend­ed.

Het was exact dezelfde con­ver­sa­tie die twee van mijn collega’s had­den naar aan­lei­d­ing van onze eigen Goose chase als onderdeel van de team­build­ing eerder deze week. Het bli­jft fascinerend, deze toe­val­lighe­den tussen realiteit en fic­tie.

~ ~ ~

Zaterdag, 17 november 2018

Mooie over­denk­ing aan het begin van hoofd­stuk 10 over het opnieuw bezoeken van plaat­sen waar je ooit bent geweest is en waar je goede herin­ner­in­gen bij hebt. Mot­to: begin er niet aan. Het valt alleen maar tegen.

As an adult, I have often known that pecu­liar lega­cy time brings to the trav­el­er: the long­ing to seek out a place a sec­ond time, to find delib­er­ate­ly what we stum­bled on once before, to recap­ture the feel­ing of dis­cov­ery. Some­times we search out again even a place that was not remark­able in itself — we look for it sim­ply because we remem­ber it. If we do find it, of course, every­thing is dif­fer­ent. The rough-hewn door is still there, but it’s much small­er; the day is cloudy instead of bril­liant; it’s spring instead of autumn; we’re alone instead of with three friends. Or, worse, with three friends instead of alone.
[p.80, The His­to­ri­an, Eliz­a­beth Kos­to­va]

~ ~ ~

Van veel boeken weet ik pre­cies waar en wan­neer ik ze heb gekocht. Dat is niet het geval bij The His­to­ri­an. Ik denk dat ik het ooit op een vliegveld heb gekocht omdat ik niets te lezen bij me had of wat ik bij me had al had uit­gelezen of niet inter­es­sant genoeg was. Hoe dan ook. Ik weet het niet meer. Wat ik wel weet is waarom ik er (opnieuw) in begonnen ben. Tij­dens mijn laat­ste bezoek aan Cluj heb ik veel tijd doorge­bracht in een ver­gader­ruimte met de naam Vlad Tepes. Van­daar.

Late one night, explor­ing her father’s library, a young woman finds an ancient book and a cache of yel­low­ing let­ters addressed omi­nous­ly to ‘My dear and unfor­tu­nate suc­ces­sor’. Her dis­cov­ery plunges her into a world she nev­er dreamed of — a labyrinth where the secrets of her father’s past and her mother’s mys­te­ri­ous fate con­nect to an evil hid­den in the depths of his­to­ry.

The His­to­ri­an
Eliz­a­beth Kos­to­va
Sphere
ISBN 9780751537284

~ ~ ~

In The His­to­ri­an gaat de dochter van een voor­ma­lig stu­dent geschiede­nis op zoek naar meer infor­matie over Vlad Tepes, oftewel ‘Vlad the Impaler’. Ze stu­it op een boek van Robert Dig­by getiteld Tales from the Carpathi­ans met twee vertellin­gen waar graaf  Drac­u­la een rol heeft1.

The first recount­ed how Drac­u­la liked to feast out of doors among the corpses of his impaled sub­jects. One day, I learned, a ser­vant com­plained open­ly in front of Drac­u­la about the ter­ri­ble smell, where­upon the prince ordered his men to impale the ser­vant above the oth­ers, so the smell would not offend the dying servant’s nose.
[p.86–87]

Een hoofd­stuk verder ver­schuift het vertelper­spec­tief naar een men­tor van haar vad­er toen die nog geschiede­nis studeerde. Ook hij had zich verdiept in de geschiede­nis van Drac­u­la maar door omstandighe­den die nog niet duidelijk zijn is hij hier­mee gestopt. In een reeks van brieven die hij heeft achterge­lat­en als waarschuwing voor wie zijn voor­beeld wil vol­gen doet hij uit de doeken wat er is voorgevallen. In een brief geda­teerd 16 decem­ber 1930 valt het vol­gende te lezen wan­neer hij een boek opent dat van cru­ci­aal belang is voor zijn onder­zoek:

Imme­di­ate­ly I became aware of some­thing very strange. A smell rose from its pages that was not mere­ly the del­i­cate scent of age­ing paper and cracked vel­lum. It was a reek of decay, a ter­ri­ble, sick­en­ing odour, a smell of old meat or cor­rupt­ed flesh.
[p.91–92]

Nor­maal gespro­ken zou ik bij deze pas­sages niet zolang hebben stilges­taan, maar met de beelden van De doden­vallei van Texas nog vers in mijn geheugen leek het alsof een mis­selijk­mak­ende geur van rot­tende lijken van de pagina’s omhoog steeg. Ik wist niet hoe snel ik verder moest lezen om dit van me af te schud­den. Heel bij­zon­der dat je daaraan ooit kunt wen­nen.

~ ~ ~

Ik had weer een bood­schap­pen­li­jst­je voor mijn aanstaande zoveel­ste trip naar Cluj op maandag. Daar­voor moest ik onder andere ook bij de boekhan­del in Bem­mel zijn. Lang stond ik sterk in mijn schoe­nen tegen de ver­lei­din­gen van al die boeken die om mijn aan­dacht smeek­ten. Helaas moest ik net iets langer in de winkel zijn dan dat ik stand­vastig kon bli­jven en ging naar huis met de Wereldgeschiede­nis van Ned­er­land.

~ ~ ~

Oh ja, ik zou het haast ver­geten. De Sint is weer in het land…

Wan­neer laat deze oude man zien dat hij ook daad­w­erke­lijk een wijze man is door defin­i­tief afscheid te nemen van de zwarte Pieten?

Je weet toch #zwartepi­etis­racisme

~ ~ ~


  1. Voor de volledigheid: het boek geschreven door Robert Dig­by bestaat niet echt. Zie hier voor de factcheck.